Türk devletleri arasında pasaportsuz seyahat için yeni adım

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi ülkeler arasında pasaport yerine ulusal kimlik kartlarıyla seyahat edilmesini sağlayacak yeni bir düzenleme gündeme geldi.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, 30 Ekim 2026 tarihinde Ankara'da düzenlenen TDT Devlet Başkanları Zirvesi'nde vatandaşların karşılıklı seyahatlerini kolaylaştıracak çok taraflı bir anlaşma hazırlanmasını önerdi.

Reklam

Reklam

Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'ı kapsaması hedeflenen girişimle sınır geçiş işlemlerinin basitleştirilmesi ve vatandaşların diğer üye ülkelerde kalış koşullarının kolaylaştırılması amaçlanıyor.

Beş Türk devleti arasında kimlikle seyahat gündemde

Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde vatandaşların serbest dolaşımını kolaylaştırmaya yönelik çalışmalar yeni bir aşamaya taşınıyor. Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Ankara'da gerçekleştirilen zirvede yaptığı konuşmada, üye ülkeler arasında vatandaşların karşılıklı seyahatlerine ilişkin çok taraflı bir anlaşma hazırlanması çağrısında bulundu.

Önerilen düzenleme kapsamında ulusal kimlik kartlarıyla seyahat imkânlarının genişletilmesi, sınır geçiş prosedürlerinin sadeleştirilmesi ve vatandaşların gittikleri ülkelerdeki kalış koşullarının kolaylaştırılması hedefleniyor. Girişimin, Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan arasında mevcut ikili seyahat kolaylıklarının daha geniş bir hukuki çerçeveye taşınmasına katkı sağlaması bekleniyor.

Mirziyoyev'den çok taraflı anlaşma çağrısı

Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, zirvede yaptığı konuşmada Türk devletleri arasındaki coğrafi mesafelerin vatandaşlar açısından daha az hissedilmesi gerektiğini vurguladı. Bu doğrultuda karşılıklı seyahatlerin kolaylaştırılması amacıyla çok taraflı bir anlaşma hazırlanmasını öneren Mirziyoyev, düzenlemenin ulusal kimlik kartlarıyla seyahat imkânlarının genişletilmesini de kapsaması gerektiğini belirtti.

Mirziyoyev'in önerisi, yalnızca pasaport kullanımına ilişkin değil, sınır geçişleri ve ziyaret edilen ülkelerdeki kalış koşullarına yönelik düzenlemeleri de içeriyor. Ancak söz konusu girişim henüz teklif aşamasında bulunuyor. Beş ülkenin tamamında kimlik kartlarıyla seyahatin başlayacağı tarihe veya ortak anlaşmanın imzalandığına ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı.

Türkiye ile Azerbaycan arasında kimlikle seyahat uygulanıyor

Türk devletleri arasında kimlik kartıyla seyahat uygulaması bazı ülkeler arasında hâlihazırda yürürlükte bulunuyor. Türkiye ile Azerbaycan vatandaşları, iki ülke arasındaki mevcut düzenlemeler kapsamında belirlenen koşullarla yeni tip kimlik kartlarını kullanarak karşılıklı seyahat edebiliyor.

Benzer şekilde Kazakistan ile Kırgızistan arasında da ulusal kimlik belgeleriyle seyahat imkânı bulunuyor. Özbekistan ile Kırgızistan arasında ise Eylül 2023'ten itibaren kimlik kartlarıyla sınır geçişine olanak sağlayan ikili düzenleme uygulanıyor. Mirziyoyev'in önerisi, ülkeler arasında farklı anlaşmalarla yürütülen bu uygulamaların beş üye devleti kapsayan çok taraflı bir yapıya dönüştürülmesini gündeme getiriyor.

TDT Genel Sekreteri daha önce çalışmaları duyurmuştu

Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde pasaportsuz seyahat imkânlarının genişletilmesine yönelik hazırlıklar, Ankara Zirvesi öncesinde de gündeme gelmişti. TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, 14 Eylül 2026 tarihinde Azerbaycan merkezli APA haber ajansına yaptığı açıklamada, beş üye ülke arasında yalnızca kimlik kartlarıyla seyahat edilebilmesi için çalışmalar yürütüldüğünü bildirmişti.

Ömüraliyev, Türkiye ile Azerbaycan arasında uygulanan sistemin diğer Türk devletlerini de kapsayacak şekilde genişletilmesinin hedeflendiğini belirterek Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'ın da bu süreçte yer aldığını ifade etmişti. Böylece Mirziyoyev'in zirvede dile getirdiği çok taraflı anlaşma önerisi, teşkilat bünyesinde daha önce başlatılan çalışmaların hukuki bir zemine kavuşturulmasına yönelik yeni bir girişim olarak öne çıktı.

Türk Turizm İttifakı kurulması da önerildi

Mirziyoyev, zirvede yalnızca kimlikle seyahat konusunu değil, Türk devletleri arasında turizm iş birliğinin geliştirilmesini de gündeme getirdi. Özbekistan Cumhurbaşkanı, üye ülkelerin tarihî şehirlerini, doğal güzelliklerini ve kültürel mirasını uluslararası alanda ortak biçimde tanıtmak amacıyla Türk Turizm İttifakı kurulmasını önerdi.

Mirziyoyev, 2025 yılında Türk devletlerinin toplamda 100 milyondan fazla yabancı turist ağırladığını belirterek turizm alanındaki mevcut potansiyelin ortak girişimlerle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Kimlik kartlarıyla seyahat imkânlarının genişletilmesi hâlinde, vatandaşların üye ülkeler arasındaki turistik, kültürel ve aile ziyaretlerinin kolaylaştırılması hedefleniyor.

Pasaportsuz seyahat ne zaman başlayacak?

Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan arasında kimlikle seyahatin tüm ülkeleri kapsayacak şekilde uygulanabilmesi için ortak anlaşmanın hazırlanması ve tarafların gerekli hukuki süreçleri tamamlaması gerekiyor.

Özbekistan Cumhurbaşkanı'nın 30 Ekim'deki açıklamasında anlaşmanın hazırlanması için kesin bir takvim paylaşılmadı. Kimlik kartlarıyla seyahatin hangi sınır kapılarında geçerli olacağı, vatandaşların diğer ülkelerde ne kadar kalabileceği ve uygulamanın teknik koşulları da henüz netleşmedi. Bu nedenle öneri, beş ülke arasında pasaport zorunluluğunun kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Mevcut seyahat kuralları, yeni bir anlaşma yürürlüğe girene kadar geçerliliğini koruyor.

Girişimin hayata geçirilmesi durumunda Türk devletleri arasında vatandaşların hareketliliğinin kolaylaştırılması, turizm faaliyetlerinin artırılması ve ülkeler arasındaki sosyal ve ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesi amaçlanıyor.