Mekke Anlaşması TBMM Genel Kurulu'ndan geçti

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma ve güvenlik iş birliğinin güçlendirilmesini öngören Mekke Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda kabul edildi.

7 Ağustos 2026 tarihinde imzalanan anlaşma, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının üç ülkeye birden yapılmış sayılmasını öngörüyor. Anlaşma kapsamında askerî koordinasyonun artırılması, ortak caydırıcılık mekanizmalarının geliştirilmesi ve savunma sanayii iş birliğinin derinleştirilmesi hedefleniyor.

Reklam

Reklam

Mekke Anlaşması TBMM'den geçti

Üç ülke arasında savunma ve güvenlik alanında yeni bir iş birliği mekanizması kurulmasını öngören kanun teklifi, TBMM Genel Kurulunda yapılan görüşmelerin ardından kabul edildi. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un imzasıyla 21 Ekim 2026 tarihinde Meclis Başkanlığına sunulan teklif, Dışişleri Komisyonundaki görüşmelerin ardından Genel Kurul gündemine alındı.

Görüşmelerin tamamlanmasının ardından yapılan oylamada teklif, 279 kabul ve 119 ret oyuyla Meclis'ten geçti. Böylece Türkiye'nin üçlü savunma anlaşmasına katılımına ilişkin parlamento onayı verilmiş oldu.

Savunma anlayışına dayalı bir iş birliği mekanizması oluşacak

Mekke Anlaşması'nın ikinci maddesi, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında kolektif savunma anlayışına dayanan bir iş birliği mekanizması oluşturuyor.

Anlaşmaya göre taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, üç ülkenin tamamına yöneltilmiş bir saldırı olarak kabul edilecek. Böyle bir durumda taraflar, saldırıya uğrayan ülkeye karşılıklı yardım imkânlarını kullanarak destek sağlayacak. Ancak bu hüküm, üç ülkenin otomatik olarak savaşa girmesi anlamına gelmiyor.

Anlaşma, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51'inci maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkı çerçevesinde, ihtiyaç duyulan yardımın değerlendirilmesini ve sağlanacak desteğin kapsamı ile niteliğinin belirlenmesini öngörüyor. Bu kapsamda askerî imkân ve kabiliyetler de dâhil olmak üzere sağlanabilecek destek, tarafların mevcut imkânları ve ilgili karar süreçleri doğrultusunda şekillenecek.

Savunma sanayii alanında ortak projeler geliştirilecek

Mekke Anlaşması, askerî iş birliğinin yanı sıra üç ülkenin savunma sanayii kabiliyetlerinin geliştirilmesine yönelik hükümler de içeriyor. Anlaşma kapsamında Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma teknolojileri, askerî sistemler ve üretim kabiliyetleri alanlarında iş birliğinin artırılması hedefleniyor.

Bu çerçevede tarafların mevcut savunma sanayii altyapılarından yararlanarak ortak projeler geliştirmesi ve askerî ihtiyaçların karşılanmasına yönelik koordinasyonu güçlendirmesi amaçlanıyor. TBMM'ye sunulan teklifin gerekçesinde de savunma sanayii iş birliğinin derinleştirilmesi, anlaşmanın temel hedefleri arasında gösterildi.

Mekke Anlaşması NATO yükümlülüklerini etkileyecek mi?

Anlaşmanın gerekçesinde, Türkiye'nin mevcut uluslararası ittifaklardan kaynaklanan yükümlülüklerinin korunacağı vurgulandı. Mekke Anlaşması'nın Türkiye'nin diğer ikili ve çok taraflı anlaşmalarından doğan yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığı veya bunların yerine geçmediği belirtildi.

Ayrıca anlaşmanın NATO kapsamındaki hak ve yükümlülüklerle çelişmediği, Orta Doğu'da oluşturulması hedeflenen güvenlik ve istikrar ortamının Avrupa-Atlantik güvenliğine de katkı sağlayabileceği ifade edildi.

Türk askerinin yurt dışına gönderilmesi için ayrıca Meclis onayı gerekecek

Anlaşmanın TBMM'deki görüşmelerinde, Türkiye'nin bölgesel çatışmalara dâhil olma ihtimali de gündeme geldi. Muhalefet milletvekilleri, ortak savunma hükümlerinin Türkiye'yi bölgedeki askerî çatışmalara sürükleyebileceği yönünde endişelerini dile getirdi.

TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay ise Türkiye'nin iradesi dışında kontrolsüz bir sürece dâhil olmayacağını belirterek Türk askerinin yurt dışına gönderilmesinin ayrıca TBMM onayını gerektireceğini ifade etti. Böylece anlaşmanın kabul edilmesi, tek başına Türk Silahlı Kuvvetlerinin başka bir ülkede askerî operasyona katılması yönünde bir karar anlamına gelmiyor.

Mekke Anlaşması 10 yıl yürürlükte kalacak

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke'de imzalanan anlaşma, toplam 16 maddeden oluşuyor. Anlaşmanın 10 yıllık bir dönemi kapsadığı, üç ülke arasındaki koordinasyon faaliyetlerinin ise Suudi Arabistan merkezli bir sekretarya üzerinden yürütülmesinin öngörüldüğü bildirildi.

Tarafların askerî ve diplomatik temaslarını sürdürerek ortak savunma mekanizmasının kurumsal yapısını geliştirmesi hedefleniyor. TBMM'de kabul edilen kanun teklifiyle birlikte Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma, güvenlik ve savunma sanayii alanlarını kapsayan üçlü iş birliği mekanizmasının hayata geçirilmesi yönünde önemli bir aşama tamamlanmış oldu.