Pakistan, yerli Fa’az hava-hava füzesini JF-17 savaş uçağından test etti

Pakistan, yerli olarak geliştirdiği Fa’az hava-hava füzesinin ilk uçuş testini başarıyla gerçekleştirdiğini açıkladı. Pakistan Silahlı Kuvvetleri Halkla İlişkiler Birimi (ISPR) tarafından 3 Kasım 2026 tarihinde duyurulan testin görüntülerinde, füzenin JF-17 Thunder savaş uçağından ateşlendiği görüldü.

Uzun menzillerdeki hava hedeflerine karşı geliştirilmekte olan Fa’az, görüntüleyici kızılötesi ve aktif radar arayıcı başlık seçeneklerine sahip bir füze ailesinin parçası olarak öne çıkıyor. Pakistan makamları testin başarılı olduğunu açıklarken füzenin menzili, hızı ve test sırasında elde edilen performans değerleri hakkında ayrıntılı teknik bilgi paylaşmadı.

Reklam

Reklam

Fa’az füzesi JF-17 savaş uçağından ateşlendi

Pakistan Hava Kuvvetleri tarafından yayımlanan görüntülerde, Fa’az füzesinin JF-17 Thunder savaş uçağının kanat altındaki silah istasyonundan ateşlendiği görülüyor. Pakistan merkezli savunma yayını Quwa'nın görüntüler üzerinde yaptığı incelemeye göre testte kullanılan uçak, 09-109 kuyruk numaralı JF-17 Block 1 oldu.

Quwa, söz konusu uçağın Pakistan Hava Kuvvetlerinin erken dönem JF-17 platformları arasında bulunduğunu ve 2019 yılından itibaren Pakistan Aeronautical Complex (PAC) tesislerinde kapsamlı bakımdan geçirilen uçaklardan biri olduğunu belirtti.

Pakistan Silahlı Kuvvetlerinin açıklamasında, Fa’az füzesinin gelişmiş bir terminal güdüm sistemiyle donatıldığı ve uzak mesafelerdeki düşman hava hedeflerine angaje olabilecek şekilde geliştirildiği ifade edildi.

Testin Pakistan Hava Kuvvetlerinin operasyonel esnekliğini artırmaya yönelik çalışmalar açısından önemli bir aşama olduğu belirtilirken fırlatmayı üst düzey askerî yetkililerin yanı sıra projede görev alan bilim insanları ve mühendislerin takip ettiği bildirildi. Pakistan Cumhurbaşkanı Asıf Ali Zerdari, Başbakan Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Asım Münir de testin ardından geliştirme ekibini tebrik etti.

Fa’az füzesinin menzili 100 kilometreyi aşıyor

Fa’az, Pakistan'ın devlet kuruluşu Global Industrial and Defence Solutions (GIDS) tarafından tanıtılan görüş ötesi hava-hava füze ailesi kapsamında geliştiriliyor. GIDS'in daha önce yayımladığı teknik bilgilere göre Fa’az ailesinin temel modelleri 100 kilometrenin üzerinde menzile ve Mach 3,5 azami hıza ulaşabilecek şekilde tasarlandı.

Füze ailesinde iki farklı arayıcı başlık seçeneği bulunuyor. Fa’az-RF modeli aktif radar arayıcı başlık kullanırken Fa’az-IIR modeli görüntüleyici kızılötesi arayıcı başlıkla donatılıyor. Aktif radar arayıcı başlık, füzenin hedefe yaklaşma aşamasında kendi radarından yararlanarak hedefi takip etmesini sağlıyor. Görüntüleyici kızılötesi arayıcı başlık ise hedefin kızılötesi görüntüsünden yararlanarak güdüm gerçekleştiriyor.

GIDS'in 2023 yılında açıkladığı verilere göre Fa’az-RF modelinin arayıcı başlık tespit menzili 25 kilometre, Fa’az-IIR modelinin ise 40 kilometre olarak belirtiliyor. Bu değerler füzenin toplam uçuş menzilini değil, arayıcı başlıkların hedef tespit kabiliyetine ilişkin üretici verilerini ifade ediyor.

Ancak Pakistan makamları 3 Kasım'daki uçuş testinde füzenin hangi mesafeden ateşlendiğini, hedefe angajman koşullarını veya azami menzilinin doğrulanıp doğrulanmadığını açıklamadı. Dolayısıyla GIDS tarafından duyurulan teknik değerler, gerçekleştirilen testin doğrulanmış performans sonuçları olarak değerlendirilmiyor.

Test edilen füzenin kızılötesi güdümlü olduğu değerlendiriliyor

Pakistan Hava Kuvvetlerinin yayımladığı görüntüler üzerinde yapılan incelemeler, test edilen füzenin Fa’az-IIR modeli olabileceğine işaret ediyor. Quwa'nın değerlendirmesine göre görüntülerdeki füzenin ön bölümünde, görüntüleyici kızılötesi arayıcı başlıkla uyumlu bir yapı bulunuyor. Bununla birlikte Pakistan'ın resmî açıklamasında test edilen füzenin hangi model olduğu belirtilmedi. Bu nedenle Fa’az-IIR tanımlaması, yayımlanan görüntülere dayanan teknik bir değerlendirme niteliği taşıyor.

Görüntüleyici kızılötesi güdüm sistemleri, hedefin yaydığı kızılötesi enerjiyi kullanarak takip gerçekleştirmesi bakımından radar güdümlü sistemlerden ayrılıyor. Bu sistemler, hedefin radar yayını yapmasına ihtiyaç duymadan çalışabiliyor. Fa’az ailesinde hem kızılötesi hem de aktif radar arayıcı başlık seçeneklerinin bulunması, Pakistan'ın farklı angajman koşullarına yönelik mühimmat geliştirmeyi hedeflediğini gösteriyor.

Fa’az füze ailesi ilk kez IDEF 2023'te tanıtıldı

Fa’az füze ailesi, Pakistan Ulusal Mühendislik ve Bilim Komisyonu (NESCOM) bünyesindeki Air Weapons Complex (AWC) tarafından geliştiriliyor. Sistemin uluslararası tanıtım ve pazarlama faaliyetleri ise Pakistan'ın devlet kuruluşu GIDS tarafından yürütülüyor. Fa’az-RF ve Fa’az-IIR modelleri, 25-28 Temmuz 2023 tarihlerinde İstanbul'da düzenlenen 16. Uluslararası Savunma Sanayii Fuarı'nda (IDEF 2023) ilk kez kamuoyuna tanıtıldı.

GIDS Üst Yöneticisi Asad Kamal, o dönemde Defense News'e yaptığı açıklamada fuarda sergilenen füzelerin geliştirme aşamasındaki maketler olduğunu belirtmişti. Pakistan, böylece 2023 yılında maketleri tanıtılan füze ailesinin ilk uçuş testini yaklaşık üç yıl sonra gerçekleştirmiş oldu.

IDEF 2023 sırasında açıklanan bilgilerde Fa’az'ın görüş ötesi hava muharebelerinde kullanılmak üzere geliştirildiği belirtilmişti. Bu kapsamda füzenin, savaş uçaklarının doğrudan görsel temas kuramadığı hava hedeflerine karşı kullanılabilmesi amaçlanıyor. Janes tarafından yayımlanan teknik değerlendirmede ise füze ailesinin Fa’az-1 ve daha uzun menzilli Fa’az-2 olmak üzere iki temel model üzerinden geliştirildiği aktarılmıştı.

Fa’az-2 için 180 kilometre menzil hedefi

Pakistan'ın füze geliştirme çalışmaları yalnızca ilk Fa’az modeliyle sınırlı değil. GIDS tarafından tanıtılan Fa’az-2, aynı füze ailesinin daha uzun menzilli modeli olarak öne çıkıyor.

Yine Pakistan merkezli Quwa ve diğer savunma yayınlarında aktarılan üretici verilerine göre Fa’az-2 için 180 kilometre menzil ve Mach 3,5 azami hız öngörülüyor. Bu modelde de aktif radar ve görüntüleyici kızılötesi arayıcı başlık seçeneklerinin sunulması planlanıyor. Ancak Fa’az-2'nin uçuş testine ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.

Pakistan'ın 3 Kasım'da gerçekleştirdiği testin Fa’az-2 modeline ait olduğuna yönelik de resmî bir bilgi paylaşılmadı. Bu nedenle 180 kilometrelik menzil değeri, testle kanıtlanmış bir kabiliyet değil, üretici tarafından açıklanan hedef performans değeri niteliği taşıyor.

Pakistan, hava-hava füzelerinde dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor

Fa’az'ın geliştirilmesi, Pakistan'ın savaş uçaklarında kullandığı hava-hava mühimmatlarında yerli üretim kapasitesini artırma çalışmalarının bir parçasını oluşturuyor. Pakistan Hava Kuvvetleri, mevcut savaş uçağı filosunda Amerikan ve Çin menşeli hava-hava füzelerinden yararlanıyor. Bu mühimmatlar arasında AIM-120 AMRAAM ile Çin üretimi PL-15 ve diğer PL serisi füzeler bulunuyor.

Fa’az programının ilerlemesi, Pakistan'ın hava-hava mühimmatı tedarikinde yabancı üreticilere bağımlılığını azaltmasına ve kendi füze sistemlerini geliştirme, bakım ve modernizasyon süreçlerinde daha fazla kontrol sahibi olmasına katkı sağlayabilir.

Bununla birlikte tek bir başarılı uçuş testi, füzenin bütün operasyonel gereksinimleri karşıladığını veya seri üretime hazır olduğunu göstermiyor. Füzenin hedefe angajman kabiliyeti, farklı uçuş koşullarındaki performansı ve savaş uçaklarıyla entegrasyonunun tamamlanması için ilave testler gerekebilir.

Pakistan makamları Fa’az'ın seri üretime geçiş takvimi, envantere alınacağı tarih veya planlanan tedarik miktarına ilişkin henüz açıklama yapmadı.