Kanada, ABD gerilimi sonrası F-35 planını yeniden şekillendiriyor

Kanada hükümeti, daha önce 88 adet olarak planlanan F-35A Lightning II savaş uçağı alımını yeniden değerlendirirken, ABD ile yaşanan diplomatik ve ticari gerilimlerin süreci etkilediği bildiriliyor. Başbakan Mark Carney liderliğindeki hükümetin, tedarik planını yeniden şekillendirdiği ve kararın geciktiği ifade ediliyor.

ABD ile gerilim ve askeri iş birliğinde yansımalar

Washington yönetiminin, Kanada’nın karar sürecindeki gecikme nedeniyle eleştirilerde bulunduğu ve “Kuzey Amerika’nın karşılıklı savunmasında güvenilir ortaklık için gerekli zor kararların alınmadığı” yönünde değerlendirmeler yaptığı aktarılıyor.

İki ülke arasında gelişmelerin ardından ABD’nin, 1940’ta kurulan Kanada-ABD ortak savunma danışma mekanizması olan Permanent Joint Board on Defense kapsamındaki katılımını askıya aldığı belirtiliyor. ABD’li bir yetkili, 21 Mayıs’ta yaptığı değerlendirmede Kanada’nın süreci geciktirmesini eleştirerek, ortak savunma düzeni içinde güvenilirlik vurgusu yaptı.

F-35 kararı ve mevcut siparişlerin akıbeti belli oluyor

Kanada Silahlı Kuvvetleri içinde F-35A’dan tamamen vazgeçilmesine sıcak bakılmadığı, özellikle tek tip savaş uçağı filosu yaklaşımının korunduğu ifade ediliyor. Buna karşılık iki farklı uçak tipi işletmenin lojistik ve operasyonel zorlukları da tartışılıyor.

anada, revizyon kararı öncesinde parasını tamamen ödediği ilk 16 adet F-35A uçağını kesin olarak teslim alacak

Kanada’nın süreç dahilinde Lockheed Martin ile 16 adet F-35A için sipariş verdiği, ayrıca 14 uçaklık ek opsiyonlar için de bütçe ayrıldığı ve bu durumun hükümet tarafından doğrulandığı aktarılıyor. Başbakan Carney, bu ödemeleri “seçenekleri açık tutmak ve müzakerelerde esneklik sağlamak için küçük tutarlı harcamalar” olarak nitelendirmişti.

Gripen seçeneği ve sanayi etkisi öne çıkıyor

Alternatif olarak öne çıkan modelde, Kanada’nın 60 adet JAS 39 Gripen E/F tedarik edebileceği değerlendiriliyor. İsveçli Saab tarafından sunulan teklifin, Kanada’da yerli üretim ve montaj içermesi halinde yaklaşık 10 bin kişilik yeni istihdam oluşturabileceği ve savunma sanayi tedarik zincirini güçlendirebileceği belirtiliyor.

Saab ayrıca Kanada’da 72 adet Gripen E/F ile birlikte 6 adet GlobalEye erken uyarı ve gözetleme uçağı üretimi önerisinde bulunmuştu. Bu sistemlerden GlobalEye platformunun Kanada tarafından seçildiği de bildiriliyor.

Kanada Başbakanı Mark Carney hükümeti, F-35 programını küçülterek açılacak bütçeyi Gripen E alımına kaydırma seçeneğini masada tutmaktadır.

Taraflar arasında anlaşma sağlandığı takdirde, uçaklar ithal edilmeyecek; Montreal veya Toronto'daki havacılık tesislerinde (Bombardier ortaklığıyla) kurulacak yerel montaj hattında üretilecek.

Saab, Kanada'yı ikna etmek için küresel jeopolitiği de içeren bir teklif sunmuştur. Şirket, Kanada’da kurulacak montaj hattının sadece Kanada uçaklarını üretmekle kalmayacağını, Avrupa Birliği fonlarıyla Ukrayna Hava Kuvvetleri için üretilmesi planlanan 20 adet Gripen uçağının da Kanada'da monte edilebileceğini açıklamıştır.

Karar takvimi ve gelecek süreç

Kanada’nın nihai kararının henüz açıklanmadığı, ancak sürecin büyük ölçüde şekillendiği ifade ediliyor. Basına yansıyan değerlendirmelerde, 16 adet F-35A teslimatı ve 14 uçaklık opsiyonun ardından geri kalan kapasitenin Gripen ile tamamlanması şeklinde “orta yol” bir modelin gündemde olduğu belirtiliyor.

Saab firması, Kanada'nın F-35 siparişlerini 30 adetle sınırlayıp kalan 72 uçaklık ihtiyacı için Gripen E modelini seçmesi adına oldukça agresif bir paket sunmuştur

Raporlara göre, Boeing, Dassault Aviation ve Eurofighter Typhoon gibi firmaların daha önceki yarış sürecinden çekilmesi sonrası seçenekler F-35 ve Gripen eksenine daralmış durumda. Ayrıca metinde yer alan değerlendirmelerde, AGM-184 JSM tipi mühimmatlara ilişkin teknik notların da programın silahlandırma boyutuna dahil olduğu ifade ediliyor.

Kararın, ABD’deki ara seçim sürecinin ardından Kasım ayında açıklanabileceği ve Kanada’nın savunma hava gücü yapısında uzun vadeli bir dönüşüm yaratacağı değerlendiriliyor.