Bulgaristan, ikinci el F-16 ve Gripen seçeneklerini değerlendiriyor

Bulgaristan Savunma Bakanlığı, yeni F-16 Block 70 filosu tam operasyonel hazırlığa ulaşıncaya kadar ülkenin hava savunmasında oluşabilecek kapasite açığını kapatmak amacıyla ikinci el savaş uçağı seçeneklerini araştırmaya başladı. Sofya yönetimi, kullanılmış F-16 ve Saab JAS 39 Gripen uçaklarının yanı sıra mevcut MiG-29 filosu için uçak, motor ve yedek parça tedarikini değerlendiriyor.

Bulgaristan resmî bilgi talebi gönderdi

Bulgaristan Savunma Bakanlığı, 28 Temmuz’da ikinci el F-16 ve JAS 39 Gripen uçaklarının temin edilmesine yönelik çeşitli ülkelere bilgi talepleri gönderildiğini açıkladı. Bakanlık aynı zamanda MiG-29 uçakları ile bu uçaklarda kullanılan motor ve yedek parçaların tedarik edilme imkânlarını araştırıyor.

Bu kapsamda Polonya ve Macaristan ile temas kurulduğu bildirildi. Sofya yönetimi, henüz herhangi bir ülkeyle resmî müzakereye başlanmadığını ve belirli bir uçak tipi konusunda karar alınmadığını vurguladı.

F-16 filosu 2028’de göreve hazır olacak

Bulgaristan, yaklaşık 1,2 milyar dolarlık ilk paket kapsamında sipariş verdiği sekiz adet F-16 Block 70 savaş uçağını 2025’in sonuna kadar teslim aldı. Ancak bir uçağın teslim edilmesi, doğrudan operasyonel bir filonun kurulması anlamına gelmiyor.

Pilotların harbe hazırlık eğitimlerini tamamlaması, teknisyenlerin yetiştirilmesi, silahların bütünleştirilmesi ve Graf İgnatievo Hava Üssü’ndeki altyapının hazırlanması gerekiyor. Bulgaristan Hava Kuvvetleri, F-16 filosunun 2028 yılında tam operasyonel hazırlığa ulaşmasını bekliyor. İkinci sekiz uçaktan oluşan paketin teslimatındaki gecikmeler de geçiş döneminin uzamasına neden oluyor.

MiG-29 en hızlı geçici çözüm olabilir

Bulgaristan, F-16 filosu göreve başlayıncaya kadar hava polisliği görevlerini Sovyet tasarımı MiG-29 uçaklarıyla sürdürüyor. Bulgar pilot ve teknisyenlerin bu uçak konusunda eğitimli olması, MiG-29’u kısa vadede en kolay uygulanabilecek seçenek hâline getiriyor.

Polonya’dan temin edilebilecek MiG-29’ların bir bölümü doğrudan uçuşlarda kullanılabilirken, ekonomik biçimde hizmete döndürülemeyecek uçaklar motor, radar, iniş takımı ve diğer parçalar için kaynak oluşturabilir. Ancak Polonya uçaklarının kalan gövde ömrü ve bakım durumu belirleyici olacak. Uzun süre yoğun olarak kullanılan ve motor revizyonuna ihtiyaç duyan uçakların alınması, operasyonel katkıdan daha fazla bakım yükü oluşturabilir.

Polonya Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, Ukrayna ile yürütülen MiG-29 ve İHA teknolojisi görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması hâlinde uçakların Bulgaristan’a satılabileceğini açıkladı. Varşova, MiG-29’ların Ukrayna’ya devri karşılığında Kiev’den İHA teknolojisi, teknik bilgi ve belirli sistemlerin paylaşılmasını istiyor. Polonya yönetimi, Ukrayna’ya nihai kararını vermesi için birkaç haftalık süre tanıdı.

Bulgaristan’ın uçakları satın almaya ilgi gösterdiğini doğrulayan Kosiniak-Kamysz, Polonya MiG-29’larının operasyonel açıdan iyi durumda olduğunu savundu.

İkinci el F-16 uçakları geçici çözüm sağlayabilir

Kullanılmış F-16’ların temin edilmesi, Bulgaristan’ın seçtiği yeni savaş uçağı ailesiyle kısmen uyumlu bir geçiş çözümü sağlayabilir. Ancak Avrupa’da satışa çıkarılabilecek uçakların büyük bölümü eski F-16A/B veya F-16C/D modellerinden oluşuyor.

Bu uçakların radarları, motorları, kokpitleri, görev yazılımları ve elektronik harp sistemleri yeni üretim Block 70’lerden farklı olabiliyor. Bu nedenle ikinci el F-16 seçeneğinin faydası yalnızca uçak sayısıyla ölçülemez. Uçakların kalan gövde ömrü, yedek motorları, simülatörleri, eğitmen desteği, silah uyumluluğu ve teslimat süresi birlikte değerlendirilmek zorunda.

Gripen yeni bir lojistik sistem gerektiriyor

Saab JAS 39 Gripen, düşük işletme maliyeti ve NATO uyumlu sistemleri sayesinde Bulgaristan’a kısa sürede hava polisliği kabiliyeti sağlayabilecek seçeneklerden biri olarak görülüyor.

Bulgaristan daha önce Gripen C/D’yi birkaç kez değerlendirdi. Sofya yönetimi 2017’de Gripen’i tercih etmiş ancak sürecin durdurulmasının ardından F-16 Block 70’te karar kılmıştı. İsveç, 2022’de geçiş dönemi için Gripen kiralama seçeneğini de gündeme getirmişti.

Bununla birlikte Gripen’in birkaç yıllığına hizmete alınması; ayrı pilot eğitimi, bakım altyapısı, simülatör, görev planlama sistemi ve yedek parça zinciri kurulmasını gerektirecek. Bulgaristan’ın aynı dönemde MiG-29, Gripen ve F-16 kullanması, sınırlı personel ve kaynakların üç farklı uçak tipi arasında bölünmesine yol açabilir.

Kararı operasyonel uçak sayısı belirleyecek

Bulgaristan’ın kararında azami performanstan çok, her seçeneğin 2028’den önce kaç adet göreve hazır savaş uçağı sağlayabileceği belirleyici olacak. MiG-29 en hızlı ve en az eğitim gerektiren çözüm olarak öne çıkıyor ancak parçalarının azalması ve sınırlı hizmet ömrü önemli risk oluşturuyor.

İkinci el F-16’lar doğru konfigürasyon ve kapsamlı destek paketiyle geçişi kolaylaştırabilir. Gripen ise bağımsız bir geçici kabiliyet sunmasına rağmen yeni bir lojistik ve eğitim ekosistemi gerektiriyor. Sofya’nın tam bir geçici filo satın almak yerine MiG-29 yedek parçaları temin etmesi, F-16 pilot eğitimini hızlandırması ve ihtiyaç hâlinde NATO ülkelerinden hava polisliği desteği istemesi de seçenekler arasında bulunuyor.