Raytheon ve Lockheed Martin, Ukrayna’da Patriot üretimine karşı mesafeli

ABD’li savunma şirketleri Raytheon ve Lockheed Martin’in, Patriot önleme füzelerinin Ukrayna’da lisans altında üretilmesine teknoloji güvenliği ve olası rekabet nedeniyle temkinli yaklaştığı öne sürüldü. Ancak taraflar arasındaki görüşmelerin henüz başlangıç aşamasında olduğu ve üretim modelinin kesinleşmediği belirtiliyor.

The Atlantic’in adını açıklamadığı üst düzey bir Amerikalı yetkiliye dayandırdığı haberine göre şirketler, Ukrayna savunma sanayisinin Patriot füzelerini geliştirerek daha hızlı ve düşük maliyetle üretebileceğinden endişe ediyor.

Haberde Raytheon ve Lockheed Martin’in resmî çekincelerinin fikrî mülkiyetin korunması ve kritik teknolojilerin aktarılması üzerinde yoğunlaştığı ileri sürüldü. Şirketler, Ukrayna’nın kendilerine rakip olabileceği yönündeki iddiayı kamuoyuna açık bir açıklamayla doğrulamadı.

Lockheed Martin ve Raytheon yöneticileri temmuz ayında yaptıkları açıklamalarda, ABD hükümetiyle birlikte Ukrayna’da hangi Patriot üretim faaliyetlerinin gerçekleştirilebileceğini belirlemek için görüşmeler yürüttüklerini bildirmişti. Şirket temsilcileri görüşmeleri “erken aşamada” olarak tanımlamıştı.

Ukrayna’da füzenin tamamının üretilmesi beklenmiyor

Olası lisans anlaşmasının, Patriot önleme füzelerinin bütün bileşenleriyle Ukrayna’da üretilmesini sağlaması beklenmiyor. ABD’li şirketlerin daha önce başka ülkelerde uyguladığı modeller, üretimin belirli parçalar ve montaj faaliyetleriyle sınırlandırılabildiğini gösteriyor.

Japonya’da Mitsubishi Heavy Industries, Lockheed Martin ile yapılan lisans anlaşması kapsamında PAC-3 füzelerinin montajını gerçekleştiriyor. Buna karşılık güdüm başlığı gibi kritik parçaların tedariki ABD merkezli üreticilere bağlı kalıyor. Reuters, Japonya’daki üretimin Boeing tarafından sağlanan arayıcı başlıkların yetersizliği nedeniyle artırılamadığını bildirmişti.

Polonya’da da PAC-3 MSE füzesinin tamamı yerine fırlatma tüpleri ve bazı yapısal parçalar üretiliyor. Lockheed Martin, üretim standartlarını belirlemeye, tesisleri denetlemeye ve parçaların sertifikasyonunu gerçekleştirmeye devam ediyor.

Benzer bir modelin Ukrayna için uygulanması hâlinde ilk aşamada gövde, fırlatma tüpü veya diğer görece basit parçaların üretimi gündeme gelebilir. Daha karmaşık güdüm, elektronik ve tahrik bileşenlerinin aktarılması ise ayrı izin ve güvenlik süreçlerine bağlı olacak.

İhracat ve sertifikasyon yetkisi ABD’de kalacak

Ukrayna’ya üretim lisansı verilmesi, Kiev’in Patriot füzelerini bağımsız şekilde üretip üçüncü ülkelere satabileceği anlamına gelmiyor. Füzenin ABD menşeli teknolojiler içermesi nedeniyle üretim miktarı, kritik bileşenlerin tedariki ve olası ihracat işlemleri Washington’ın onayına tabi olacak.

Amerikan şirketlerinin üretim sürecine ortak girişim, yerel iştirak veya doğrudan tedarik sözleşmeleri üzerinden katılması bekleniyor. Bu yapı, üretim hattının teknik denetimi ve nihai ürünlerin sertifikasyonu üzerindeki kontrolün Lockheed Martin veya Raytheon’da kalmasını sağlayabilir.

Patriot sistemi farklı önleme füzelerini kullanabiliyor. Lockheed Martin, balistik füzelere karşı kinetik çarpışma yöntemiyle çalışan PAC-3 MSE’yi üretirken Raytheon, Patriot sisteminin ana yüklenicisi ve GEM-T füzesinin üreticisi konumunda bulunuyor. Ukrayna’da hangi füze modelinin veya bileşenlerin üretileceği henüz açıklanmadı.

Patriot üretiminin başlaması yıllar sürebilir

Üretim lisansı konusunda anlaşmaya varılsa bile tesislerin kurulması, personelin eğitilmesi, tedarik zincirinin oluşturulması ve sertifikasyonun tamamlanmasının birkaç yıl sürmesi bekleniyor. Bu nedenle projenin Ukrayna’nın kısa vadeli füze ihtiyacını karşılaması öngörülmüyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ülkesine yapılan önleme füzesi teslimatlarının 2025 seviyesinin üçte birine kadar gerilediğini açıklamıştı. Küresel Patriot mühimmatı kıtlığı nedeniyle ABD de üretim kapasitesini artırmaya çalışıyor.

Lockheed Martin, yıllık PAC-3 MSE üretimini yaklaşık 600’den 2 bine çıkarmayı hedefliyor. Şirket ayrıca Avrupa’daki ortaklarla PAC-3 MSE’den daha düşük maliyetli olması planlanan PAC-3 ACE adlı yeni bir önleme füzesi geliştiriyor. İlk üretimin 2028’de başlaması hedefleniyor.

Dolayısıyla Ukrayna’daki olası üretim, ülkeye kısa sürede tam bağımsız bir Patriot füze kapasitesi kazandırmaktan çok, ABD denetimindeki uluslararası tedarik zincirine kademeli olarak dâhil olmasını sağlayacak uzun vadeli bir proje niteliği taşıyor.