Rusya, Plesetsk Uzay Üssü’nden askerî uydu fırlattı

Rusya Savunma Bakanlığı, Arhangelsk bölgesindeki Plesetsk Uzay Üssü’nden fırlatılan Soyuz-2.1b taşıyıcı roketinin açıklanmayan bir askerî uzay aracını başarıyla yörüngeye yerleştirdiğini duyurdu. Fırlatma, Ukrayna’ya ait olduğu öne sürülen insansız hava araçlarının Plesetsk’i hedef almaya çalışmasından yaklaşık bir gün sonra gerçekleştirildi. Üssün Ukrayna'ya olan uzaklığının 1800 km civarı olduğu belirtiliyor. 

Rusya Hava-Uzay Kuvvetlerine bağlı Uzay Kuvvetleri tarafından düzenlenen fırlatma, 24 Ağustos 2026 günü Moskova saatiyle 05.40’ta yapıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, operasyonun askerî bir ekip tarafından gerçekleştirildiğini ve Soyuz-2.1b’nin “Rusya Savunma Bakanlığının çıkarları doğrultusunda” geliştirilen bir uzay aracını taşıdığını açıkladı.

Askerî yük hedef yörüngeye yerleştirildi

Rusya Federal Uzay Ajansı Roscosmos, fırlatmanın planlandığı şekilde tamamlandığını ve uzay aracının hesaplanan zamanda hedef yörüngeye ulaştığını bildirdi. Roketin kalkışından sonra uçuş, Rusya Uzay Kuvvetlerine bağlı Alman Titov Ana Deneme Uzay Merkezi tarafından kullanılan yer tabanlı otomatik kontrol sistemleri üzerinden takip edildi.

Rus makamlarının açıklamasına göre uzay aracı yörüngeye yerleştirilmesinin ardından Uzay Kuvvetlerinin yer kontrol sistemlerine devredildi. Araçla istikrarlı telemetri bağlantısı kurulduğu ve üzerindeki sistemlerin normal şekilde çalıştığı belirtildi. Fırlatılan aracın Kosmos serisi kapsamında numaralandırılması bekleniyor. Rusya, askerî amaçlarla yörüngeye gönderdiği ve ayrıntılarını kamuoyuyla paylaşmadığı uyduları genellikle “Kosmos” adı altında sınıflandırıyor.

Yükün türü ve görevi açıklanmadı

Rusya Savunma Bakanlığı, yörüngeye yerleştirilen uzay aracının türü, üreticisi, görev süresi veya operasyonel amacı hakkında bilgi vermedi. Uydunun hangi yörüngeye yerleştirildiği ve tek bir uzay aracından mı yoksa birden fazla yükten mi oluştuğu da ilk açıklamalarda belirtilmedi. Bu nedenle uydunun keşif, haberleşme, elektronik istihbarat, erken uyarı, navigasyon veya uzay gözetleme görevlerinden hangisini üstleneceği bilinmiyor.

Araçla ilgili farklı değerlendirmelerin ancak bağımsız yörünge takip kuruluşlarının yayımlayacağı verilerin incelenmesiyle yapılabileceği belirtiliyor. Soyuz-2.1b roketi daha önce Rusya’nın GLONASS navigasyon uyduları, askerî keşif araçları ve açıklanmayan Kosmos görevleri için kullanıldı. Ancak roket tipinden hareketle taşınan yükün görevi hakkında kesin bir sonuca ulaşmak mümkün değil.

Soyuz-2.1b roketinin özellikleri

Soyuz-2.1b, Sovyet döneminde geliştirilen R-7 roket ailesinin kapsamlı biçimde modernize edilmiş versiyonlarından biri olarak kullanılıyor. Roscosmos’a bağlı Progress Roket ve Uzay Merkezi tarafından üretilen sistem, orta sınıf bir taşıyıcı roket olarak sınıflandırılıyor.

Soyuz-2.1b’yi Soyuz-2.1a’dan ayıran en önemli özellik, üçüncü aşamada daha güçlü RD-0124 motorunun kullanılması. Sıvı oksijen ve kerosenle çalışan motor, roketin daha ağır yükleri yörüngeye taşımasına veya uzay araçlarını daha yüksek enerjili yörüngelere göndermesine imkân sağlıyor.

Roket yaklaşık 46 metre uzunluğa ve fırlatma konfigürasyonuna bağlı olarak 310 tonun üzerinde kalkış ağırlığına sahip. Soyuz-2.1b, görev ihtiyaçlarına göre Fregat veya Volga üst kademeleriyle birlikte kullanılabiliyor. Rusya, Soyuz-2 ailesini Plesetsk’in yanı sıra Baykonur ve Vostoçni uzay merkezlerinden de fırlatıyor. Plesetsk ise özellikle askerî görevlerde ve yüksek eğimli yörüngelere gönderilecek uydularda öne çıkıyor.

Ukrayna dronları bir gün önce Plesetsk’e yöneldi

Fırlatmadan önce, 23 Ağustos’ta Arhangelsk bölgesine yönelik bir insansız hava aracı saldırısı gerçekleştirildiği bildirildi. Ukrayna kaynakları, uzun menzilli dronların başlıca hedefinin Plesetsk Uzay Üssü olduğunu ileri sürdü.

Ukrayna merkezli izleme kanalı Supernova+, saldırının uzay üssünü hedeflediğini ve bölgede duman yükseldiğini gösterdiği belirtilen görüntüler yayımladı. Rus bağımsız medya kuruluşu Astra tarafından yapılan açık kaynak incelemesinde, görüntülerin Plesetsk’e hizmet vermek üzere kurulan kapalı Mirnıy kentinden kaydedildiği sonucuna varıldı.

Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde uzay üssünün bulunduğu bölgede duman yükseldiği görüldü. Ancak dumanın kaynağı, herhangi bir tesisin vurulup vurulmadığı ve oluşan muhtemel hasar bağımsız olarak belirlenemedi. 

Mirnıy yönetimi, Arhangelsk bölgesine yönelik insansız hava aracı saldırısının başarıyla püskürtüldüğünü açıkladı. Mirnıy Rusya'nın batısında, Plesetsk Uzay Üssü'ne hizmet veren kapalı bir yerleşim yeridir. Rus makamları, Plesetsk’te hasar veya can kaybı meydana geldiğine ilişkin bilgi paylaşmadı. Ertesi sabah fırlatmanın planlandığı şekilde gerçekleştirilmesi, saldırının roket, fırlatma rampası ve görev için kullanılan temel altyapı üzerinde operasyonu engelleyecek bir hasara yol açmadığını gösterdi.

Plesetsk daha önce de dronların hedefi olmuştu

Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının Plesetsk’e ulaşmaya çalıştığına ilişkin daha önce de açıklamalar yapılmıştı. Roscosmos Başkanı Dmitriy Bakanov, Nisan 2026’da bir uydu fırlatması sırasında uzay üssünün drone saldırısıyla hedef alınmak istendiğini söylemişti.

Bakanov, söz konusu saldırının Rus hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini ve fırlatmanın programa uygun şekilde gerçekleştirildiğini belirtmişti. Ancak olayın ayrıntıları ve saldırıda kullanılan drone sayısı açıklanmamıştı.

Plesetsk, Ukrayna sınırına olan uzaklığı nedeniyle savaşın ilk dönemlerinde insansız hava araçlarının erişim alanı dışında kabul ediliyordu. Ukrayna’nın uzun menzilli saldırı sistemlerindeki gelişmeler, Rusya’nın kuzeyindeki askerî ve uzay tesislerini de potansiyel hedef hâline getirdi.

Plesetsk Rusya’nın başlıca askerî uzay merkezi

Arhangelsk bölgesinde bulunan Plesetsk, Rusya’nın en önemli askerî uzay ve füze deneme merkezlerinden biri olarak faaliyet gösteriyor. Tesis başlangıçta Sovyetler Birliği’nin kıtalararası balistik füze konuşlandırma alanı olarak kuruldu ve daha sonra uzay üssüne dönüştürüldü.

Üsten Soyuz-2 ailesinin yanı sıra hafif sınıf Angara-1.2 ve ağır sınıf Angara-A5 roketleri de fırlatılabiliyor. Plesetsk ayrıca Rusya’nın bazı kıtalararası balistik füze denemelerinde kullanılan tesisleri barındırıyor.

Üssün kuzeydeki konumu, yüksek eğimli ve kutupsal yörüngelere yerleştirilecek keşif, gözetleme, meteoroloji ve haberleşme uyduları için elverişli bir fırlatma hattı sağlıyor. Bu nedenle Plesetsk, Rusya’nın askerî uzay programının merkezinde yer alıyor.

Son fırlatma, Rusya’nın uzay altyapısına yönelik güvenlik tehdidinin arttığı bir dönemde askerî uydu konuşlandırma programını sürdürdüğünü gösterdi. Bununla birlikte yörüngeye yerleştirilen yükün niteliği, Rus makamları veya bağımsız takip kuruluşları tarafından daha ayrıntılı bilgi paylaşılana kadar belirsizliğini koruyacak.