Yunanistan'dan Türkiye'nin NAVTEX hamlesine itiraz

Yunanistan, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de Fransız bayraklı Abeille Marengo araştırma gemisinin faaliyetlerine ilişkin yayımladığı NAVTEX ilanına karşı yeni bir duyuru yayımladı. Atina yönetimi, Türkiye'nin deniz yetki alanlarına ilişkin yaklaşımını reddederken Ankara, araştırmaların kendi kıta sahanlığı hakları dikkate alınarak yürütülmesi gerektiği yönündeki tutumunu sürdürdü.

Yunanistan Deniz Kuvvetleri Hidrografi Servisi tarafından 11 Kasım 2026'da yayımlanan karşı NAVTEX, Girit ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) arasında kurulması planlanan denizaltı elektrik bağlantısını yeniden diplomatik gündeme taşıdı. Atina'nın araştırma faaliyetlerinde tek yetkili taraf olduğu yönündeki iddiası, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin görüşleriyle çelişiyor.

Reklam

Reklam

Türkiye NAVTEX yayınladı, Yunanistan Türkiye'nin NAVTEX ilanını geçersiz saydı

Türkiye, Yunanistan’ı Güney Kıbrıs Rum Yönetimi üzerinden İsrail’e bağlaması planlanan kablo hattı için deniz araştırmalarının başlamasına, dün gece yayımladığı NAVTEX ile onay verdi.

Doğu Akdeniz’de Ankara ile Atina arasında yeni bir gerilim başlığına dönüşme riski taşıyan elektrik kablosu projesinde düğüm çözüldü. Böylece projenin yürütücüsü Fransa ile kablo güzergâhının bir bölümünün kendi kıta sahanlığından geçtiğini belirten Türkiye arasında günlerdir süren diplomatik temaslar sonuçlanmış oldu. Ankara’nın onayıyla projenin önündeki belirsizlik ortadan kalkmış oldu.

Yunanistan Deniz Kuvvetleri Hidrografi Servisi, Girit'teki Kandiye istasyonu üzerinden yayımladığı duyuruda Türkiye'nin 1127/26 numaralı NAVTEX ilanının geçersiz olduğunu ileri sürdü. Atina yönetimi, Fransız araştırma gemisinin faaliyet göstereceği alanların Yunanistan'ın münhasır ekonomik bölgesi ve kıta sahanlığı içerisinde bulunduğunu savundu.

Yunan makamları, araştırma faaliyetlerine Haziran 2024, Şubat 2026 ve 6 Kasım 2026 tarihlerinde izin verildiğini belirterek Türkiye'den ayrıca onay alınmasına gerek bulunmadığı görüşünü dile getirdi. Ancak Yunanistan'ın söz konusu bölgeler üzerindeki yetki iddiası, Türkiye tarafından kabul edilmiyor.

Ankara, deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasında kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge haklarının kıyıdaş ülkelerin hakları ve hakkaniyet ilkesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Bu nedenle Atina'nın yayımladığı karşı NAVTEX, taraflar arasındaki hukuki anlaşmazlığı ortadan kaldırmıyor. Denizcilik duyuruları, tek başlarına tartışmalı deniz alanlarının hangi ülkeye ait olduğunu belirlemiyor.

Türkiye, Doğu Akdeniz'deki haklarına dikkat çekti

Türkiye, 10 Kasım'da yayımladığı 1127/26 numaralı NAVTEX ile Fransız bayraklı Abeille Marengo gemisinin araştırma faaliyetlerine ilişkin tutumunu ortaya koydu. Duyuruda, araştırma güzergâhlarının Türk makamlarıyla koordine edildiği ve faaliyetlere Türkiye tarafından onay verildiği belirtildi. Ankara, araştırmaların Türkiye'nin Birleşmiş Milletlere bildirdiği kıta sahanlığı sınırlarıyla ilişkili olduğunu vurgulayarak 18 Mart 2020 tarihli A/74/757 sayılı belgeye atıfta bulundu.

Türk makamlarının açıklaması, araştırma faaliyetlerinin Türkiye'nin hak iddia ettiği alanlarda tek taraflı izin süreçleriyle yürütülmesine karşı çıkıldığını gösteriyor. Ankara, 20 Ekim'de de Doğu Akdeniz'deki kıta sahanlığı haklarını vurgulayan yeni bir NAVTEX yayımlayarak Girit-Kıbrıs elektrik bağlantısı kapsamında planlanan araştırmalara ilişkin tutumunu ortaya koymuştu.

Atina, enerji projesi üzerinden deniz yetki alanı iddialarını sürdürüyor

Anlaşmazlığın merkezinde, Yunanistan ile GKRY'nin elektrik şebekelerini birbirine bağlamayı amaçlayan Great Sea Interconnector (GSI) projesi bulunuyor. Yaklaşık 1,9 milyar avro maliyete sahip projenin ilk aşamada 1.000 megavat elektrik iletim kapasitesine ulaşması planlanıyor. Projenin ilerleyen dönemde İsrail'e kadar genişletilmesi de öngörülüyor.

Avrupa Birliği tarafından desteklenen girişim, Doğu Akdeniz'deki enerji bağlantılarının geliştirilmesini amaçlıyor. Ancak kablo güzergâhının Türkiye ile Yunanistan arasında deniz yetki alanı uyuşmazlığı bulunan bölgelerle ilişkili olması, projeyi diplomatik tartışmaların merkezine taşıyor.

Türkiye, enerji altyapısının geliştirilmesine kategorik olarak karşı çıkmadığını, buna karşılık kendi haklarını ilgilendiren alanlarda gerçekleştirilecek araştırmaların Ankara'nın görüşleri dikkate alınmadan yürütülmesini kabul etmediğini belirtiyor.

Yunanistan ise projeyi Avrupa enerji güvenliğinin bir parçası olarak değerlendirerek kendi izin süreçlerinin yeterli olduğunu savunuyor. Atina'nın Türkiye'nin itirazlarına rağmen elektrik bağlantısı projesini sürdürme yaklaşımı, araştırma izinleri ile deniz yetki alanlarına ilişkin hukuki anlaşmazlığı yeniden gündeme getiriyor.

Fransız araştırma gemisi yeniden sahada

Great Sea Interconnector projesinde görev yapan Fransız bayraklı Abeille Marengo, 10 Kasım akşamı Girit'in Kandiye Limanı'ndan ayrıldı. Proje yönetiminin açıklamasına göre gemi, ilk aşamada ölçüm cihazlarının kalibrasyonunu gerçekleştirecek, ardından deniz tabanı araştırmalarına başlayacak.

Araştırmalar kapsamında deniz tabanının haritalandırılması ve elektrik kablosunun döşenmesine uygun güzergâhların belirlenmesi hedefleniyor. Türkiye'nin yayımladığı NAVTEX, araştırma faaliyetlerinin 10 Kasım 2026 ile 19 Mart 2027 tarihleri arasında yürütülmesini öngörüyor. Yunanistan'ın karşı duyurusu ise 20 Mart 2027'ye kadar geçerli olacak şekilde yayımlandı.

Tarafların aynı araştırma faaliyeti için farklı yetki açıklamaları yapması, Doğu Akdeniz'deki denizcilik koordinasyonunun diplomatik boyutunu bir kez daha öne çıkardı.

Türkiye'nin deniz yetki alanlarına ilişkin tutumu

Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki yaklaşımı, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın yakın dönemde yaptığı açıklamalarda da gündeme gelmişti. Fidan, Yunanistan ile GKRY arasında planlanan elektrik bağlantısı projesine Türkiye'nin kategorik olarak karşı çıkmadığını belirtmişti. Bununla birlikte araştırma faaliyetlerinin yürütüleceği alanlara ilişkin koordinatların önceden Ankara'ya iletilmesi gerektiğini vurgulamıştı.

Türkiye'nin deniz yetki alanlarına ilişkin görüşlerini yok sayan tek taraflı uygulamaların yeni anlaşmazlıklar doğurabileceğine dikkat çekmişti. Ankara'nın yaklaşımı, Yunanistan'ın 12 mil taleplerine yönelik açıklamalarında da görüldüğü üzere, Ege ve Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının tek taraflı adımlarla belirlenmesine karşı çıkılması temelinde şekilleniyor.

Kaşot çevresindeki gerilim yeniden gündemde

Girit ile GKRY arasındaki elektrik bağlantısı projesi, daha önce de Türkiye ve Yunanistan arasında askerî ve diplomatik gerilime neden olmuştu. Temmuz 2024'te Kaşot Adası çevresinde yürütülen araştırma faaliyetleri sırasında Türk ve Yunan savaş gemilerinin bölgede bulunması, iki ülke arasında diplomatik temasları beraberinde getirmişti.

Ankara, araştırmaların kendi kıta sahanlığı haklarını ilgilendiren bölgelerde yürütüldüğünü savunurken Atina, faaliyetlerin Yunanistan'ın yetki alanlarında gerçekleştirildiğini ileri sürmüştü. Yunanistan merkezli savunma yayınlarında, Türkiye'nin Girit'in doğusu ve Kaşot çevresindeki faaliyetlerinin Atina'da yarattığı endişeler öne çıkarken deniz yetki alanı anlaşmazlığının askerî boyutu da tartışılmıştı. Bunun yanında Yunan basınında, Türkiye'nin Yunanistan-GKRY elektrik bağlantısı projesine müdahale ettiği yönündeki iddialar da gündeme gelmişti.

Yunanistan ve GKRY'nin deniz yetki alanı planları tartışılıyor

Doğu Akdeniz'deki anlaşmazlığın bir diğer boyutunu Yunanistan ile GKRY arasında deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına yönelik girişimler oluşturuyor. GKRY Dışişleri Bakanı Konstantinos Kombos, Ekim 2026'da yaptığı açıklamada Yunanistan ile deniz yetki alanlarının belirlenmesine yönelik teknik hazırlıkların tamamlandığını belirtmişti. Ancak iki taraf arasında deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin nihai bir anlaşma henüz imzalanmadı.

Ankara, deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasında adaların konumu, kıyı uzunlukları ve hakkaniyet ilkelerinin dikkate alınması gerektiğini savunuyor. Atina ve GKRY ise Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ni esas alan farklı bir yaklaşım benimsiyor.

GKRY'nin Yunanistan ile deniz sınırlarını belirlemeye yönelik hazırlıklarını tamamladığını açıklaması, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin itirazlarının önemini artıran gelişmeler arasında yer alıyor. Öte yandan Yunanistan'ın Türkiye-Libya deniz yetki alanları anlaşmasına yönelik itirazlarını sürdürmesi, anlaşmazlığın yalnızca Girit-Kıbrıs elektrik bağlantısıyla sınırlı olmadığını gösteriyor.

NAVTEX anlaşmazlığı Doğu Akdeniz'deki görüş ayrılığını ortaya koyuyor

Türkiye ile Yunanistan arasında yaşanan son NAVTEX anlaşmazlığı, enerji altyapısı projelerinin deniz yetki alanlarına ilişkin uyuşmazlıklardan bağımsız değerlendirilemediğini gösteriyor. Atina, araştırma faaliyetlerinin kendi izinleri doğrultusunda yürütülmesini yeterli görürken Ankara, Türkiye'nin hak iddia ettiği deniz alanlarının tek taraflı uygulamalarla göz ardı edilmesine karşı çıkıyor.

Yunanistan'ın karşı NAVTEX yayımlaması, Türkiye'nin hukuki görüşlerini değiştirmediği gibi taraflar arasındaki sınırlandırma sorununu da çözmüyor. Bununla birlikte NAVTEX duyuruları tek başlarına kıta sahanlığı veya münhasır ekonomik bölge sınırı oluşturmadığından, anlaşmazlığın çözümü diplomatik ve hukuki süreçlere bağlı olmaya devam ediyor.

Fransız araştırma gemisinin faaliyetlerinin yeniden başlamasıyla birlikte Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin yaklaşımı ve Yunanistan'ın buna karşı atacağı adımlar yakından takip edilecek.