Yunanistan, Türkiye-Libya deniz yetki anlaşmasına itiraz ediyor

Yunanistan, Libya Temsilciler Meclisinin Türkiye ile 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat muhtırasını onaylamasının ardından Birleşmiş Milletlere (BM) resmî itiraz mektubu gönderdi. Atina yönetimi, anlaşmanın uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu ve üçüncü ülkeler açısından hukuki sonuç doğuramayacağını savundu.

Yunanistan'ın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Aglaia Balta, Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis'in talimatıyla 22 Ekim 2026 tarihinde BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'e mektup iletti. Mektupta, Libya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim'de aldığı onay kararının mutabakatın hukuki niteliğini değiştirmediği ileri sürüldü.

Yunanistan, anlaşmanın hukuki geçerliliğine itiraz etti

Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Libya Temsilciler Meclisinin kararının ardından 20 Ekim'de yaptığı açıklamada Türkiye-Libya mutabakatını tanımadığını duyurmuştu.

Atina yönetimi, Türkiye ile Libya arasında deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına hukuki dayanak oluşturabilecek karşılıklı veya bitişik kıyıların bulunmadığını ileri sürdü. Ayrıca anlaşmanın Girit ve Rodos başta olmak üzere Yunan adalarının kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge haklarını dikkate almadığını savundu.

Yunanistan'ın Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin itirazları, ülkenin karasularını genişletme konusundaki yaklaşımıyla birlikte Türkiye ile yaşadığı deniz yetki alanları uyuşmazlıklarının önemli başlıkları arasında yer alıyor. Türkiye ise deniz yetki alanlarının hakkaniyet ilkesi doğrultusunda sınırlandırılması gerektiğini savunuyor.

Libya Temsilciler Meclisi 2019 anlaşmasını onayladı

Libya'nın doğusundaki Bingazi merkezli Temsilciler Meclisi, 20 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştirdiği oturumda Türkiye ile Libya arasında 27 Kasım 2019'da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat muhtırasını onayladı.

Libya Temsilciler Meclisi, aynı oturumda Türkiye ile ilişkilerin boykot edilmesine yönelik 2020 tarihli kararları da yürürlükten kaldırdı. Böylece 2019 yılında Trablus merkezli yönetim tarafından imzalanan mutabakata daha önce karşı çıkan Libya'nın doğusundaki siyasi kurumların tutumunda değişiklik yaşandı.

Libya parlamentosunun anlaşmayı onaylaması, mutabakata yönelik ülke içindeki siyasi itirazlardan birinin ortadan kalkması bakımından önem taşıyor. Bununla birlikte karar, Doğu Akdeniz'de diğer ülkelerle devam eden deniz yetki alanları uyuşmazlıklarını tek başına çözmüyor.

Türkiye ile Libya arasında imzalanan mutabakat, Doğu Akdeniz'de iki ülkenin deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasını öngörüyor. Türkiye, anlaşmanın uluslararası hukuka uygun olduğunu savunurken Yunanistan, Mısır ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi mutabakata yönelik itirazlarını sürdürüyor.

Avrupa Birliği ve Mısır da anlaşmaya karşı çıktı

Libya Temsilciler Meclisinin onay kararının ardından Avrupa Birliği (AB) de 21 Ekim'de yaptığı açıklamada Türkiye-Libya mutabakatına yönelik itirazını yineledi.

AB, deniz yetki anlaşmasının üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ve uluslararası deniz hukukuyla bağdaşmadığını savundu. Birlik, mutabakatın üçüncü ülkeler açısından hukuki sonuç doğuramayacağını belirterek Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ne desteğini yineledi.

Mısır Dışişleri Bakanlığı da Libya parlamentosunun kararını reddettiğini açıkladı. Kahire yönetimi, mutabakatın Mısır açısından herhangi bir hukuki yükümlülük oluşturmadığını ve ülkenin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin haklarını ihlal ettiğini ileri sürdü.

Türkiye, anlaşmanın geçerliliğine ilişkin tutumunu koruyor

Türkiye ise Libya Temsilciler Meclisinin onay kararını memnuniyetle karşıladı. Millî Savunma Bakanlığı (MSB), 22 Ekim'de yaptığı açıklamada mutabakatın uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkeleri temelinde imzalandığını vurguladı.

Bakanlık Sözcüsü Zeki Aktürk, mutabakatın hukuki geçerliliğinin üçüncü tarafların tek taraflı değerlendirmeleriyle ortadan kaldırılamayacağını belirterek Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki hak ve menfaatlerini uluslararası hukuk çerçevesinde korumaya devam edeceğini ifade etti.

Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin yaklaşımı, bölgedeki araştırma faaliyetleri ve enerji projeleri kapsamında da gündeme geliyor. Ankara, 20 Ekim'de Girit ile Kıbrıs arasında planlanan elektrik bağlantısı projesine ilişkin yeni bir NAVTEX yayımlayarak kendi kıta sahanlığı haklarının dikkate alınması gerektiği yönündeki tutumunu yinelemişti.

Öte yandan Yunanistan ile Mısır, 22 Ekim'de mevcut deniz yetki alanları sınırlandırma anlaşmalarının genişletilmesine yönelik görüşmelere başlama konusunda mutabık kaldı.