İran'dan ABD'ye nükleer müzakere şartı

Reklam

Reklam

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, ABD ile nükleer programa ilişkin müzakerelerin ancak Tahran'ın ön koşullarının yerine getirilmesinin ardından başlayabileceğini açıkladı.

Washington yönetiminin İran'ın taleplerini karşılaması gerektiğini belirten Rızai, nükleer yükümlülüklerin ve İran'ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) kapsamındaki haklarının müzakerelerin ikinci aşamasında ele alınabileceğini bildirdi. Rızai ayrıca Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını İran'ın koşullarının karşılanmasına bağladı. Açıklama, ABD ile İran arasında Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda diplomatik temasların sürdüğü bir dönemde geldi.

İran nükleer müzakereler için ön koşullarını açıkladı

İran devlet televizyonuna 31 Ekim'de açıklamalarda bulunan Rızai, Tahran'ın diplomatik girişimleri sürdürdüğünü ancak ülkenin nükleer haklarından vazgeçmeyeceğini belirtti. ABD ile yürütülebilecek görüşmelerin aşamalı bir süreç olması gerektiğini savunan Rızai, İran'ın daha önce ortaya koyduğu yedi koşulun geçerliliğini koruduğunu ifade etti.

Rızai, bu koşulların bazı ek talepler de içerdiğini belirterek ilk aşamadaki yükümlülükler yerine getirilmeden nükleer programın müzakere gündemine alınmayacağını söyledi. İranlı yetkiliye göre nükleer taahhütler ve NPT üyeliğiyle bağlantılı meseleler, ancak Tahran'ın antlaşmadan kaynaklanan haklarının tanınması şartıyla sonraki aşamada görüşülebilecek.

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai

Washington ile Tahran arasındaki temel görüş ayrılıklarından biri de müzakerelerde izlenecek sıra konusunda yaşanıyor. ABD, nükleer programa ilişkin görüşmelerin yeniden başlamasını isterken İran; deniz ablukasının kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve petrol satışlarına izin verilmesi gibi adımların öncelikle atılmasını talep ediyor.

Hürmüz Boğazı'nın açılması ABD'nin adımlarına bağlandı

Rızai, İran'ın talepleri karşılanıncaya kadar Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalacağını açıkladı. Boğazın yönetimi ve gemi geçişlerine ilişkin düzenlemelerin Tahran'ın müzakere koşulları arasında bulunduğunu belirten İranlı yetkili, deniz ulaşımına ilişkin anlaşmazlıkların çözülmesi gerektiğini savundu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de Hürmüz Boğazı'nın İran'ın belirlediği koşullar çerçevesinde yeniden açılmasının Washington ile görüşmelerin önünü açabileceğini ifade etti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi

Katar'ın taraflar arasında güven oluşturmayı amaçlayan yedi günlük bir plan sunduğu, ancak İran'ın bu öneriyi yeterli bulmadığı bildirildi. Tahran'ın alternatif teklifinde deniz ablukasının kaldırılması, İran'ın dondurulmuş mali varlıklarının serbest bırakılması ve Hürmüz Boğazı'nda İran'ın desteklediği geçiş düzenlemesinin kabul edilmesi bulunuyor.

Boğazın statüsü, iki ülke arasındaki anlaşmazlığın nükleer programla sınırlı olmadığını ve deniz güvenliğinin de müzakerelerin temel başlıklarından biri hâline geldiğini gösteriyor.

The Times of Israel+2

ABD Başkan Yardımcısı Vance'in mektubu değerlendiriliyor

Rızai, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından gönderilen ve diplomatik temasların yeniden başlatılmasına ilişkin değerlendirmeler içeren mektubun Tahran'a ulaştığını doğruladı. Mektubun ön incelemeden geçirildiğini ancak İran yönetiminin henüz resmî yanıt vermediğini belirtti.

İranlı yetkili, Washington'ın önceki mesajlarıyla karşılaştırıldığında son mektubun üslubunda değişiklik bulunduğunu ifade etti. Bununla birlikte söz konusu değişikliğin müzakerelerin başlaması için yeterli olmadığını ve İran'ın ön koşullarının geçerliliğini koruduğunu vurguladı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve ABD Başkanı Donald Trump

ABD basınında yer alan haberlere göre Vance'in mesajında, olası müzakerelerde İran'ın nükleer programının ele alınması gerektiği belirtildi. ABD Başkanı Donald Trump ise Vance'in girişiminin İran'a tıbbi malzeme ulaştırılmasına yönelik olduğunu savundu.

Öte yandan Rızai, İran'ın nükleer silah geliştirmeme politikasının değiştirilmesine yönelik ülke içindeki çağrılara da değindi. Bu konuda tartışmalar bulunduğunu kabul eden Rızai, hükümetin veya Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyinin nükleer doktrini değiştirmeye yönelik resmî bir karar almadığını açıkladı.

ABD ile İran arasındaki dolaylı diplomatik temaslar sürerken tarafların nükleer program, ekonomik yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ulaşımına ilişkin öncelikleri konusunda henüz uzlaşma sağlayamadığı görülüyor