ABD’den tarihi kuantum teknolojileri hamlesi

ABD Başkanı Donald Trump, kuantum hesaplama, siber güvenlik ve sensör teknolojilerinde ilerlemeyi hedefleyen iki ayrı başkanlık kararnamesine imza attı. Bu kararlar kapsamında Pentagon’a, 2028 sonbaharına kadar en az üç yeni nesil kuantum sensör sistemini sahaya sürme görevi verildi.

Kuantum inovasyonuna odaklanan 14411 sayılı Başkanlık Kararnamesi, ABD’nin birden fazla kuantum teknolojisi alanında stratejik teknik üstünlüğünü korumayı amaçlıyor. Bu çerçevede Savunma Bakanlığı, Enerji Bakanlığı’nın geleneksel hesaplama yöntemleriyle çözülemeyen bilimsel projeleri hızlandıracak bir kuantum bilgisayar geliştirme çalışmalarına da destek verecek.

Kuantum bilgisayarlar, kuantum fiziğinin kurallarını kullanarak bugünkü en hızlı bilgisayarlardan çok daha hızlı işlem yapabiliyor.

Kararnameye göre Pentagon, 60 gün içinde önceliklendirilecek en az üç kuantum sensör projesini belirlemekle yükümlü olacak. Bu sistemlerin 30 Eylül 2028 tarihine kadar operasyonel birliklere kazandırılması hedefleniyor.

Kuantum sensörlerin askeri kullanım alanları

Kuantum parçacıklarının dış etkilere karşı son derece hassas yapısı, kuantum bilgisayar geliştirme sürecinde zorluk yaratırken, sensör teknolojilerinde önemli bir avantaj sağlıyor. Bu özellik sayesinde klasik sistemlerin tespit edemediği zayıf sinyaller algılanabiliyor.

ABD ordusunun test ettiği kullanım alanları arasında, GPS sinyalinin karıştırıldığı veya kesildiği ortamlarda alternatif hassas navigasyon çözümleri öne çıkıyor. Bu durum özellikle Ukrayna savaşı ve Orta Doğu’daki operasyonlarda sıkça karşılaşılan bir ihtiyaç olarak dikkat çekiyor. Ayrıca bazı araştırma laboratuvarları, sonar kullanmadan düşman denizaltılarını tespit edebilecek kuantum sensörler üzerinde çalışmalar yürütüyor.

ABD ve Çin kuantum teknolojisi liderlik için yarışırken, Trump ülkesinin önde kalacağını vurguladı.

SandboxAQ şirketinin kurucusu ve İcra Kurulu Başkanı Jack Hidary, kuantum algılama teknolojisinin GPS karıştırma ve aldatma girişimlerine karşı navigasyon çözümü olarak halihazırda kullanılabileceğini belirtti. Şirketin bu teknolojiyi daha önce ABD Hava Kuvvetleri için test ettiği ifade edildi.

Kuantum bilgisayar ve ağ teknolojileri

14411 sayılı kararname, Enerji Bakanlığı bünyesinde en az bir adet güvenilir ve güçlü kuantum bilgisayar geliştirilmesini de öngörüyor. Bu sistemin henüz belirlenmemiş bir tesiste konuşlandırılması planlanıyor. 

Bu süreçte Pentagon’un yanı sıra NASA, Ticaret Bakanlığı ve Ulusal Bilim Vakfı da kuantum algılama ve kuantum ağ teknolojileri alanında görevlendirildi. Kuantum ağ teknolojileri, özellikle Çin’in uzun süredir odaklandığı bir alan olarak öne çıkarken, ABD’de bu alandaki çalışmaların daha sınırlı kaldığı değerlendiriliyor.

Siber güvenlikte kuantum sonrası dönem

14409 sayılı ikinci başkanlık kararnamesi ise siber güvenliğe odaklanıyor. Bu kapsamda mevcut şifreleme algoritmalarının, kuantum bilgisayarların kırabileceği yapılar yerine kuantum sonrası kriptografi (PQC) ile değiştirilmesi hedefleniyor.

Google, IBM ve Microsoft gibi şirketler de kuantum bilgisayar geliştirme yarışında önemli rol oynuyor.

Söz konusu düzenleme yalnızca sivil kurumları ve onların yüklenicilerini kapsarken, ulusal güvenlik sistemleri bu zorunluluktan muaf tutuluyor. Pentagon ise bu süreçte danışmanlık rolü üstleniyor. Savunma Bakanlığı ve savunma yüklenicilerinin, PQC uygulamalarını hayata geçirmek için uzun süredir çalışmalar yürüttüğü belirtiliyor. Yeni kararname ile federal kurumların da bu alanda Pentagon’un seviyesine ulaşmasının hedeflendiği ifade ediliyor.

ABD’nin attığı bu adım, kuantum teknolojilerinde askeri, bilimsel ve siber alanları kapsayan bütüncül bir dönüşüm sürecinin parçası olarak değerlendiriliyor.