Türkiye ve Kanada, savunma alanında iş birliğini genişletiyor

Türkiye ile Kanada, savunma sanayisindeki iş birliklerini genişletmek amacıyla yeni bir mutabakat zaptı imzaladı. İki NATO müttefiki arasında savunma üretimi, teknoloji ve sanayi ortaklıklarının geliştirilmesi hedeflenirken anlaşma, ilişkilerin stratejik ortaklık düzeyine yükseltilmesi kapsamında hayata geçirildi. Taraflar ayrıca savunma ve güvenlik alanlarını da içeren üç yıllık bir eylem planı üzerinde uzlaştı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Kanada Başbakanı Mark Carney, 22 Ekim 2026 tarihinde Ankara'daki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya geldi. Baş başa ve heyetler arası görüşmelerin ardından savunma sanayisi, hava ulaştırma ve enerji alanlarında üç ayrı belge imzalandı.

Savunma sanayisi mutabakatına Haluk Görgün ve Anita Anand imza attı

Savunma Sektörü Ortaklıkları Mutabakat Zaptı, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün ile Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand tarafından imzalandı. Mutabakat, iki ülkenin savunma sanayisi kuruluşları arasındaki ortaklıkların genişletilmesini ve karşılıklı çıkar alanlarında yeni iş birliği fırsatlarının değerlendirilmesini amaçlıyor.

Türkiye ve Kanada tarafından yayımlanan ortak açıklamada, anlaşmanın daha önce imzalanan Savunma İş Birliği Niyet Beyanı üzerine inşa edildiği belirtildi. Taraflar, savunma sanayisi ortaklıklarının geliştirilmesinin yanı sıra NATO kapsamındaki ikili ve çok taraflı güvenlik iş birliklerinin derinleştirilmesi konusunda da mutabık kaldı. Ancak anlaşma kapsamında geliştirilecek belirli bir savunma sistemi, ortak üretim projesi, tedarik sözleşmesi veya yatırım tutarı henüz açıklanmadı.

Savunma üretimi ve havacılık alanında ortaklık hedefi

Görüşmelerin ardından yayımlanan ortak bildiride, Türkiye ve Kanada'nın savunma üretimi, havacılık, yapay zekâ ve enerji gibi öncelikli sektörlerde ticaret ve yatırımları artırmayı hedeflediği kaydedildi. İki ülke arasında başlatılan stratejik ortaklık, dört temel başlık altında hazırlanan üç yıllık eylem planına dayanıyor.

Plan kapsamında savunma ve güvenlik alanındaki temasların artırılması, şirketler arasında yeni ortaklıkların desteklenmesi ve üçüncü ülkelerde iş birliği fırsatlarının değerlendirilmesi öngörülüyor. Kanada Başbakanı Carney, Türkiye'nin NATO'nun en büyük ikinci silahlı kuvvetine sahip olduğunu belirterek Türk savunma sanayisinin gelişimine dikkat çekti. Carney, imzalanan mutabakatın iki ülkenin savunma şirketlerini bir araya getirerek istihdam, yatırım ve ihracat fırsatlarının geliştirilmesine katkı sağlayacağını ifade etti.

Kanada'nın savunma ihracatı kısıtlamalarının ardından yeni dönem

Türkiye ile Kanada arasındaki savunma sanayisi ilişkileri, geçmiş yıllarda Ottawa yönetiminin uyguladığı ihracat kısıtlamaları nedeniyle çeşitli sorunlar yaşamıştı. Kanada, 2020 yılında Türk insansız hava araçlarında kullanılan bazı elektro-optik sistemlerin ihracatını askıya almış, 2021 yılında ise ilgili ihracat izinlerini iptal etmişti.

Kararda, Kanada yapımı sensörlerin Azerbaycan tarafından Dağlık Karabağ'daki çatışmalarda kullanılmasına ilişkin değerlendirmeler etkili olmuştu. Bu süreçte Türk savunma sanayisi, ithal elektro-optik sistemlere alternatif yerli çözümlerin geliştirilmesine yönelik çalışmalarını hızlandırdı.

Kanada, Türkiye'ye yönelik bazı savunma ihracatı kısıtlamalarını 2024 yılında kaldırdı. Böylece iki ülke arasında savunma ticaretinin yeniden geliştirilmesine yönelik diplomatik temasların önü açıldı. 22 Ekim'de imzalanan mutabakat ise ilişkilerin ihracat izinleri ve tedarik süreçlerinin ötesinde, savunma sanayisi ortaklıkları çerçevesinde geliştirilmesini amaçlıyor.

Erdoğan'dan savunma sanayisi finansmanına ilişkin açıklama

Cumhurbaşkanı Erdoğan, ortak basın toplantısında Türkiye ile Kanada'nın savunma sanayisi alanında yakın temas hâlinde olduğunu belirtti. İki ülkenin NATO müttefiki olduğuna dikkat çeken Erdoğan, Kanada öncülüğünde kurulması planlanan Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankasına da değindi.

Erdoğan, söz konusu finansman girişiminin müttefik ülkelerin savunma sanayilerine kaynak sağlanmasına katkıda bulunabileceğini ve Türkiye-Kanada iş birliğini desteklemesini beklediklerini ifade etti. Ancak bankanın Türkiye'deki savunma projelerine yönelik belirli bir finansman kararı veya kaynak tahsisi açıklanmadı.

Türkiye ile Kanada ticaret hacminde 10 milyar dolar hedefi

Savunma sanayisi mutabakatının yanı sıra iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine yönelik kararlar da alındı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, yaklaşık 3 milyar dolar seviyesindeki ikili ticaret hacminin önce 5 milyar dolara, ardından 10 milyar dolara çıkarılmasının hedeflendiğini açıkladı.

Taraflar, Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerine 2026 yılı sona ermeden başlanması konusunda uzlaştı. Ankara'daki görüşmelerde ayrıca Hava Ulaştırma Antlaşması ile Enerji Alanında İşbirliğine Dair Ortak Bildiri imzalandı. Savunma sanayisi mutabakatının ardından Türkiye ve Kanada'nın ortak üretim, teknoloji geliştirme ve tedarik alanlarında hangi projeleri hayata geçireceği ise ilerleyen dönemde yapılacak görüşmelerle netleşecek.