Türkiye'nin Ay Uzay Aracı testlere hazır

Türkiye'nin Milli Uzay Programı kapsamında yürütülen Ay Görevi'nde önemli bir aşama tamamlandı. TÜBİTAK UZAY tarafından geliştirilen Ay Uzay Aracı'nın üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetleri tamamlanarak uçuş modeli sistem seviyesi çevresel testlere hazır hale getirildi.

Türkiye Uzay Ajansı ve TÜBİTAK Başkanlığı himayesinde geliştirilen yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki uzay aracı, çevresel testlerin gerçekleştirileceği TUSAŞ Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'ne (USET) gönderildi.

Ay Uzay Aracı'nda bulunan 65 kritik ekipmanın 56'sı yerli imkanlarla geliştirildi. Platformun yerlilik oranının yüzde 80'in üzerinde olduğu belirtilirken, araç üzerinde dört bilimsel görev yükü bulunuyor. Bunlardan ikisi Türkiye tarafından geliştirilirken, diğer ikisi Çin ve İsveç ile gerçekleştirilen uluslararası iş birlikleri kapsamında geliştirildi.

Ay yörüngesinde en az 3 ay görev yapacak

Ay Uzay Aracı'nın 2027'nin ilk aylarında gerçekleştirilmesi planlanan fırlatmanın ardından yaklaşık iki aylık uzay yolculuğuyla Ay'a ulaşması hedefleniyor. Uzay aracının Ay yüzeyinden yaklaşık 100 kilometre yükseklikteki kutupsal ve dairesel görev yörüngesine yerleşmesi planlanıyor.

Platformun bu yörüngede en az üç ay boyunca operasyon yürütmesi öngörülüyor. Görev performansına bağlı olarak operasyon süresinin 1,5 yıla kadar uzatılabileceği belirtiliyor.

Çevresel testlerin TUSAŞ USET'te tamamlanmasının ardından, yapımı devam eden T-STAR Uydu ve Uzay Aracı Tasarım Merkezi'nde nihai hazırlıkların gerçekleştirilmesi planlanıyor. Bu sürecin ardından Ay Uzay Aracı'nın ABD'deki Kennedy Uzay Merkezi'ne sevk edilmesi hedefleniyor.

Hibrit İtki Sistemi Ay görevinde kullanılacak

Görevin kritik teknolojilerinden biri de yerli imkanlarla geliştirilen Hibrit İtki Sistemi olacak. Sistem, Ay'a transfer sürecinde gerçekleştirilecek yörünge yükseltme manevralarında kullanılacak. Hibrit İtki Sistemi'nin ayrıca görevin son aşamasında, uzay aracının Ay yörüngesinden çıkarılarak kontrollü şekilde Ay yüzeyine ulaştırılması amacıyla gerçekleştirilecek ateşlemelerde kullanılması planlanıyor.

Bilimsel çalışmaların tamamlanmasının ardından Ay Uzay Aracı'nın kontrollü yavaşlatma manevralarıyla Ay yüzeyine ulaştırılması öngörülüyor. Görev kapsamında ayrıca sert iniş sırasında kontrollü yavaşlatma, hedef bölgenin görüntülenmesi ve Ay yörüngesinde yerli ekipmanlara uçuş tarihçesi kazandırılması amaçlanıyor.

Ay görevi 200'den fazla personelin katkısıyla geliştirildi

Ay Araştırma Programı kapsamında geliştirilen yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay Uzay Aracı'nın yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla üretildiği belirtilirken, geliştirme ve üretim süreçlerinde TÜBİTAK UZAY ve DeltaV'nin yanı sıra çeşitli yerli teknoloji firmaları ve girişimler de görev aldı.

Programda bugüne kadar 200'den fazla mühendis, araştırmacı ve teknik personelin çalıştığı ifade edilirken, Ay görevinin Türkiye'nin yıllar içinde oluşturduğu teknoloji ve mühendislik ekosisteminin ortak çalışmasıyla yürütüldüğü vurgulandı.

Ay'ın kutupları ve su kaynakları araştırılacak

Görevin bilimsel hedefleri arasında Ay'da su bulunan bölgelerin ve özellikle kutuplardaki su kaynaklarının tespit edilmesi bulunuyor. Bunun yanı sıra Güneş rüzgârlarının Ay yüzeyiyle etkileşiminin incelenmesi ve Ay'ın manyetik alanlarının araştırılması hedefleniyor. Ay'ın yüzey sıcaklıkları ve ısıl özelliklerinin incelenmesinin yanı sıra, yerli bilimsel ekipmanlarla Ay'daki radyasyon ortamına ilişkin ölçümler gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Görev kapsamında teknoloji gösterimi faaliyetleri de gerçekleştirilecek. Bunlar arasında Dünya ve Ay merkezli yörüngelerde Hibrit İtki Sistemi'nin ateşlenmesi ile Ay merkezli seyrüsefer kabiliyetlerinin, mesafe ölçümü ve görüntü tabanlı konumlama yöntemleriyle gösterilmesi bulunuyor.

Bilimsel çalışmaların tamamlanmasının ardından Ay Uzay Aracı'nın kontrollü yavaşlatma manevralarıyla Ay yüzeyine ulaştırılması hedefleniyor. Bu aşamayla birlikte Türkiye'nin Ay görevi kapsamında geliştirdiği uzay aracının görev profilindeki son operasyonun gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Fırlatma için Kennedy Uzay Merkezi'ne gönderilecek

TUSAŞ USET'te gerçekleştirilecek testlerin tamamlanmasının ardından Ay Uzay Aracı'nın TÜBİTAK UZAY'ın ODTÜ yerleşkesinde yapımı devam eden yeni temiz oda ve entegrasyon tesisine götürülmesi planlanıyor. Buradaki nihai kontrollerin ardından aracın ABD'deki Kennedy Uzay Merkezi'ne gönderilmesi hedefleniyor.

Hava, saha ve yörünge koşullarının uygun olması halinde fırlatmanın 2027 yılının ilk aylarında gerçekleştirilmesi planlanıyor. Türkiye böylece kendi geliştirdiği yaklaşık 3,5 tonluk bir uzay aracıyla Ay yörüngesinde bilimsel ve teknolojik faaliyet yürütmeyi hedefliyor.

Türkiye Ay görevi gerçekleştiren 9'uncu ülke olmayı hedefliyor

Bakan Kacır, bugüne kadar Ay görevi gerçekleştiren ülke sayısının sekiz olduğunu belirterek Türkiye'nin Ay Araştırma Programı ile bu alanda görev gerçekleştiren 9'uncu ülke olmayı hedeflediğini açıkladı.

Görev kapsamında Ay'ın su kaynakları, manyetik alanı, yüzey özellikleri ve radyasyon ortamına ilişkin bilimsel verilerin toplanmasının yanı sıra Türkiye'nin derin uzay operasyonları, seyrüsefer ve hibrit itki teknolojilerindeki kabiliyetlerinin de sahada denenmesi amaçlanıyor.