Paşinyan'dan İsrail'e Ermeni soykırımı tepkisi

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, 24 Ağustos'ta Ulusal Mecliste yaptığı konuşmada, Ermeni soykırımının uluslararası alanda ülkeler arasındaki siyasi mücadelelerde araç olarak kullanılmasını eleştirdi. İsrail'in Haziran 2026'da başlayan tanıma sürecini örnek gösteren Paşinyan, Erivan yönetiminin soykırımın uluslararası alanda tanınmasını dış politika gündeminin öncelikleri arasından çıkarma kararını savundu. Paşinyan'ın konuşması Ermenistan Başbakanlığının resmî internet sitesinde de yayımlandı.

Paşinyan İsrail'in kararını örnek gösterdi

Paşinyan, Ermenistan hükümetinin Ermeni soykırımının uluslararası alanda tanınmasını dış politika gündeminin temel unsurlarından biri olmaktan çıkarma kararı aldığını belirterek, İsrail'de yaşanan son sürecin bu yaklaşımın nedenlerini ortaya koyduğunu söyledi.

Ermenistan Başbakanlığının yayımladığı konuşma metnine göre Paşinyan, İsrail hükümetinin kısa süre önce büyük bir kararlılıkla Ermeni soykırımının tanınmasına yönelik süreç başlattığını, ardından aynı kararlılıkla süreci durdurduğunu ifade etti. Paşinyan, bu gelişmenin uluslararası aktörlerin konuyu nasıl kullandığını gösteren önemli bir örnek olduğunu savundu.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan

Ermenistan Başbakanı, Ermeni soykırımının ülkeler arasındaki siyasi mücadelede bir araca dönüştürülmesine son verilmesi gerektiğini savundu. Ermenilerin bu aracın kendi ellerinde olduğunu düşünmelerinin de yanıltıcı olabileceğini belirten Paşinyan, sonuçta bundan zarar gören tarafın yine Ermeni halkı olduğunu ifade etti.

İsrail hükümeti 28 Haziran'da tanıma kararı aldı

Paşinyan'ın sözünü ettiği süreç, İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar'ın 25 Haziran'da Ermeni soykırımının resmen tanınmasını öngören bir karar tasarısını hükümete sunacağını açıklamasıyla hız kazandı. Sa'ar, tanımayı "ahlaki ve tarihsel bir görev" olarak nitelendirdi ve hükümet kararının ardından konunun Knesset'te oylanmasını planladıklarını duyurdu.

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar

İsrail hükümeti 28 Haziran'da öneriyi oy birliğiyle kabul etti. İsrail Dışişleri Bakanı Sa'ar da 30 Haziran'da Knesset Genel Kurulunda yaptığı konuşmada hükümet kararının İsrail tarafından resmî tanıma anlamına geldiğini söyledi. Knesset'in resmî açıklamasına göre Sa'ar, hükümetin kararını parlamentoya bildirdiğini ve konunun daha sonra Knesset Genel Kurulunda oylamaya sunulmasının planlandığını açıkladı. Ancak planlanan parlamento oylaması gerçekleşmedi.

Temmuz ayında Knesset'teki oylamanın askıya alındığı bildirildi. Armenpress'in JNS'ye dayandırdığı haberinde, kararın bölgesel açıdan hassas bir diplomatik dönemde alındığı, Azerbaycan'ın da İsrail hükümetinin tanıma kararına karşı çıktığı aktarıldı.

Azerbaycan'ın girişimleri sürecin durmasında etkili oldu

İsrail hükümetinin kararının ardından Azerbaycan'ın diplomatik girişimlerde bulunduğuna ilişkin haberler yayımlandı. Washington Institute tarafından Ağustos 2026'da yayımlanan analizde, İsrail'in geçmişte Türkiye ile ilişkileri nedeniyle kaçındığı tanıma konusunda bu kez Azerbaycan ile stratejik ilişkilerinin belirleyici bir faktör hâline geldiği değerlendirildi.

Aynı analizde Haaretz'e atıfla, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in dış politika danışmanı Hikmet Hacıyev'in İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ofisiyle diplomatik temaslarda bulunduğu ve İsrail hükümetinin Knesset'teki tanıma girişimini ilerletmekten vazgeçmesinde bu temasların rol oynadığı aktarıldı. Bununla birlikte kapalı kapılar ardındaki sürecin bütün ayrıntılarının kamuya açık olmadığı özellikle belirtiliyor.

İlham Aliyev'in dış politika danışmanı Hikmet Hacıyev

Knesset'te oylamanın yapılmaması, İsrail hükümetinin 28 Haziran'daki kararını ortadan kaldırmadı. Dolayısıyla süreçte hükümetin tanıma kararı ile Knesset'in ayrıca tanıma kararı alması birbirinden ayrılıyor. Paşinyan'ın "sürecin başlatılıp ardından durdurulması" şeklindeki eleştirisi de esas olarak hükümet kararından sonra parlamentoda ilerlemesi planlanan sürecin sonuçlandırılmamasına yönelikti.

İsrail yönetiminin Türkiye düşmanlığı, tanıma tartışmalarının arka planında yer aldı

İsrail'in Haziran ayındaki kararının Ankara ile ilişkilerde yaşanan gerilimle bağlantılı olduğu yönünde değerlendirmeler de yapıldı. Washington Institute analizinde, geçmişte Türkiye ile ilişkilerin İsrail'in Ermeni soykırımını resmen tanımasının önündeki temel siyasi engellerden biri olduğu, 2026'da ilişkilerin ciddi biçimde kötüleşmesinin ise bu maliyeti azalttığı belirtildi. Analize göre Sa'ar, bu ortamda uzun süredir desteklediği tanıma girişimini hükümete taşıdı.

Bununla birlikte İsrail hükümeti kararın gerekçesini Türkiye'ye yönelik siyasi bir hamle olarak açıklamadı. Sa'ar, resmî açıklamalarında tanımayı "ahlaki ve tarihsel görev" olarak nitelendirdi. Bu nedenle İsrail'in kararının yalnızca Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yönetimindeki Türkiye'ye siyasi mesaj verme amacı taşıdığı yönündeki değerlendirme, doğrulanmış resmî gerekçeden ziyade jeopolitik bir analiz niteliği taşıyor.

Paşinyan ise son gelişmeleri, Ermeni soykırımının başka devletlerin siyasi hesaplarında kullanılmasının Ermenistan'a yarar sağlamadığı yönündeki yaklaşımına örnek gösterdi. Ermenistan Başbakanı bu nedenle uluslararası tanınmayı dış politikanın öncelikli hedeflerinden biri hâline getirmek yerine, konunun devletler arasındaki siyasi mücadelede "silaha" dönüştürülmesine son verilmesi gerektiğini savundu.