Rusya’nın Suriye’deki askerî varlığı yeniden yapılandırılıyor

Suriye ve Rusya, yaklaşık 18 ay süren görüşmelerin ardından Hmeymim Hava Üssü ile Tartus’taki Rus deniz tesislerinin geleceğini düzenleyen mutabakat zaptı imzaladı. Anlaşma kapsamında sivil tesislerin yönetimi Suriye’ye devredilirken askerî alanların ortak eğitim merkezlerine dönüştürülmesi kararlaştırıldı.

Suriye Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre mutabakat, ülkenin Akdeniz kıyısındaki Rus askerî varlığının yeniden yapılandırılmasını öngörüyor. Taraflar, yeni düzenlemelerin karşılıklı çıkarları koruyacak şekilde uygulanacağını bildirdi.

Hmeymim Hava üssü Suriye İç Savaşı'na Rus askeri müdahalesinin ana merkezi olarak hizmet etmiştir.

Anlaşmanın bütün ayrıntıları kamuoyuna açıklanmadı. Rusya yönetimi de mutabakatın askerî ve operasyonel hükümlerine ilişkin ayrıntılı bir açıklama yayımlamadı.

Sivil tesislerin yönetimi Suriye’ye geçecek

Mutabakat kapsamında Suriye, Hmeymim Havalimanı’ndaki sivil tesisler ile Tartus Limanı’nın 4 numaralı ticari rıhtımının yönetimini üstlenecek. Bu tesislerin aşamalı olarak ülkenin sivil havacılık ve liman yönetimi sistemlerine dâhil edilmesi planlanıyor.

Suriye Sivil Havacılık ve Hava Taşımacılığı Genel Kurumu, Lazkiye Uluslararası Havalimanı’nın yönetimini resmen devraldığını açıkladı. Kurum, havalimanının yeniden uçuşlara açılması için gerekli teknik ve operasyonel işlemlerin tamamlanacağını bildirdi.

Tartus Deniz Üssü, Rusya'nın Akdeniz'deki tek, eski Sovyet coğrafyası dışındaki ise en kritik deniz üssü

Tartus Limanı’nın ticari bölümleri de Suriye’deki sivil makamların yönetiminde kalacak. Bu düzenleme, Rusya’nın Tartus’taki bütün faaliyetlerinin sona erdiği anlamına gelmiyor; mutabakat askerî alanların farklı bir işlevle kullanılmaya devam etmesini öngörüyor.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ve beraberindeki heyet, anlaşmanın kapsadığı tesisleri incelemek amacıyla Lazkiye Uluslararası Havalimanı ile Tartus Limanı’nda saha ziyareti gerçekleştirdi.

Rus üsleri ortak eğitim merkezlerine dönüştürülecek

SANA’nın aktardığı mutabakata göre askerî amaçlarla kullanılan tesislerin görev tanımları yeniden düzenlenecek. Hmeymim ve Tartus’taki Rus askerî alanlarının Suriye ile Rusya tarafından kullanılacak ortak eğitim ve nitelik kazandırma merkezlerine dönüştürülmesi planlanıyor.

Dönüşüm sürecinin üç aydan kısa sürede tamamlanması ve yeni düzenlemelerin bu sürenin ardından uygulanmaya başlaması öngörülüyor. Ancak merkezlerde görev yapacak Rus personelinin sayısı, konuşlandırılacak askerî unsurlar ve tesislerin komuta yapısı açıklanmadı.

Hmeymim, Rusya'nın 2015 yılındaki askeri müdahalesinin ilk dönemlerinde üssün uçuş hattındaki yoğunluğu ile dikkat çekiyordu.

Rusya, Hmeymim Hava Üssü’nü 2015’ten itibaren Suriye’deki hava operasyonlarının merkezi olarak kullandı. Tartus’taki tesis ise Rus donanmasının Akdeniz’deki bakım, ikmal ve lojistik faaliyetleri açısından stratejik önem taşıdı.

Beşar Esad yönetiminin Aralık 2024’te devrilmesinin ardından iki üssün geleceği belirsiz hâle gelmişti. Moskova ile Şam’daki yeni yönetim arasındaki görüşmeler, Rus askerî varlığının tamamen sona erdirilmesi yerine yeni koşullar altında sınırlandırılarak sürdürülmesiyle sonuçlandı.

Mutabakat, Suriye’nin sivil altyapı üzerindeki yönetimini geri alırken Rusya’nın ülkedeki askerî varlığını ortak eğitim faaliyetleri üzerinden devam ettirmesine imkân sağlıyor. Bununla birlikte anlaşmanın uygulamadaki kapsamı, üç aylık dönüşüm sürecinin tamamlanmasının ardından netleşecek.