İsrail, Suriye'nin güneyindeki askeri varlığını genişletiyor

İsrail ordusunun Suriye'nin güneyindeki askeri faaliyetleri son iki haftada yoğunlaştı. Yerel kaynaklara dayanan bilgilere göre İsrail birlikleri Kuneytra ve Dera kırsalında devriyeler düzenlerken geçici kontrol noktaları oluşturdu, bazı evlerde aramalar gerçekleştirdi ve çok sayıda Suriyeliyi gözaltına aldı. İsrail askerlerinin bölgedeki bazı kritik su altyapılarının çevresinde de konuşlandığı bildirildi.

İsrail'in faaliyetleri yalnızca Kuneytra ile sınırlı kalmadı. İsrail birliklerinin Dera'nın batısındaki Yermuk Havzası'na da girerek kısa süreli kontrol noktaları oluşturduğu ve bölgede devriye faaliyetleri yürüttüğü öne sürüldü. Sahadaki hareketlilik, Suriye ile İsrail arasında ABD arabuluculuğunda güvenlik görüşmelerinin yeniden başlatılmaya çalışıldığı bir dönemde gerçekleşiyor.

İsrail askerleri dört barajın çevresinde konuşlandı

Yerel kaynaklara göre İsrail birlikleri güney Suriye'deki El-Mantara, El-Ruveyhine, Kudna ve Barika barajlarının yakınlarında askeri pozisyonlar oluşturdu. 

Barajların kapaklarında, su akışında veya teknik sistemlerinde İsrail güçleri tarafından değişiklik yapıldığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Bununla birlikte yerel kaynaklar, Suriyeli yetkililerin bazı tesislere erişiminin İsrail askerleri tarafından engellendiğini öne sürüyor.

İsrail'in 2024'ten bu yana Suriye'deki ilerleyişi / Kaynak: ISW News

Söz konusu barajlar bölgedeki tarımsal faaliyetler ve yerleşimlerin su ihtiyacı açısından önem taşıyor. Bu nedenle askeri birliklerin su altyapısının çevresindeki varlığı yerel halk arasında endişeye neden oluyor. İsrail ordusu ise barajların kontrolünü ele geçirdiğine veya tesislerin işletilmesine müdahale ettiğine ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.

Kuneytra'da geçici kontrol noktaları kuruldu

İsrail ordusunun Kuneytra kırsalındaki kara faaliyetlerinin son günlerde farklı yerleşimlere yayıldığı bildiriliyor. Yerel kaynaklara göre İsrail askerleri Cebata el-Haşab, Zübeyde, El-Ma'kar, El-Razaniye, El-Rafid, Tarinca ve Sayda el-Golan çevresinde geçici kontrol noktaları oluşturdu. Bu noktalarda araçlar durdurulurken bazı Suriyelilerin gözaltına alındığı bildirildi.

Gözaltına alınanlar arasında iki çobanın da bulunduğu öne sürüldü. Cebata el-Haşab'da İsrail askerlerinin iki eve girerek arama yaptığı ve iki kişiyi gözaltına aldığı da yerel kaynakların aktardığı iddialar arasında yer aldı.

İsrail'in bölgede benzer faaliyetleri daha önce de kayıtlara geçmişti. Suriye İnsan Hakları Gözlemevi, ağustos ayının yalnızca ilk haftasında Dera ve Kuneytra'da İsrail ordusuna ait 20 kara ihlali ve askeri hareketlilik tespit edildiğini bildirmişti. Bu faaliyetler arasında arazi düzenleme çalışmaları, geçici kontrol noktalarının kurulması, güvenlik kameralarının yerleştirilmesi ve devriyeler bulunuyordu.

İsrail birlikleri Dera'daki Yermuk Havzası'na girdi

İsrail'in kara faaliyetlerinin Kuneytra'nın dışına çıkarak Dera vilayetine de uzandığı bildirildi. Yerel kaynaklara göre İsrail birlikleri Dera'nın batı kırsalında bulunan Yermuk Havzası bölgesine ilerledi.

İsrail askerlerinin bölgede kısa süreli bir kontrol noktası oluşturduğu ve çevrede devriye faaliyeti yürüttükten sonra geri çekildiği belirtildi. Suriye İnsan Hakları Gözlemevi de ağustos ayının başında Yermuk Havzası ile Vadi er-Rakkad çevresinin İsrail ordusunun kara faaliyetlerinin yoğunlaştığı bölgeler arasında bulunduğunu açıklamıştı.

Ev aramaları ve topçu saldırıları sürüyor

İsrail ordusunun güney Suriye'deki faaliyetleri yalnızca kara devriyeleri ve kontrol noktalarıyla sınırlı kalmadı. 27 Ağustos'ta yayımlanan haberlerde İsrail askerlerinin Kuneytra kırsalındaki Tarinca köyünde bir eve baskın düzenleyerek arama yaptığı bildirildi. Aynı dönemde İsrail ordusu, Şam'ın batı kırsalında bulunan Beyt Cin çevresine topçu ateşi açtı.

İsrail, 22 Ağustos'ta Beyt Cin yakınlarında bir aracı İHA ile de vurdu. İsrail ordusu saldırının askerlerine yönelik “yakın tehdit” oluşturan bir kişiyi hedef aldığını savunurken Suriye yönetimi saldırıyı ülkenin egemenliğinin ihlali olarak nitelendirdi.

Bölge halkı günlük yaşamın zorlaştığını belirtiyor

Kuneytra'daki yerel kaynaklar, İsrail ordusunun sıklaşan devriyeleri ve geçici kontrol noktalarının günlük yaşam üzerinde giderek daha fazla etkili olduğunu belirtiyor. Özellikle tarım arazilerine erişimin kısıtlanması, bazı yolların askeri faaliyetler nedeniyle kullanılamaması ve su kaynaklarının yakınındaki askeri varlık bölge halkının başlıca endişeleri arasında gösteriliyor.

İsrail'in Aralık 2024'te Beşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması'nın geçerliliğini yitirdiğini açıklayarak Golan Tepeleri çevresindeki BM denetimindeki tampon bölgeye girmesinden bu yana güney Suriye'deki askeri varlığı devam ediyor.

Şam yönetimi ise İsrail'in tampon bölge ve çevresindeki faaliyetlerini Suriye'nin egemenliğinin ihlali olarak nitelendirerek İsrail güçlerinin 2024 öncesindeki hatlara çekilmesini talep ediyor.

Suriye ve İsrail heyetleri Ürdün'de görüştü

Sahadaki askeri hareketlilik sürerken Suriye ve İsrail arasında dikkat çekici bir diplomatik temas da gerçekleştirildi. Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile Mossad Direktörü Roman Gofman'ın başkanlık ettiği heyetler 23 Ağustos'ta Ürdün'de ABD arabuluculuğunda bir araya geldi.

Suriye devlet haber ajansı SANA'ya göre görüşmelerin gündeminde İsrail'in Suriye'ye yönelik saldırılarının, gözaltı operasyonlarının ve diğer askeri faaliyetlerinin durdurulmasına yönelik mekanizmalar oluşturulması yer aldı.

Taraflar ayrıca daha kapsamlı bir güvenlik anlaşmasına yönelik müzakerelerin yeniden başlatılması ve Türkiye ile İsrail arasındaki gerilimin Suriye topraklarına yansımasının engellenmesi konularını görüştü. Reuters'a konuşan Şeybani de görüşmelerin ardından İsrail ile güvenlik müzakerelerinin yeniden başlayabileceğini belirtirken taraflar arasında ciddi bir güven sorunu bulunduğunu söyledi.

Görüşmelere rağmen sahadaki operasyonlar devam etti

Ürdün'deki görüşmenin ardından İsrail'in güney Suriye'deki askeri faaliyetlerinin tamamen sona ermediği görüldü. Kuneytra'daki kara operasyonları ve ev aramalarının yanı sıra Beyt Cin çevresindeki saldırıların devam etmesi, diplomatik temasların henüz sahadaki askeri hareketliliği durduracak bir mekanizmaya dönüşmediğini gösteriyor.

Suriye yönetimi İsrail güçlerinin 2024 öncesindeki mevzilerine çekilmesini ve 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması'nın yeniden uygulanmasını talep ediyor. İsrail ise Suriye'nin güneyindeki askeri varlığını kendi güvenliği açısından gerekli gördüğünü savunuyor.

Taraflar arasında ABD aracılığıyla sürdürülen temasların yeni bir güvenlik düzenlemesine dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizliğini korurken İsrail'in Kuneytra ve Dera çevresindeki askeri faaliyetleri sahadaki en önemli gerilim başlıklarından biri olmaya devam ediyor.