Mekke Ortak Savunma Anlaşması, TBMM Dışişleri Komisyonu'nda kabul edildi

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonunda oy çokluğuyla kabul edildi.

Üç ülke arasında ortak savunma ve güvenlik iş birliğinin güçlendirilmesini öngören anlaşmanın yürürlüğe girmesine yönelik yasama sürecinde ilk aşama tamamlanırken teklifin TBMM Genel Kurulunda görüşülmesi bekleniyor.

Mekke Anlaşması TBMM Dışişleri Komisyonunda görüşüldü

TBMM Dışişleri Komisyonunda gerçekleştirilen toplantıda, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026'da imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi ele alındı.

Görüşmelere katılan Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, anlaşmayı “bölgesel sahiplenmenin ürünü” olarak nitelendirdi. Yapılan değerlendirmelerin ardından teklif, komisyon üyelerinin oy çokluğuyla kabul edildi.

Komisyon aşamasının tamamlanmasıyla birlikte anlaşmanın Türkiye'deki onay sürecinde yeni bir aşamaya geçildi. Teklifin yasalaşması için TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi ve gerekli onay işlemlerinin tamamlanması gerekiyor.

Üç ülkeden birine yönelik saldırı ortak saldırı kabul edilecek

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından Mekke'de imzalanan 16 maddelik anlaşma, taraflar arasında karşılıklı savunma yükümlülükleri oluşturmayı amaçlıyor.

Tabya Dijital'in daha önce yayımladığı anlaşmanın 16 maddesine ilişkin haberde de aktarıldığı üzere düzenleme, üç ülkeden herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının diğer taraflara da yapılmış sayılmasını öngörüyor.

Bu kapsamda tarafların, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkı çerçevesinde birbirlerine askerî imkân ve kabiliyetleriyle destek sağlaması hedefleniyor. Anlaşma ayrıca ülkelerin egemenliklerine, bağımsızlıklarına ve toprak bütünlüklerine karşılıklı saygı gösterilmesini esas alıyor.

Savunma ve güvenlik alanındaki iş birliği genişletilecek

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, tarafların olası güvenlik tehditlerine karşı koordinasyon sağlamasının yanı sıra askerî eğitim, ortak tatbikatlar, istihbarat paylaşımı ve savunma sanayii alanlarında iş birliğini geliştirmesini de kapsıyor.

Bu doğrultuda üç ülkenin savunma kuruluşları arasında teknoloji geliştirme, araştırma ve üretim faaliyetlerinin desteklenmesi öngörülüyor. Ayrıca askerî personelin eğitimi ve karşılıklı tecrübe paylaşımı yoluyla müşterek harekât kabiliyetlerinin artırılması amaçlanıyor.

Anlaşmanın uygulanmasına yönelik kurumsal çalışmalar kapsamında Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan temsilcileri arasında ilk ortak komite toplantısı 31 Ağustos'ta İstanbul'da gerçekleştirilmişti. Görüşmelerde ortak savunma mekanizmasının işleyişi ve askerî koordinasyonun geliştirilmesine yönelik konular ele alınmıştı.

Anlaşmadan ilk 10 yıl boyunca çekilmek mümkün olmayacak

Mekke Anlaşması, tarafların ortak savunma yükümlülüklerinin sürekliliğini sağlamaya yönelik hükümler de içeriyor.

Düzenlemeye göre Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek. Bu sürenin ardından ayrılmak isteyen tarafların kararlarını diğer ülkelere üç ay önceden yazılı olarak bildirmesi gerekecek.

Anlaşma çerçevesinde dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarının katılımıyla oluşturulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesinin, üç ülke arasındaki iş birliğinin yürütülmesinde görev alması öngörülüyor.

Üç ülkenin temsilcileri İran'ı ziyaret etti

TBMM'deki onay sürecinden bir gün önce Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'dan üst düzey temsilcilerin İran'ın başkenti Tahran'da temaslarda bulunduğu bildirildi.

26 Ekim'de gerçekleştirildiği aktarılan ziyarete Türkiye'den Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın, Suudi Arabistan'dan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman ve Pakistan'dan Genelkurmay Başkanı Asım Münir katıldı.

Görüşmelerde bölgesel gerilimin azaltılması ve mevcut güvenlik sorunlarının diplomatik yollarla çözülmesine yönelik başlıkların ele alındığı belirtildi. Toplantının ardından İran ile üç ülke arasındaki görüşmelerin sürdürülmesi konusunda mutabakata varıldığı aktarıldı.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın TBMM Dışişleri Komisyonunda kabul edilmesiyle Türkiye'nin anlaşmaya ilişkin iç hukuk sürecinde önemli bir aşama tamamlanırken nihai onay için Genel Kurul kararı bekleniyor.