İran'da Devrim Muhafızları ile bağlantılı yeni yeraltı tesisi görüntülendi

İran'ın hava saldırılarında zarar gören askeri altyapısını yeniden inşa ederken kritik tesislerini daha fazla yerin altına taşıdığına ilişkin yeni görüntüler ortaya çıktı. Ticari uydu görüntülerinde, Kerec yakınlarında İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) ile bağlantılı olduğu değerlendirilen yeni bir yeraltı kompleksinde hızlı bir inşaat faaliyeti yürütüldüğü görüldü.

Uydu görüntülerine dayanan analizlere göre tesiste yeni ulaşım yolları açılırken dağlık alanda birden fazla muhtemel tünel girişi oluşturuluyor. Kazı çalışmalarından çıkan toprak ve kaya miktarındaki artış da yeraltındaki çalışmaların devam ettiğine işaret ediyor.

Tesisin kesin olarak hangi amaçla kullanılacağı henüz açıklanmadı. Bununla birlikte İran'ın son dönemde füze ve diğer stratejik askeri sistemlerini hava saldırılarından koruyabilmek amacıyla yeraltı altyapısını genişletmeye ağırlık verdiği görülüyor.

İnşaat çalışmalarının 21 Mayıs'ta başladığı belirtiliyor

Uydu görüntüsü analiz şirketi Soar Atlas'ın ABD merkezli Vantor tarafından elde edilen görüntülere dayandırdığı değerlendirmeye göre yeni tesis İran'ın kuzeyindeki Elburz eyaletine bağlı Kerec kenti yakınlarında bulunuyor. 

Bölgenin farklı tarihlerde çekilen uydu görüntülerinin karşılaştırılması, inşaat faaliyetlerinin yaklaşık 21 Mayıs'ta başladığına işaret ediyor. Mayıs ile ağustos ayları arasındaki görüntülerde tesise ulaşımı sağlayacak yeni yolların oluşturulduğu, dağlık alanda kazı faaliyetlerinin yoğunlaştığı ve birden fazla muhtemel tünel girişinin ortaya çıktığı görülüyor.

Çalışmalar ilerledikçe kazılardan çıkarılan malzemenin oluşturduğu yığınların da büyüdüğü belirtiliyor. Bu durum, tesisin yalnızca yüzeydeki yapılardan oluşmadığını ve dağın içerisinde geniş çaplı bir altyapı oluşturulduğunu düşündürüyor.

Tesisin Devrim Muhafızları ile bağlantılı olduğu değerlendiriliyor

Uydu görüntülerini analiz eden kaynaklar tesisin İran Devrim Muhafızları Ordusu ile bağlantılı olduğunu değerlendiriyor. Ancak kompleksin balistik füze depolamak, füze üretmek, komuta-kontrol faaliyetlerini yürütmek veya farklı bir askeri amaç için kullanılıp kullanılmayacağı konusunda doğrulanmış bilgi bulunmuyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Tümgeneral Hüseyin Selami ve beraberindeki askeri heyet, tünellerde depolanan kıyı savunma ve seyir (cruise) füzelerini incelerken görülüyor. Hüseyin Selami, 13 Haziran 2025 tarihinde İsrail'in İran'ın başkenti Tahran'daki Devrim Muhafızları merkezine düzenlediği hava saldırısı sonucunda öldü.

İran makamları da yeni kompleksin görevi veya kapasitesi hakkında kamuoyuna ayrıntılı bir açıklama yapmadı. Bu nedenle uydu görüntülerinden tesisin doğrudan bir “füze üssü” veya “füze üretim tesisi” olduğunu kesin olarak belirlemek henüz mümkün değil.

İran yeraltı askeri altyapısını genişletiyor

Kerec yakınlarındaki yeni kompleks, İran'ın askeri tesislerini hava saldırılarına karşı daha dayanıklı hale getirme çabalarının sürdüğü bir dönemde ortaya çıktı. İran, uzun yıllardır balistik füze kuvvetlerinin önemli bölümünü dağların içerisine inşa edilen ve kamuoyunda “füze şehirleri” olarak tanımlanan geniş yeraltı komplekslerinde konuşlandırıyor.

İran, resmi adı "Füze Şehri" (Missile City) olan bu yer altı üslerinin tam koordinatlarını askeri sır olarak gizli tutuluyor. Ancak gözlemlenen füze tipine göre üslerin Basra Körfezine olan yakınlık ve uzaklığı tahmin ediliyor.

Bu tesislerde füze depolarının yanı sıra mobil fırlatıcılar, bakım alanları, komuta merkezleri ve birbirine bağlı geniş tünel ağlarının bulunduğu biliniyor. Son dönemdeki uydu görüntüleri ise İran'ın mevcut yeraltı altyapısını onarmakla yetinmediğine, bazı stratejik bölgelerde yeni yeraltı tesisleri oluşturmaya devam ettiğine işaret ediyor.

Hava saldırılarında vurulan tesislerde de çalışmalar sürüyor

İran'ın yeni kompleksler inşa etmesinin yanı sıra daha önce hava saldırılarında hasar gören askeri tesisleri de yeniden faaliyete geçirmek için çalışmalar yürüttüğü bildiriliyor. Uydu görüntülerinde bazı füze üslerinde saldırılarda zarar gören tünel girişlerinin temizlendiği, yolların yeniden asfaltlandığı ve erişimin yeniden sağlandığı görülmüştü.

8 Haziran 2026 tarihli, Taleghan 2'deki temizlik faaliyetlerinin görüntüsü. Tesisin merkez binası yıkılmış ve temizleme çalışmaları devam etmektedir. / Kaynak: ISIS online

Temmuz ayında yayımlanan uydu görüntülerine dayalı analizlerde de İran'ın savaşta hasar gören yeraltı füze üsleri, üretim tesisleri, limanlar ve diğer kritik altyapıları hızla yeniden inşa ettiği belirtilmişti. Batı İran'daki bazı füze üslerinde saldırılarda zarar gören tünel girişleri ve erişim yollarının haftalar içerisinde yeniden kullanılabilir hale getirildiği gözlemlendi.

Öncelik yeraltı tesislerinin güçlendirilmesi

İran'ın yeniden inşa faaliyetlerinde dikkat çeken noktalardan biri, yüzeydeki tesislerden ziyade korunaklı yeraltı altyapısına verilen önem. Bazı füze üslerinin yüzey bölümlerinde saldırıların ardından enkazın kaldırılması dışında sınırlı değişiklik görülürken tünel girişlerinin açılması, güçlendirilmesi ve yeraltı ağlarının yeniden kullanılabilir hale getirilmesi için daha yoğun çalışmalar yürütüldüğü bildiriliyor. 

kalıcı bir beton üst yüzey oluşturmak için kullanılacak olan, giriş deliğinin üzerine yerleştirilmiş bir demir donatı ağını gösteren bir görüntü. / Kaynak: ISIS online

Bu yaklaşım, İran'ın füze kuvvetlerinin hava saldırıları karşısındaki hayatta kalma kabiliyetini artırmaya yönelik uzun süredir uyguladığı stratejiyle örtüşüyor. Dağların derinliklerine inşa edilen tesisler, balistik füzelerin, mobil fırlatıcıların ve destek ekipmanlarının keşif-gözetleme sistemlerinden saklanmasını sağlarken hava saldırılarıyla imha edilmelerini de önemli ölçüde zorlaştırıyor.

Parçin'deki Taleghan 2 tesisinde de yeniden inşa faaliyeti

İran'ın yeraltı ve güçlendirilmiş askeri tesislerindeki faaliyetler yalnızca Kerec çevresiyle sınırlı değil. Parçin Askeri Kompleksi içerisinde bulunan Taleghan 2 tesisine ait haziran ve temmuz aylarında çekilen yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerinde de önemli onarım ve güçlendirme faaliyetleri tespit edildi.

Institute for Science and International Security tarafından incelenen görüntülerde saldırıların ardından tesiste hasar tespiti ve enkaz temizliği yapıldığı, daha sonra hasarlı bölümlerin kapatılması ve betonla güçlendirilmesine yönelik çalışmaların hızlandığı görüldü.

Taleghan 2 tesisinin yakınında bulunan Parchin Askeri Kompleksi'ndeki füze üretim kompleksinin önceki ve sonraki hali. İran ayrıca Mayıs 2026'da burada kapsamlı temizlik operasyonları gerçekleştirdi.

Temmuz başındaki görüntüler, daha önce geçici olarak kapatılan bazı hasarlı noktaların daha kalıcı şekilde onarılması için çalışmalar yapıldığını ortaya koydu. İran'ın Kerec yakınlarında yeni bir yeraltı kompleksi inşa ederken mevcut stratejik tesislerini de onarması, Tahran'ın askeri altyapısının hava saldırılarına karşı dayanıklılığını artırmaya yönelik yatırımlarını sürdürdüğünü gösteriyor.