Rubio: İran nükleer müzakerelerde daha önce reddettiği başlıkları görüşmeyi kabul etti

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın nükleer müzakerelerde daha önce adını dahi anmayı reddettiği bazı başlıkları görüşmeyi kabul ettiğini söyledi. Rubio, Tahran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerine getirilecek sınırlamalar konusunda ABD ile ayrıntılı müzakerelere girmesi gerektiğini belirtti. 

ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesinde bakanlığın 2027 bütçesine ilişkin bilgilendirme yapan Rubio, İran’la yürütülen temasların dolaylı şekilde sürdüğünü ifade etti. Rubio, sürecin arabulucular üzerinden yürütüldüğünü, İran rejiminin kendi içindeki parçalı yapı nedeniyle Tahran’dan yanıt almanın zaman zaman günler sürebildiğini kaydetti.

Zenginleştirilmiş uranyum başlığı öne çıktı

Rubio, İran’ın “hala dağlarında gömülü olan” yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti konusunda ayrıntılı bir müzakereye girmek zorunda olduğunu söyledi. ABD Dışişleri Bakanı, Tahran’ın ülkedeki zenginleştirme faaliyetlerine ciddi ve uzun vadeli sınırlamalar getirilmesi ya da bu faaliyetlerin tamamen sona erdirilmesi konusunda anlaşmaya varması gerektiğini ifade etti.

Rubio, İran’ın zenginleştirilmiş uranyumun imhasına yönelik taahhüt vermesi gerektiğini belirterek, “Şimdi soru şu: Bunu hangi mekanizmalarla yapacağız? Bu müzakere edilebilir.” dedi. ABD’li Bakan, bu başlıkların son derece teknik olduğunu ve ayrıntıların müzakere sürecinde ele alınacağını dile getirdi.

Yaptırımlar nükleer programa bağlandı

Rubio, İran’a yönelik yaptırımların hafifletilmesi ihtimalinin de nükleer programla bağlantılı olduğunu söyledi. Yaptırımların uluslararası yaptırımlar, Kongre yaptırımları ve başkanlık yaptırımları gibi farklı kategorilerde bulunduğunu belirten Rubio, bazı yaptırımların kaldırılabileceğini, bazılarının ise kaldırılmasının mümkün olmadığını ifade etti.

ABD Dışişleri Bakanı, herhangi bir yaptırım hafifletmesinin, yaptırımların uygulanma nedenine karşılık verilmesine bağlı olduğunu kaydetti. Rubio, bu nedenin İran’ın nükleer programı olduğunu belirterek, Tahran’ın yaptırımlara yol açan nükleer faaliyetlerinden vazgeçmeyi kabul etmesi halinde yaptırım hafifletmesinin gündeme gelebileceğini söyledi.

Rubio, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması karşılığında İran’a yönelik yaptırımların hafifletilmesi veya varlıkların serbest bırakılması gibi bir teklifin ise gündeme gelmediğini belirtti.

Müzakerelerde ikinci aşama şartı

Rubio, Hürmüz Boğazı başlığına ek olarak İran’ın yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum konusunda müzakerelere bağlı kalmayı taahhüt etmesi gerektiğini söyledi. ABD’li Bakan, bunun müzakerelerin ikinci aşamasına geçilmesi için ön şart niteliği taşıdığını ifade etti.

Rubio, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine ağır ve uzun vadeli sınırlamalar getirilmesi ya da bu faaliyetlerin tamamen sona erdirilmesi konusunda müzakere etmeyi kabul etmesi gerektiğini belirtti. Anlaşma için kesin tarih vermeyen Rubio, İran’dan yanıt almanın “6 güne kadar sürebileceğini” kaydetti ancak savaşı sona erdirecek bir anlaşmanın mümkün olduğunu savundu.