Srebrenitsa soykırımının baş faillerinden Ratko Mladiç öldü

Bosna Savaşı sırasında Bosnalı Sırp güçlerinin komutanlığını yapan ve Srebrenitsa soykırımının baş faillerinden biri olarak ömür boyu hapis cezasına çarptırılan Ratko Mladiç hayatını kaybetti. Birleşmiş Milletler yetkilileri, “Bosna Kasabı” olarak anılan Mladiç'in 27 Ağustos'ta Lahey'deki BM gözetim merkezinde öldüğünü doğruladı.

Mladiç, 1992-1995 yılları arasındaki Bosna Savaşı sırasında işlenen soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından mahkûm edilmişti. Özellikle Temmuz 1995'te Srebrenitsa'da 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuğun öldürüldüğü soykırım ile yaklaşık dört yıl süren Saraybosna kuşatmasındaki rolü nedeniyle yargılanmıştı.

Mladiç Lahey'de hayatını kaybetti

Mladiç'in son yıllarda sağlık durumunun ciddi şekilde kötüleştiği ve birçok kez hastaneye kaldırıldığı biliniyordu. Sırbistan devlet televizyonu RTS, Mladiç'in daha önce birden fazla felç geçirdiğini ve Lahey'deki cezaevi hastanesinde hayatını kaybettiğini bildirdi.

Ratko Mladiç'in Lahey'deki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde (ICTY) çıktığı ikinci duruşma sırasında

Mladiç'in sağlık durumu nedeniyle serbest bırakılması için avukatları tarafından daha önce çeşitli başvurular yapılmış ancak bu talepler reddedilmişti. Ağustos 2026'da hazırlanan bir sağlık değerlendirmesinde ölümünün haftalar içerisinde gerçekleşebileceği belirtilmesine rağmen insani gerekçelerle tahliye talebi kabul edilmemişti.

Mladiç, ölümüne kadar 2017'de verilen ve 2021'de kesinleşen ömür boyu hapis cezasını çekiyordu.

Srebrenitsa soykırımındaki rolü nedeniyle mahkûm edildi

Ratko Mladiç, Bosna Savaşı sırasında Bosnalı Sırpların oluşturduğu Sırp Cumhuriyeti Ordusunun komutanlığını yürüttü.

Komutasındaki birlikler Temmuz 1995'te Birleşmiş Milletler tarafından “güvenli bölge” ilan edilen Srebrenitsa'yı ele geçirdi. Kentin düşmesinin ardından 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuk sistematik biçimde öldürüldü. Yaşananlar, uluslararası mahkemeler tarafından soykırım olarak tanındı.

Srebrenitsa Katliamı'nın hemen öncesinde çekilen ve tarihe "ihanetin belgesi" olarak geçen ünlü kadeh kaldırma anı. Sırp güçleri şehri kuşattığında Hollandalı Komutan Thom Karremans, kendisine sığınan 25 binden fazla silahsız sivili ve şehri neredeyse hiçbir direnç göstermeden Ratko Mladiç'e teslim etmiştir.

Mladiç'in sorumluluğu yalnızca Srebrenitsa ile sınırlı değildi. Komutasındaki Bosnalı Sırp birlikleri, 1992-1995 yılları arasında Saraybosna'nın yıllarca kuşatma altında tutulması, sivillere yönelik saldırılar ve Bosna'nın farklı bölgelerinde işlenen savaş suçlarıyla da ilişkilendirildi.

16 yıl boyunca firari olarak arandı

Bosna Savaşı'nın sona ermesinin ardından Mladiç uzun yıllar yakalanamadı. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından hakkında hazırlanan iddianameye rağmen yaklaşık 16 yıl boyunca firari yaşadı.

Sırbistan'daki siyasi değişim ve uluslararası baskının artmasının ardından Mladiç, 26 Mayıs 2011'de Sırbistan'ın Lazarevo köyünde bir akrabasının evinde yakalandı. Kısa süre sonra Lahey'e gönderildi ve hakkındaki dava Mayıs 2012'de başladı.

Mladiç'in yakalanması, eski Bosnalı Sırp lider Radovan Karaciç'in 2008'de tutuklanmasından yaklaşık üç yıl sonra gerçekleşti.

Ömür boyu hapis cezası 2021'de kesinleşti

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, 22 Kasım 2017'de Mladiç'i Srebrenitsa'da soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş hukuku ihlalleri dahil olmak üzere çeşitli suçlardan ömür boyu hapis cezasına çarptırdı.

Mladiç karara itiraz etti ancak Uluslararası Ceza Mahkemeleri Rezidüel Mekanizmasının Temyiz Dairesi, 8 Haziran 2021'de itirazı reddederek ömür boyu hapis cezasını kesinleştirdi.

Savaş suçlusu general Ratko Mladiç, Srebrenitsa kasabasına girdikten hemen sonra etrafındaki Sırp askerlerine ve kameralara karşı ''Türklerden (Müslüman Boşnakları kastederek) intikam alma vakti geldi" demiştir.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı da kararın ardından yaptığı açıklamada, hükmün Srebrenitsa soykırımı kurbanlarının yakınlarının acılarını ortadan kaldırmayacağını ancak “adaletin tecellisi bakımından doğru bir karar” olduğunu belirtmişti. Bakanlık, kararın Bosna-Hersek ve bölgede toplumsal barış ile uzlaşıya katkıda bulunması temennisinde bulunmuştu.

Ratko Mladiç kimdir?

Ratko Mladiç, 1940'lı yılların başında Bosna-Hersek'in Kalinovik bölgesinde doğdu. Yugoslavya döneminde askerlik kariyerine başlayan Mladiç, Yugoslav Halk Ordusunda yükselerek subay oldu.

Yugoslavya'nın dağılma sürecinin başlamasıyla 1991'de Hırvatistan'daki çatışmalarda görev aldı. Bosna Savaşı'nın başlamasının ardından ise Mayıs 1992'de yeni oluşturulan Bosnalı Sırp ordusunun komutanlığına getirildi.

Srebrenitsa yakınlarındaki Potoçari'de bulunan Birleşmiş Milletler (BM) kampının dışındayken. Mladiç, burada kameralar önünde Boşnak sivillere ve çocuklara çikolata ile ekmek dağıtarak "Kimseye zarar gelmeyecek, korkmanıza gerek yok" diyerek güven vermeye çalışmıştır.

Mladiç'in komutasındaki güçler savaş boyunca Bosna-Hersek'in geniş bir bölümünde operasyonlar yürüttü. Saraybosna kuşatması ve Srebrenitsa soykırımı başta olmak üzere sivillere yönelik suçlardaki rolü, savaşın ardından yürütülen uluslararası yargılamaların merkezinde yer aldı.

Yıllarca uluslararası toplumun en çok aranan savaş suçu zanlılarından biri olan Mladiç, yakalanmasının ardından yaklaşık 15 yıl boyunca Lahey'de tutuklu kaldı. Ömür boyu hapis cezasını çekerken 27 Ağustos 2026'da hayatını kaybetti.