Türkiye'den AB ve Yunanistan'a Libya yanıtı: Mutabakatın geçerliliği ortadan kaldırılamaz

Türkiye'nin son dönemde savunma ve güvenlik alanında yürüttüğü uluslararası iş birlikleri ile Doğu Akdeniz'deki gelişmeler, Millî Savunma Bakanlığının (MSB) haftalık basın bilgilendirme toplantısında ele alındı.

Milli Savunma Bakanlığı Bakanlık Sözcüsü Zeki Aktürk, 22 Ekim 2026 tarihinde Ankara'nın Temelli bölgesindeki Şehit Kara Pilot Üsteğmen Gürcan Ulucan Meydanı'nda düzenlenen haftalık basın bilgilendirme toplantısında gündemdeki gelişmeleri aktardı.

Uluslararası En İyi Askerî Uçangöz Takımı Yarışması kapsamında gerçekleştirilen toplantıda, Türkiye'nin bölgesel savunma iş birliklerine ilişkin açıklamalar da yapıldı.

MSB, Libya Parlamentosunun kararını memnuniyetle karşıladı

Bakanlık Sözcüsü Aktürk, Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırasının Libya Temsilciler Meclisi tarafından 20 Ekim 2026 tarihinde onaylanmasını olumlu karşıladığını bildirdi. Kararın iki ülke arasındaki stratejik iş birliğini güçlendirdiğini belirterek mutabakatın uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkeleri temelinde imzalandığını vurguladı.

Libya'nın doğusundaki Bingazi merkezli Temsilciler Meclisi, 20 Ekim'de Türkiye ile deniz yetki alanları anlaşmasını onaylamış ve Ankara ile ilişkilerin boykot edilmesine yönelik 2020 tarihli kararları yürürlükten kaldırmıştı.

Söz konusu yeni karar, 2019 yılında Trablus merkezli yönetim tarafından imzalanan mutabakata daha önce karşı çıkan Libya Temsilciler Meclisinin tutum değiştirmesi bakımından önem taşıyor. Aktürk, Libya Temsilciler Meclisinin onay kararına ilişkin açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

“Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan ve yürürlükte bulunan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırasının Libya Temsilciler Meclisi tarafından da 20 Ekim 2026 tarihinde onaylanmasını memnuniyetle karşılıyoruz.”

Aktürk, kararın mutabakatın geçerliliğini teyit ettiğini ve Türkiye ile Libya arasındaki stratejik iş birliğine katkı sağladığını belirtti.

AB ve Yunanistan'ın açıklamalarına yanıt

Libya Temsilciler Meclisinin onay kararının ardından Avrupa Birliği ve Yunanistan, Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatına yönelik itirazlarını yineledi.

Avrupa Birliği, Libya Parlamentosunun kararına tepki göstererek mutabakatın uluslararası deniz hukukuyla bağdaşmadığını savunmuştu. AB ayrıca Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ne (GKRY) destek mesajı vermişti. Yunanistan ise Türkiye ile Libya arasında deniz yetki alanı sınırlandırmasına esas oluşturabilecek karşılıklı veya bitişik kıyılar bulunmadığını ileri sürerek anlaşmanın hukuki geçerliliğini tanımadığını açıklamıştı.

Bakanlık Sözcüsü Aktürk, AB ve Yunanistan temsilcilerinin açıklamalarına ilişkin, Türkiye'nin mutabakatın hukuki geçerliliğine yönelik tutumunu yineledi. Aktürk, yapılan açıklamada şu ifadelere yer verdi:

“Deniz yetki alanlarının sınırlandırılması, ilgili kıyı devletlerinin egemen hakları kapsamında olup üçüncü tarafların tek taraflı değerlendirmeleriyle söz konusu Mutabakat Muhtırasının hukuki geçerliliği ortadan kaldırılamaz.”

MSB, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki hak ve menfaatlerini uluslararası hukuk çerçevesinde korumaya devam edeceğini bildirdi. Türkiye ile Libya arasındaki mutabakat, Akdeniz'deki kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırlarının belirlenmesini amaçlıyor. Bununla birlikte Türkiye'nin mutabakata ilişkin hukuki değerlendirmeleri ile Yunanistan ve AB'nin itirazları arasındaki görüş ayrılıkları devam ediyor.

Bedir Mutabakatı ile dört ülke arasında savunma iş birliği

Toplantıda Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında 21 Ekim'de Doha'da imzalanan Bedir Mutabakat Zaptı da değerlendirildi. Aktürk, dört ülke arasındaki mutabakatın savunma sanayisinde ortak projelerin geliştirilmesini, araştırma-geliştirme faaliyetlerinin artırılmasını ve üretim altyapılarının güçlendirilmesini hedeflediğini açıkladı.

Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında imzalanan Bedir Mutabakatı, ülkelerin savunma alanındaki teknik ve endüstriyel kabiliyetlerini ortak projeler aracılığıyla geliştirmesine yönelik bir iş birliği çerçevesi oluşturuyor. Mutabakat kapsamında tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi, ortak üretim kapasitesinin artırılması ve savunma sanayisi alanında uzun vadeli ortaklıklar kurulması amaçlanıyor. Bakanlık Sözcüsü Zeki Aktürk anlaşmanın kapsamına ilişkin açıklamasında şu değerlendirmede bulundu:

“Bu mutabakatla, savunma sanayisi alanında ortak projelerin hayata geçirilmesi, araştırma-geliştirme faaliyetlerinin artırılması, altyapı ve tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi ve ortak üretim kapasitesinin geliştirilmesi ile ülkelerimiz arasında uzun vadeli ve sürdürülebilir stratejik ortaklıkların tesis edilmesi hedeflenmektedir.”

Bedir Mutabakatı, savunma sanayisi alanındaki iş birliğini kapsarken taraflara karşılıklı askerî müdahale yükümlülüğü getiren yeni bir ortak savunma anlaşması niteliği taşımıyor.

Toplantıda Mekke Savunma İttifakı da gündeme geldi

Aktürk, Türkiye'nin uluslararası savunma ve güvenlik iş birliklerine ilişkin değerlendirmesinde Mekke Savunma İttifakı'na da değindi.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026 tarihinde imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın ardından ittifakın kurumsallaşmasına yönelik çalışmalar başlatılmıştı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, eylül ayında yaptığı açıklamada Mekke Savunma İttifakı kapsamında Suudi Arabistan'ın belirli teknik alanlardaki askerî ihtiyaçlarının Türkiye tarafından karşılanabileceğini belirtmişti.

Fidan, ittifakın faaliyete geçirilmesine yönelik hazırlıklarda personel görevlendirmesi ve karargâh oluşturulması aşamasına gelindiğini de açıklamıştı. MSB, Libya mutabakatının onaylanması, Mekke Savunma İttifakı ve Bedir Mutabakat Zaptı'nı Türkiye'nin uluslararası alandaki stratejik iş birliklerinin örnekleri arasında gösterdi.

Bakanlık Sözcüsü Aktürk, Türk Silahlı Kuvvetlerinin dost ve müttefik ülkelerin savunma ve güvenlik kapasitelerinin geliştirilmesine destek verdiğini belirterek bölgesel ve küresel güvenliğin güçlendirilmesine yönelik çalışmaların sürdürüleceğini bildirdi.