Türkiye, NASA'nın Artemis Mutabakatı'na katıldı

Türkiye, ABD'nin başkenti Washington'daki NASA Genel Merkezi'nde düzenlenen törenle Artemis Mutabakatı'na (Artemis Accords) imza attı. Böylece Türkiye, Ay, Mars ve ötesindeki uzay faaliyetlerinin barışçıl, şeffaf ve sürdürülebilir şekilde yürütülmesini amaçlayan uluslararası girişimin 71. imzacı ülkesi oldu.

Türkiye adına mutabakatı Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır imzaladı. Törene NASA Başkanı Jared Isaacman, Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç ve ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri de katıldı.

Türkiye Artemis Mutabakatı'nın 71. imzacısı oldu

NASA Başkanı Jared Isaacman, Türkiye'nin katılımından duyduğu memnuniyeti dile getirerek Artemis Mutabakatı'na taraf ülkelerin gelecekteki Ay görevlerine donanım, bilimsel yük, teknoloji gösterimleri ve CubeSat gibi farklı alanlarda katkıda bulunabileceğini belirtti.

NASA, Türkiye'nin son yıllarda insanlı uzay uçuşu alanında attığı adımlara da dikkat çekti. Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı, 2024'te Axiom Mission 3 kapsamında Uluslararası Uzay İstasyonu'na gitmiş; Tuva Cihangir Atasever ise aynı yıl Virgin Galactic'in yörünge altı uçuşunda bilimsel deneyler gerçekleştirmişti.

NASA'nın açıklamasında ayrıca Türkiye'nin ilk Ay görevi AYAP-1 için hazırlıklarını sürdürdüğü vurgulandı.

Artemis Mutabakatı nedir?

Artemis Mutabakatı, NASA ve ABD Dışişleri Bakanlığının öncülüğünde 2020 yılında sekiz ülkenin ilk imzalarıyla hayata geçirildi. Girişim, Ay başta olmak üzere Mars ve diğer gök cisimlerindeki sivil uzay faaliyetleri için ortak ilkeler oluşturmayı amaçlıyor.

Mutabakat; uzayın barışçıl amaçlarla kullanılması, faaliyetlerin şeffaf yürütülmesi, bilimsel verilerin paylaşılması, uzay faaliyetlerinin birbirine zarar vermeyecek şekilde koordine edilmesi ve tarihi öneme sahip uzay mirasının korunması gibi temel prensipleri içeriyor.

Artemis Mutabakatı aynı zamanda 1967 tarihli Dış Uzay Antlaşması başta olmak üzere mevcut uluslararası uzay hukuku çerçevesindeki yükümlülükleri destekliyor.

Türkiye'nin Ay programı açısından dikkat çekici adım

Türkiye'nin Artemis Mutabakatı'na katılımı, ülkenin kendi Ay programını yürüttüğü dönemde gerçekleşmesi açısından önem taşıyor.

NASA, Türkiye'nin yakında AYAP-1 ile ilk Ay görevini gerçekleştirmeyi planladığını özellikle vurguladı. Türkiye'nin Artemis Mutabakatı'na dahil olması, gelecekte NASA ve diğer imzacı ülkelerle Ay'ın keşfine yönelik bilimsel ve teknolojik iş birliklerinin geliştirilmesinin önünü açabilecek.

Türkiye ayrıca Ekim 2026'da Antalya'da düzenlenecek Uluslararası Astronotik Kongresi'ne (IAC) ev sahipliği yapacak. NASA, Artemis Mutabakatı'na imza atan çok sayıda ülkenin kongreye katılmasının beklendiğini bildirdi.