Kuzey Kore'nin nükleer kapasitesi genişliyor

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), Kuzey Kore'nin Yongbyon'daki ana nükleer kompleksinde yeni bir uranyum zenginleştirme tesisi inşa ettiğini bildirdi. Ajansın uydu görüntüleri ve açık kaynaklardan yaptığı değerlendirmeye göre iki katlı tesis 28'e kadar santrifüj dizisini barındırabilecek kapasiteye sahip.

Pyongyang yakınlarındaki Kangson uranyum zenginleştirme tesisinin 2024'te genişletilen bölümünde de faaliyete işaret eden göstergeler tespit edildi. UAEA, gelişmelerin Kuzey Kore'nin nükleer altyapısını farklı tesislerde genişletmeye devam ettiğini gösterdiğini belirtti.

Yongbyon'da ikinci uranyum zenginleştirme tesisi

UAEA'nın 28 Ağustos tarihli raporunda, Yongbyon'da inşa edilen iki katlı yeni bina kompleks içerisindeki ikinci uranyum zenginleştirme tesisi olarak değerlendirildi. Ajans bu sonuca, uydu görüntülerinin yanı sıra Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un haziran ayında tesise yaptığı ziyaret sırasında devlet medyası tarafından yayımlanan görüntüleri inceleyerek ulaştı.

Kim, bu yılın başlarında "yeni faaliyete geçen" bir nükleer zenginleştirme tesisinde görüntülendi.

Görüntülerde binanın hem alt hem de üst katında santrifüj dizilerinin bulunduğu tespit edildi. UAEA, gözlemlenen yerleşim ve binanın büyüklüğünden hareketle yeni tesisin 28'e kadar santrifüj dizisi barındırabileceğini bildirdi. Santrifüjlerin sayısı, tipi ve tesisin üretim kapasitesine ilişkin kesin rakamlar ise açıklanmadı.

Kangson'daki genişletilmiş bölümde faaliyet işaretleri

Kuzey Kore'nin zenginleştirme kapasitesindeki artışın yalnızca Yongbyon'la sınırlı olmadığı değerlendiriliyor.

UAEA, Pyongyang yakınlarındaki Kangson kompleksinin 2024'te inşa edilen ek bölümünde de faaliyet başladığına ilişkin göstergeler bulunduğunu açıkladı. Ajans daha önce bu bölümün inşasının Şubat 2024'te başladığını ve haziran ayında dış yapısının tamamlandığını tespit etmişti.

Kuzey Kore 2022'de kendisini nükleer güç ilan etti ve sahip olduğu tahmin edilen onlarca nükleer silahtan asla vazgeçmeyeceğine yemin etti.

Kuzey Kore devlet medyasının Eylül 2024'te Kim Jong-un'un bir "uranyum zenginleştirme üssüne" gerçekleştirdiği ziyaretten yayımladığı görüntüler de UAEA tarafından incelenmişti. Ajans, görüntülerdeki santrifüj altyapısının Kangson kompleksinin yapısıyla uyumlu olduğunu değerlendirmişti. Son rapora göre genişletilen bölümde Ocak 2026 itibarıyla operasyonların başlamış olabileceğine ilişkin işaretler bulunuyor.

UAEA, Kuzey Kore'yi uydu görüntüleriyle takip ediyor

UAEA'nın değerlendirmeleri doğrudan saha denetimlerine dayanmıyor. Çünkü Ajansın 2009'dan bu yana Kuzey Kore'deki nükleer tesislere erişimi bulunmuyor. Bu nedenle Pyongyang'ın nükleer faaliyetleri uydu görüntüleri, Kuzey Kore devlet medyasının yayımladığı görüntüler ve diğer açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılarak takip ediliyor.

UAEA da fiziksel erişim olmadan tesislerin operasyonel durumunu, yapılandırmasını ve yürütülen faaliyetlerin niteliğini kesin olarak doğrulayamayacağını daha önce vurgulamıştı.

Kuzey Kore'nin nükleer materyal üretim kapasitesi büyüyor

Yongbyon ve Kangson'daki gelişmeler, Kuzey Kore'nin silah yapımında kullanılabilecek nükleer materyal üretme kapasitesini artırma çabalarının sürdüğüne işaret ediyor. Uranyum zenginleştirme tesislerinde kullanılan gaz santrifüjleri, uranyumdaki U-235 izotopunun oranını yükseltiyor. Zenginleştirme seviyesi ve tesisin çalışma biçimine bağlı olarak elde edilen materyal nükleer reaktör yakıtında veya daha yüksek zenginleştirme seviyelerinde nükleer silahlarda kullanılabiliyor.

UAEA, Kuzey Kore'nin devam eden nükleer programının ilgili Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarının açık ihlali olduğunu belirterek gelişmelerden ciddi endişe duyulduğunu bildirdi. Kuzey Kore ise nükleer silah statüsünün geri döndürülemez olduğunu savunuyor ve UAEA'nın ülkenin nükleer faaliyetleri üzerinde yetkisi bulunduğunu kabul etmiyor.