İsrail’in Demir Işın sistemi, teslimattan aylar sonra hâlâ operasyonel değil

İsrail’in roket, havan mermisi ve insansız hava araçlarına karşı geliştirdiği lazer tabanlı Demir Kiriş hava savunma sisteminin, orduya teslim edilmesinden aylar sonra hâlâ operasyonel olarak kullanılamadığı bildirildi.

Ynet’in İsrail Savunma Bakanlığı yetkililerine dayandırdığı haberine göre ilk sistem İsrail Hava Kuvvetlerine teslim edildi ancak teknik düzenlemeler ile kullanım prosedürleri henüz tamamlanmadı. Rafael yetkilileri de sistemin resmen operasyonel hizmete girebilmesi için ilave çalışmalar gerektiğini belirtti. Gecikmenin kesin nedeni ve Demir Işın'ın hangi tarihte sahaya konuşlandırılacağı açıklanmadı. İsrail ordusuna şu ana kadar yalnızca bir tam ölçekli sistem teslim edildiği bildirildi.

Bu gelişme, İsrail Savunma Bakanlığının 28 Aralık 2025’teki teslimat töreninde sistemi “operasyonel” olarak tanımlamasıyla mevcut saha durumu arasında farklılık bulunduğunu gösteriyor. Bakanlığın o tarihteki açıklaması, geliştirme ve teslimat aşamasının tamamlandığını ifade ederken son haberler sistemin fiilî muharebe kullanımına hazır olmadığını ortaya koyuyor.

Demir Işın, kısa menzilli tehditlere karşı geliştirildi

Rafael ile İsrail Savunma Bakanlığı tarafından geliştirilen Demir Işın, 100 kilovat sınıfında yüksek enerjili lazer kullanan bir hava savunma sistemi olarak tanımlanıyor. Sistem, küçük roketleri, havan mermilerini, topçu mühimmatını ve farklı büyüklüklerdeki İHA’ları birkaç kilometre mesafeden etkisiz hâle getirmek üzere tasarlandı.

Demir Işın'ın İran’dan fırlatılabilecek uzun menzilli balistik füzelere karşı kullanılan Arrow sistemlerinin yerini alması beklenmiyor. Lazer sistemi, özellikle kısa menzilli roketler ve İHA’lara karşı Demir Kubbe’nin yükünü azaltacak tamamlayıcı bir savunma katmanı olarak geliştirildi.

Sistemin Demir Kubbe, Davud Sapanı ve Arrow önleyicilerinden oluşan mevcut hava savunma ağına entegre edilmesi planlanıyor. Böylece daha düşük maliyetli tehditlere karşı pahalı önleme füzelerinin kullanımının azaltılması amaçlanıyor.

İsrail, İran’ın yanı sıra Lübnan’daki Hizbullah, Yemen’deki Husiler ve diğer silahlı gruplardan gelebilecek yoğun İHA ve roket saldırıları nedeniyle lazer sisteminin konuşlandırılmasına öncelik veriyor. Ancak Demir Kiriş’in İran kaynaklı saldırılara karşı özel olarak sahaya çıkarılacağına ilişkin resmî bir konuşlandırma planı açıklanmadı.

Lazerle önlemenin maliyeti daha düşük olacak

Demir Işın'ın başlıca avantajlarından biri, her hedef için ayrı bir önleme füzesi kullanmaması. Sistem, elektrikle üretilen yüksek enerjili lazer ışınını hedefin hassas bir bölümünde yoğunlaştırarak tehdidi birkaç saniye içerisinde etkisiz hâle getirmeyi amaçlıyor.

Rafael, yeterli elektrik sağlandığı sürece sistemin mühimmat kapasitesinin teorik olarak sınırsız olduğunu ve atış başına maliyetin füze tabanlı sistemlere göre çok düşük kaldığını belirtiyor. Bununla birlikte kamuoyunda dile getirilen “birkaç şekellik önleme” hesabı yalnızca enerji tüketimine dayanıyor; bakım, personel, sensörler ve altyapı giderlerini içeren toplam operasyon maliyeti açıklanmadı.

Lazer sistemlerinin sis, yoğun bulut, yağmur, toz ve duman gibi atmosfer koşullarından etkilenmesi de önemli bir sınırlama oluşturuyor. Lazer ışınının hedef üzerinde belirli bir süre tutulması gerektiği için aynı anda gerçekleştirilen yoğun saldırılara karşı çok sayıda ünitenin konuşlandırılması gerekiyor.

İlave sistemlerin üretildiği açıklanmıştı

İsrail Savunma Bakanlığı, Aralık 2025’teki teslimat sırasında ilk aşamanın tamamlandığını ve ilave Demir Kiriş sistemlerinin seri üretimde olduğunu açıklamıştı. Buna karşılık kaç sistem üretileceği, teslimat takvimi ve planlanan konuşlanma bölgeleri paylaşılmadı.

Demir Kiriş, 2025’te İsrail’in güneyinde gerçekleştirilen denemelerde roket, havan mühimmatı, İHA ve farklı hava hedeflerine karşı sınandı. İsrail Savunma Bakanlığı testlerin başarıyla tamamlandığını açıklasa da sistemin gerçek muharebe koşullarındaki performansına ilişkin doğrulanmış veri bulunmuyor.

İsrail’in daha düşük güçlü lazer sistemlerini daha önce sahada kullandığı bildirildi. Ancak bu sistemler, Demir Işın adıyla geliştirilen 100 kilovat sınıfındaki tam ölçekli sistemden farklı özelliklere sahip.

İlk ünitenin operasyonel hâle gelmesi, Demir Kiriş’in ülke çapında kesintisiz koruma sağlayacağı anlamına gelmeyecek. Böyle bir savunma ağı için çok sayıda lazer ünitesinin, radarın ve enerji altyapısının farklı bölgelere konuşlandırılması gerekecek.