İran'dan ABD'ye uyarı: Yeni bir savaşın önlenmesi Washington'a bağlı

İran yönetimi, ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki Keşm Adası'na düzenlediği saldırıların ardından Washington'a yönelik açıklamalarını sertleştirdi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, yeni bir savaşın önlenmesi konusunda sorumluluğun ABD yönetiminde olduğunu belirterek ülkesinin askerî hazırlıklarını sürdürdüğünü söyledi. İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Ali Abdullahi ise bölgesel güvenliğin sağlanması için beş koşul ortaya koydu. Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve nükleer müzakerelerin başlaması için ABD'nin ekonomik ve askerî alanlarda somut adımlar atmasını talep ediyor.

Reklam

Reklam

Kalibaf: Yeni bir savaşı önlemek ABD'nin elinde

İran Meclis Başkanı ve ABD ile yürütülen görüşmelerde başmüzakereci olarak görev yapan Muhammed Bakır Kalibaf, 3 Kasım'da parlamentoda yaptığı konuşmada Washington yönetimine seslendi.

Kalibaf, İran'ın Amerikan tarafına kesin ve makul bir yanıt ilettiğini savunarak yeni bir çatışmanın önlenmesi konusunda kararın ABD yönetimine bağlı olduğunu ifade etti. İran'ın askerî hazırlık seviyesini koruduğunu belirten Kalibaf, Washington'ın yeni bir askerî harekâta girişmesi durumunda farklı bir çatışma ortamıyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.

Kalibaf'ın açıklamaları, ABD kuvvetlerinin Keşm Adası'ndaki askerî hedeflere sınırlı saldırılar düzenlediğinin bildirilmesinin ardından geldi. ABD'li yetkililer saldırıların Amerikan unsurlarına karşı kullanılan karadan havaya füze sistemlerini hedef aldığını belirtirken İran yönetimi ülkesine yönelik askerî faaliyetlere karşılık verme hakkını saklı tuttuğunu ifade ediyor.

İran Genelkurmay Başkanı bölgesel güvenlik için beş koşul açıkladı

İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Ali Abdullahi, Orta Doğu'da kalıcı güvenliğin sağlanmasına yönelik beş maddelik bir yaklaşım ortaya koydu. İran'ın Tasnim Haber Ajansı tarafından aktarılan açıklamaya göre Abdullahi, bölgesel güvenlik düzenlemelerinin yalnızca İran ile ABD arasındaki askerî faaliyetlerle sınırlı kalmaması gerektiğini savundu.

İranlı komutanın açıkladığı koşullar arasında Lübnan ve Gazze Şeridi dâhil bütün cephelerde çatışmaların sona erdirilmesi, ekonomik yaptırımların tamamen kaldırılması ve dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması bulunuyor.

Abdullahi ayrıca savaş nedeniyle oluşan zararların tazmin edilmesini, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik haklarının tanınmasını ve gelecekte yeni saldırılar düzenlenmeyeceğine ilişkin güvence verilmesini talep etti.

İran yönetimi, bu koşulların Batı Asya'da oluşturulacak daha kapsamlı bir bölgesel güvenlik düzenlemesi çerçevesinde ele alınmasını istiyor. Tahran'ın talepleri, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları ve bölgedeki askerî varlığı konusundaki görüş ayrılıklarının devam ettiğini ortaya koyuyor.

İran, Hürmüz Boğazı'nın açılmasını yaptırımların kaldırılmasına bağlıyor

ABD ile İran arasında yürütülen diplomatik temasların başlıca gündem maddelerinden biri Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması oldu. Reuters'a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, Tahran yönetiminin Washington'ın aşırı olarak nitelendirdiği taleplerini kabul etmeyeceğini belirtti.

İran'ın talepleri arasında Amerikan deniz ablukasının kaldırılması, İran petrolüne yönelik yaptırımların sona erdirilmesi ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması yer alıyor. Tahran yönetimi ayrıca nükleer müzakerelerin yeniden başlayabilmesi için daha önce açıkladığı yedi koşulun karşılanmasını istiyor. Söz konusu koşulların tamamına ilişkin ayrıntılı bir uzlaşma metni kamuoyuna açıklanmış değil.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ülkesinin savaşı sona erdirmek amacıyla daha önce sunduğu önerinin müzakerelerde temel alınmaya devam edildiğini bildirdi. Bekayi, gerekli koşulların oluşması durumunda Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve nükleer görüşmelere dönülmesini içeren planın iki gün içerisinde uygulanabilecek şekilde düzenlenebileceğini belirtti. Ancak taraflar arasında boğazın statüsü, yaptırımların kaldırılması ve güvenlik garantileri konusunda henüz nihai anlaşma sağlanamadı.

İran, askerî hazırlıklarını artırıyor

İran yönetimi, diplomatik görüşmeler devam ederken askerî hazırlıklarını da sürdürüyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Besic teşkilatının ülke genelinde bir milyon gönüllüye askerî eğitim verilmesini hedefleyen bir program başlattığı bildirildi. İran basınında yer alan açıklamalara göre ülke genelinde 1.500 eğitim merkezinin faaliyet göstermesi planlanıyor. Tahran'da üçüncü askerî eğitim merkezinin açıldığı belirtilirken benzer iki merkezin ağustos ve eylül aylarında faaliyete geçirildiği aktarıldı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu ayrıca Hürmüz Boğazı çevresinde Amerikan insansız hava araçlarını düşürdüğünü öne sürdü. İranlı yetkililer, Keşm Adası'nın güneyinde iki MQM-170 tipi keşif hava aracının ve boğazın doğusunda bir MQ-9 insansız hava aracının imha edildiğini iddia etti. Bu iddialara ilişkin Amerikan makamlarından bağımsız doğrulama sağlayan ayrıntılı bir açıklama bulunmuyor.

Pezeşkiyan diplomatik çözüm mesajı verdi

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, askerî gerilimin devam ettiği dönemde diplomatik çözüm ihtimaline dikkat çekti. Pezeşkiyan, İran'ın çatışmayı diyalog yoluyla çözmeye çalışacağını belirterek ülke yönetiminin müzakereler konusunda belirli yetkilerle hareket ettiğini ifade etti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de arabulucular üzerinden yoğun diplomatik temasların sürdüğünü bildirdi. Arakçi, İran'ın koşullarını ve önerilerini ilettiğini, sürecin ilerlemesinin Washington'ın yaklaşımına bağlı olduğunu söyledi.

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari ise tarafların arabuluculuk önerilerini değerlendirmeye devam ettiğini belirtti. Katar heyetinin Tahran'da İranlı yetkililerle üç saatten uzun süren bir görüşme gerçekleştirdiği ve diplomatik temasların sürdürüldüğü bildirildi.

Bununla birlikte İran'ın yaptırımların kaldırılması, deniz ablukasının sona erdirilmesi ve güvenlik garantileri konusundaki talepleri ile ABD'nin müzakere yaklaşımı arasındaki farklılıklar henüz giderilemedi.