ABD ve Ukrayna, S-300 sistemleri için yeni füze üzerinde çalışıyor

Rusya’nın yoğun füze ve İHA saldırıları karşısında hava savunma mühimmatı sıkıntısı yaşayan Ukrayna, mevcut sistemlerini yeniden etkin biçimde kullanabilmek için yeni çözümlere yöneliyor. Bu kapsamda ABD ile yürütülen ortak çalışma, Kiev’in elindeki S-300 bataryalarına düzenli mühimmat sağlarken sınırlı sayıdaki Patriot füzelerinin daha karmaşık balistik tehditler için korunmasını amaçlıyor. Söz konusu projenin 2026 sonuna doğru başlangıç seviyesinde operasyonel kapasiteye ulaşabileceği belirtiliyor.

Emekli ABD Kara Kuvvetleri Albayı Robert Hamilton, PBS NewsHour’a yaptığı açıklamada tarafların iki farklı seçenek üzerinde çalıştığını söyledi. Bunlardan ilki kullanım ömrü dolan S-300 füzelerinin yenilenmesini, ikincisi ise mevcut fırlatıcı ve radarlarla çalışabilecek yeni bir füze geliştirilmesini kapsıyor.

Rusya'nın aralıksız seyir füzesi ve İHA saldırıları nedeniyle Ukrayna, orijinal Sovyet yapımı S-300 mühimmat stoklarını büyük ölçüde eritti.

Hamilton, üretimin yılda yaklaşık 100 ile birkaç yüz füze arasında olabileceğini ifade etti. Ancak bu rakamlar ABD veya Ukrayna hükümetlerince yayımlanmış resmî üretim hedefleri değil, Hamilton’ın açıklamasına dayanıyor.

Projenin teknik kapsamı da ayrıntılı şekilde açıklanmadı. Çalışmanın hangi S-300 modellerini ve füze ailesini kapsadığı, yeni motor veya güdüm sistemlerinin kullanılıp kullanılmayacağı ve üretimin hangi ülkelerde yapılacağı bilinmiyor.

Proje 2024’te kamuoyuna açıklanmıştı

ABD ile Ukrayna’nın S-300 sistemlerine yönelik ortak çalışması ilk kez Ağustos 2026’da gündeme gelmedi. Dönemin ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin, 6 Eylül 2024’te Almanya’daki Ramstein Hava Üssü’nde düzenlenen Ukrayna Savunma Temas Grubu toplantısında projeye ilişkin bilgi vermişti.

Austin, ABD’nin Ukrayna ve çeşitli Avrupalı şirketlerle birlikte S-300 karadan havaya füze sistemi ile R-27 havadan havaya füzesinin yerini alabilecek ürünler tasarlamak ve üretmek için çalıştığını açıklamıştı.

R-27 (NATO rapor adı: AA-10 Alamo), Sovyetler Birliği tarafından geliştirilen ve günümüzde hem Ukrayna hem de Rusya hava kuvvetleri tarafından aktif olarak kullanılan, orta ila uzun menzilli bir havadan havaya füze (AAM) ailesidir.

Bu açıklama, yeni füze projesinin en az iki yıldır devam ettiğini gösteriyor. Dolayısıyla 2026 sonu için dile getirilen başlangıç kapasitesi hedefinin, sıfırdan başlatılan birkaç aylık bir geliştirme programına değil, daha önce yürütülen teknik çalışmalara dayandığı değerlendiriliyor.

Yine de bir füzenin operasyonel kullanıma alınabilmesi için motor, uçuş kontrolü, güdüm, savaş başlığı, radar bağlantısı ve fırlatıcı uyumluluğunun doğrulanması gerekiyor. Canlı atış denemeleri ile askerî sertifikasyon tamamlanmadan seri kullanım mümkün olmayacak.

Mevcut fırlatıcı ve radarların korunması hedefleniyor

Projenin başlıca amacı, Ukrayna’nın elindeki kullanılabilir S-300 fırlatıcıları, radarları ve komuta merkezlerini yeni mühimmatlarla görevde tutmak. Böylece tamamen yeni bir hava savunma bataryası kurmak yerine mevcut altyapıdan yararlanılması planlanıyor.

Ukrayna, savaş öncesinde S-300PT ve S-300PS başta olmak üzere çok sayıda Sovyet yapımı hava savunma sistemine sahipti. Ancak bu sistemlerde kullanılan füzelerin Rusya’dan tedarik edilmesi mümkün değil. Eski Sovyet ülkelerindeki mühimmat stokları da uzun süreli ve yoğun kullanım için yeterli değil.

Savaşın ilk aylarında Slovakya, elindeki S-300PMU bataryasını Ukrayna'ya devrederek ilk büyük hava savunma takviyesini gerçekleştirmiştir. Bulgaristan, kendi envanterindeki kullanılmayan veya arızalı S-300 füzelerini tamir edilip cephede kullanılması amacıyla Ukrayna'ya hibe etmiştir.

Yeni füzenin mevcut S-300 mimarisiyle uyumlu olması hâlinde Ukrayna’nın fırlatıcı, angajman radarı ve komuta araçlarını değiştirmeden mühimmat kapasitesini yenilemesi mümkün olabilecek. Ancak savaş sırasında kaç S-300 bataryasının kullanılabilir durumda kaldığı kamuoyuna açıklanmadı.

Ukrayna’nın S-300 füzelerinin bakım, motor değişimi ve kullanım ömrünün uzatılması konusunda savaş öncesinden gelen teknik deneyimi bulunuyor. Bu altyapının seri üretime dönüştürülmesi, projenin uygulama süresini kısaltabilir.

Patriot füzeleri balistik tehditler için saklanacak

S-300 uyumlu yeni füzelerin Patriot sistemlerinin yerini alması beklenmiyor. Projenin temel amacı, Rus savaş uçakları, seyir füzeleri ve S-300’ün angajman sınırları içerisindeki diğer hedefleri bu sistemlere yönlendirerek Patriot mühimmatının daha zor hedefler için korunmasını sağlamak.

Ukrayna, İskender-M ve Kinjal gibi balistik füzelere karşı büyük ölçüde Patriot sistemlerine bağımlı bulunuyor. Ancak Kiev yönetimi, 2026’da Batılı ülkelerden aldığı önleme füzesi sayısının 2025 seviyesinin üçte birine gerilediğini açıkladı.

Patriot hava savunma sistemleri, Ukrayna'nın Rusya'dan gelen balistik füzeleri (İskender, Kinjal) engelleyebilen tek silahı olması nedeniyle ülkenin en kritik askeri varlığıdır.

Hamilton’ın verdiği yıllık 100 ile birkaç yüz S-300 uyumlu füze tahmini, Ukrayna’nın bütün hava savunma ihtiyacını karşılamaya yetmeyecek. Bununla birlikte bu füzeler seyir füzeleri ve uçaklara karşı kullanılırsa sınırlı sayıdaki Patriot önleyicilerinin balistik tehditlere ayrılmasına yardımcı olabilir.

Army Recognition’ın S-300 üretimini mevcut ABD Patriot üretimiyle karşılaştıran oranları matematiksel bir değerlendirmeye dayanıyor. İki füze ailesinin yetenekleri ve görevleri aynı olmadığı için bu oranlar doğrudan üretim veya muharebe kapasitesi karşılaştırması olarak görülmemeli.

Freyja projesi ayrı bir çalışma olarak ilerliyor

Ukraynalı Fire Point şirketi de Avrupa merkezli savunma kuruluşlarının teknolojilerinden yararlanarak Freya adlı bir balistik füze savunma sistemi geliştiriyor. Reuters’a göre sistemde FP-7.X olarak adlandırılan bir önleme füzesinin kullanılması planlanıyor ve ilk balistik hedef vurma denemesinin 2027 ortasında yapılması hedefleniyor.

Ukrayna'nın öncülüğünde 9 Avrupa ülkesinin katılımıyla başlatılan, ABD yapımı Patriot sistemlerine bağımsız ve çok daha ucuz bir alternatif üretmeyi amaçlayan bir balistik füze savunma programıdır.

Freyja ile ABD-Ukrayna ortaklığında yürütülen S-300 uyumlu füze çalışmasının aynı proje olduğuna ilişkin resmî bir açıklama bulunmuyor. Farklı takvimler, S-300 projesinin önce uçak ve seyir füzelerine karşı mevcut kapasiteyi yenilemeyi, Freyja’nın ise daha sonra balistik füze savunması sağlamayı hedeflediğine işaret ediyor.

Her iki çalışma da Ukrayna’nın Sovyet kökenli sistemleri Batılı ve yerli bileşenlerle görevde tutma stratejisinin parçasını oluşturuyor. Ancak 2026 sonu için dile getirilen takvim ile üretim miktarlarının gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, test ve sertifikasyon sürecinin sonuçlarına bağlı olacak.