Trump yönetimi, Türkiye’ye motor satışı için Kongre’ye bildirim yaptı

ABD’de Donald Trump yönetimi, Türkiye’ye değeri 700 milyon doların üzerinde olan savaş uçağı motorlarının satışına yönelik niyetini Kongre’ye resmi olarak bildirdi.

Reuters’ın aktardığına göre ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından Kongre’ye gönderilen bildirimde, siyasi, askeri, ekonomik, insan hakları ve silahların kontrolüne ilişkin tüm değerlendirmelerin tamamlandığı ve söz konusu kalemlerin ihracatına onay vermeye hazır olunduğu ifade edildi.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte (solda), ABD Başkanı Donald Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD'nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral John D. Caine

Kongre’nin satışı engellemek istemesi halinde 15 gün içinde ortak bir ret kararı sunması gerekiyor. Ancak bu kararın yürürlüğe girebilmesi için hem Temsilciler Meclisi hem de Senato tarafından kabul edilmesi şart. Sürecin son aşamasında ise ABD Başkanı Donald Trump’ın veto yetkisi bulunuyor.

KAAN programı için kritik eşik

Satışın onaylanması halinde Türkiye’nin 80 adet F110 motoru tedarik etmesi planlanıyor. Bu gelişme, yerli 5’inci nesil savaş uçağı KAAN’ın seri üretim aşamasına geçmesi açısından kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor.

Hava Kuvvetleri envanterindeki F-16 savaş uçaklarında da kullanılan F110 motorları, yerli motor geliştirilene kadar KAAN’a güç verecek. Halihazırda test edilen KAAN prototiplerinde de aynı motorlar kullanılıyor. Söz konusu 80 motorun temin edilmesi durumunda yaklaşık 40 adet KAAN savaş uçağının üretimi için gerekli motor ihtiyacının karşılanabileceği belirtiliyor.

F110 motorları, KAAN programı için “geçiş dönemi çözümü” olmanın ötesinde, projenin zamanında ilerleyebilmesi açısından kritik bir rol oynuyor.

Satış paketinin, General Electric tarafından üretilen 80 adet F110 motorunun yanı sıra test ekipmanları ve çeşitli yedek parçaları da kapsadığı, toplam maliyetin ise 800 milyon dolara ulaşabileceği ifade ediliyor. Ayrıca satışın, gelecek ay Ankara’da düzenlenecek kritik NATO zirvesi öncesinde hem Türkiye’ye hem de Trump’ın önemli bir müttefik olarak gördüğü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a verilen bir destek mesajı olarak değerlendirildiği belirtiliyor.

Türkiye, KAAN için geliştirilen TF35000 ile kendi savaş uçağı motorunu üreten sınırlı ülkeler arasına giriyor.

Bilindiği gibi KAAN ilk uçuşunu Şubat 2024’te gerçekleştirdi ve bu tarihten sonra ek test uçuşları yapıldı. Program kapsamında 2028-2029 döneminde Türk Hava Kuvvetlerine yaklaşık 20 adet "Blok 10" uçağının teslim edilmesi, seri üretimin ise 2030’lu yıllarda hız kazanması hedefleniyor. Bununla birlikte 2030'lu yılların başında yerli motor entegrasyonunu sağlamak için çalışmalarına devam ediyor.

Geçtiğimiz yıl Erdoğan ve Trump, Beyaz Saray’da bir araya gelerek F-16 ve F-35 programları ile ticaret hacminin artırılmasını görüştü.

Trump da NATO zirvesi öncesinde yaptığı açıklamada, Türkiye’yi muhtemelen çok mutlu edecek bir adım atacağını söyledi. Satış kararının, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın süreçte yaşanan gecikmelere yönelik kamuoyu önünde yaptığı eleştirilerden yaklaşık bir yıl sonra gelmesi dikkat çekti. Eylül 2025’te New York’ta yaptığı açıklamada Fidan, F110 motorları için lisans sürecinin Kongre’de takıldığını ve bu onay olmadan KAAN üretiminin başlayamayacağını ifade etmişti.

F-35 ve CAATSA süreci de gündemde

Öte yandan Ankara’nın F-35 programına yeniden dahil olma ve ABD’nin CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasına yönelik beklentileri de sürüyor. Türkiye, 2019 yılında Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından F-35 programından çıkarılmış, aynı süreçte ABD’nin CAATSA kapsamında uyguladığı yaptırımlarla karşı karşıya kalmıştı. Wall Street Journal’da yer alan değerlendirmelerde ise Türkiye’ye yönelik jet motoru satışının Beyaz Saray ile Kongre arasında görüş ayrılığına yol açtığı ifade edildi.

ABD Parlamentosu

ABD Kongresi’nde bazı isimler satış sürecine eleştirel yaklaşıyor. Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks, yönetimin satışın ABD-Türkiye ilişkilerine etkileri ve Türkiye’nin elindeki S-400 hava savunma sistemlerine ilişkin kendisini yeterince bilgilendirmediğini savundu.

Meeks ayrıca, yönetimin satışın ABD-Türkiye ilişkilerine etkileri ve Türkiye’nin elindeki S-400 sistemlerine ilişkin kendisini yeterince bilgilendirmediğini savundu. Teslimat sürecinin yıllar alacağını vurgulayan Meeks, yönetimin ABD politikasının kilit unsurlarına ilişkin bilgi taleplerini karşılamadığını ve şeffaf davranmadığını ifade etti.