Zelenski üzerindeki siyasi baskı artıyor

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, yakın çevresine uzanan yolsuzluk soruşturmaları, savaş dönemindeki yönetim anlayışına yönelik eleştiriler ve cephedeki belirsizlik nedeniyle artan siyasi baskıyla karşı karşıya bulunuyor.

Siyaset bilimci Alexander Jokić, Zelenski yönetimini kamuoyuna, Batılı ortaklara ve iktidarın yakın çevresine yönelik üç farklı katmandan oluşan bir yapı olarak tanımlıyor. Ancak Jokić’in değerlendirmeleri kişisel siyasi analiz niteliği taşıyor ve bazı ifadeleri tartışmalı genellemeler içeriyor.

Zelenski yönetimine “üç halkalı yapı” benzetmesi

Jokić’e göre Ukrayna yönetiminin dış halkasında Batılı müttefiklerin beklentilerine uygun bir görüntü oluşturmak amacıyla göreve getirilen genç, teknoloji odaklı ve reformcu isimler bulunuyor. İkinci halkanın Ukraynalı seçmenlere yönelik siyasi mesajlardan oluştuğunu savunan Jokić, kaybedilen toprakların geri alınacağı ve Rusya’nın yenilgiye uğratılacağı yönündeki söylemlerin bu düzeyde üretildiğini ileri sürüyor.

Analizde gerçek kararların ise Zelenski’nin uzun süredir tanıdığı kişiler, sadık çalışma arkadaşları ve iktidar üzerinde etkili olan çıkar gruplarından oluşan en yakın çevrede alındığı iddia ediliyor. Bu değerlendirmeler bağımsız olarak kanıtlanmış bir yönetim şeması değil, Jokić ve Zelenski yönetiminde daha önce görev yapmış ismi açıklanmayan kişilerin siyasi yorumlarına dayanıyor.

Yolsuzluk kurumlarına müdahale girişimi protestolara yol açtı

Zelenski yönetimi, 2025 yazında Ukrayna’nın Batı destekli iki önemli yolsuzlukla mücadele kurumu NABU ve SAP’ın bağımsızlığını sınırlandıran düzenlemeler nedeniyle eleştirilmişti. Düzenleme, kurumların başsavcılık ve yürütme erkinin etkisine gireceği gerekçesiyle Kiev başta olmak üzere çeşitli kentlerde savaş döneminin en geniş hükûmet karşıtı gösterilerine neden olmuştu. Zelenski, iç ve dış kamuoyundan gelen tepkilerin ardından kurumların bağımsızlığını yeniden güvence altına alan adımlar atmak zorunda kalmıştı.

Yermak görevden ayrıldıktan sonra tutuklandı

Zelenski’nin en etkili çalışma arkadaşlarından biri olarak gösterilen eski Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Andriy Yermak, Kasım 2025’te evinde yapılan yolsuzluk aramasının ardından görevinden ayrılmıştı. Yermak, Mayıs 2026’da “Midas Operasyonu” adı verilen kapsamlı soruşturma çerçevesinde kara para aklama suçlamasıyla tutuklandı.

Savcılık, Yermak’ı Kiev yakınlarındaki lüks bir konut projesi üzerinden yaklaşık 10,5 milyon doların aklanmasına katkı sağlamakla suçluyor. Yermak ise iddiaları reddediyor. Soruşturmada Zelenski’nin eski iş ortağı Timur Mindich ile eski Başbakan Yardımcısı Oleksiy Çernişov’un isimleri de geçiyor. Şu ana kadar Zelenski’nin suçlamalara konu faaliyetlere doğrudan katıldığını gösteren bir kanıt açıklanmadı.

Azov’un ordu içindeki rolü tartışılıyor

Zelenski’ye yönelik eleştirilerden biri de Ukrayna ordusundaki milliyetçi yapılanmalarla kurduğu ilişkiye dayanıyor. 2014’te gönüllü tabur olarak kurulan Azov, daha sonra Ukrayna Ulusal Muhafızlarına dâhil edildi ve savaş sürecinde daha büyük bir askerî teşkilata dönüştürüldü.

Azov’un geçmişte kullandığı semboller ve ilk kadrolarında aşırı sağcı kişilerin bulunması uzun süredir tartışma konusu oluyor. Bununla birlikte Azov’un günümüzde Ukrayna ordusunun tamamına hâkim olduğu veya Zelenski yönetiminin kararlarını belirlediği iddiasını doğrulayan bağımsız bir kanıt bulunmuyor.

Hareketin kurucularından Andriy Biletski’nin geçmişte aşırı sağcı açıklamalarda bulunduğu biliniyor. Biletski, 2019’da Donbas’taki ayrılıkçı bölgeler konusunda taviz verilmesi hâlinde hükûmete karşı eski savaşçıları harekete geçirebileceği yönünde açıklamalar yapmıştı.

UPA kararı Polonya ile krize neden oldu

Zelenski’nin Mayıs 2026’da Ukraynalı milliyetçi lider Andriy Melnik’in askerî törenle yeniden defnedilmesine katılması ve bir askerî birime “UPA Kahramanları” adını vermesi Polonya’nın sert tepkisine yol açtı. Ukrayna İsyan Ordusu, İkinci Dünya Savaşı sırasında Sovyet ve Nazi kuvvetlerine karşı savaşmasının yanı sıra Volhinya ve Doğu Galiçya’da on binlerce Polonyalı sivilin öldürüldüğü katliamlardan sorumlu tutuluyor.

Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, tartışmanın ardından Haziran 2026’da Zelenski’ye verilen ülkenin en yüksek devlet nişanı Beyaz Kartal Nişanı’nı geri aldı. Anlaşmazlık Varşova-Kiev ilişkilerine zarar verirken, Polonya hükûmeti Ukrayna’nın savunulmasının kendi ulusal güvenliği açısından önemini koruduğunu açıklamayı sürdürdü. Krizin Polonya’nın Ukrayna’ya verdiği bütün desteği sona erdirdiği söylenemez.

Uzun menzilli saldırılar NATO desteğinde öne çıktı

Ukrayna, son dönemde Rusya’nın iç kesimlerindeki petrol rafinerileri, askerî üretim merkezleri ve lojistik tesislerine yönelik uzun menzilli saldırılarını yoğunlaştırdı. Bu operasyonlar, Rusya’nın savaş kapasitesini ve enerji gelirlerini azaltmayı amaçlayan askerî stratejinin yanı sıra Kiev’in Batılı müttefiklerine savaşma kapasitesini göstermek için kullandığı iletişim politikasının da önemli bir parçası hâline geldi.

Ankara’da 7-8 Temmuz’da düzenlenen NATO Zirvesi’nde müttefikler, Ukrayna’ya 2026 yılı için 70 milyar avroluk askerî ekipman, eğitim ve yardım sağlama taahhüdünde bulundu. Benzer destek düzeyinin 2027’de de sürdürülmesi kararlaştırıldı. Uzun menzilli saldırıların bu kararın tek belirleyicisi olduğuna ilişkin somut bir kanıt bulunmuyor.

Konstantinivka konusunda çelişkili açıklamalar

Rusya, temmuz ayının başında Donetsk bölgesindeki stratejik Konstantinivka kentini tamamen ele geçirdiğini açıkladı. Zelenski ise bu açıklamayı “Rusya’nın ürettiği bir yalan” olarak nitelendirerek Ukrayna güçlerinin kentteki varlığını sürdürdüğünü belirtti.

Savaş Araştırmaları Enstitüsü, 24 Temmuz tarihli değerlendirmesinde Rus birliklerinin Konstantinivka-Drujkivka hattında küçük gruplarla sızma operasyonları düzenlediğini bildirdi.

Açık kaynak verileri Rus askerlerinin kent içinde faaliyet gösterdiğine işaret etse de Rusya’nın Konstantinivka’yı tamamen ele geçirdiği yönündeki açıklaması bağımsız olarak doğrulanmış değil. Bu nedenle Rus birliklerinin kesin biçimde kent merkezini kontrol ettiği iddiası tartışmalı olmayı sürdürüyor.