Irak'tan İran destekli gruplar için silahsızlanma takvimi

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, ülkedeki İran destekli silahlı grupların bağımsız askeri yapılarına son verilmesi ve silahların devlet kontrolüne alınması için 30 Haziran 2027'yi hedefleyen aşamalı bir plan açıkladı. Planın ilk aşamasında grupların saldırılarını 90 gün süreyle durdurması, ardından silahların teslim edilmesi öngörülüyor.

Ez-Zeydi, The New York Times'a yaptığı açıklamada silahsızlanmanın Irak açısından "tercih değil, zorunluluk" olduğunu belirtti. Bağdat yönetimi, silahlı grupların devlet kurumlarından bağımsız hareket etmesini sona erdirerek ülkedeki silahlı güçleri merkezi otorite altında toplamayı amaçlıyor.

İlk aşama 90 gün sürecek

Planın 30 Eylül'de başlaması ve ilk aşamanın 90 gün sürmesi öngörülüyor. Bu süre boyunca silahlı grupların saldırı düzenlememesi, karşılığında ABD kuvvetlerinin de bu grupları hedef almaması planlanıyor.

90 günlük dönemin ardından grupların silahlarını Irak makamlarına teslim etmeye başlaması öngörülüyor. Bağdat yönetiminin hedefi süreci 30 Haziran 2027'ye kadar tamamlamak. Bazı silahlı grupların ise silahsızlanma sürecinin 2027 sonuna kadar uzatılmasını istediği bildiriliyor. Nihai takvimin taraflar arasındaki görüşmelerin ardından açıklanması bekleniyor.

Silahlı grupların bağımsız yapıları sona erecek

Plan yalnızca silahların teslim edilmesini değil, silahlı grupların bağımsız askeri örgütler olarak faaliyet göstermesine son verilmesini de kapsıyor.

Ez-Zeydi yönetimi özellikle silahsızlanmaya direnen dört güçlü grubun bağımsız yapılarını sona erdirmesini istiyor. Grupların üyelerinin ise bireysel olarak Irak'ın resmî güvenlik yapılanmasına, özellikle Haşdi Şabi bünyesine entegre edilmesi planlanıyor. Belirlenen sürenin ardından bağımsız silahlı yapı olarak faaliyet göstermeye devam eden grupların yasa dışı kabul edilmesi öngörülüyor.

Ancak plan silahlı grupların tamamından destek görmüş değil. Reuters, özellikle İran'la yakın ilişkileri bulunan bazı güçlü grupların silah bırakmaya karşı çıktığını ve yabancı askeri varlığın tamamen sona ermesini talep ettiğini bildiriyor.

Washington, Bağdat üzerindeki baskıyı artırıyor

Silahsızlanma girişimi, ABD'nin Bağdat yönetimine İran'la bağlantılı silahlı yapıların faaliyetlerini sınırlandırması yönündeki baskısını artırdığı bir dönemde yürütülüyor.

ABD ve Irak yönetimleri haziran ayında yaptıkları görüşmelerde devlet otoritesi dışında faaliyet gösteren silahlı grupların dağıtılması, silahların hükümet kontrolüne alınması ve Irak topraklarının bölgesel çatışmalarda kullanılmasının önlenmesini ele aldı.

Sürecin önündeki temel sorunlardan biri; İran ile ABD arasındaki savaşın devam etmesi ve silah bırakmak istememesi. İran'la bağlantılı grupların bir bölümü silah bırakma konusundaki tutumlarını yabancı kuvvetlerin Irak'tan çekilmesi ve bölgesel çatışmanın seyriyle ilişkilendiriyor. Bu nedenle 30 Haziran 2027 hedefinin uygulanabilirliği, Bağdat'ın silahlı gruplarla yürüteceği müzakerelerin yanı sıra bölgesel güvenlik ortamındaki gelişmelere de bağlı olacak.