Etiyopya'da çatışmalar şiddetlendi: Tigray ve Amhara'da çok cepheli mücadele

Etiyopya'nın kuzeyindeki Tigray bölgesinde federal ordu ile Tigray silahlı güçleri arasındaki çatışmalar yeniden şiddetlendi. Eritre sınırına yakın Rama, Badme ve çevresindeki bölgelerde askerî hareketlilik artarken ülkenin kuzeybatısındaki Amhara bölgesinde de Fano güçleri ile hükümet birlikleri arasında çatışmalar yaşandığı bildirildi.

Bölgeden gelen bilgiler, Etiyopya Ulusal Savunma Kuvvetlerinin (ENDF) bazı sınır yerleşimlerinde ilerlediğini, Tigray güçlerinin ise federal orduya karşı yeni operasyonlar yürüttüğünü gösteriyor. Yerel kaynaklar, farklı silahlı grupların ortak hareket etmeye başladığını öne sürerken çatışmaların kapsamı ve tarafların kayıplarına ilişkin bilgiler henüz bağımsız olarak doğrulanamadı.

Reklam

Reklam

Eritre sınırında Rama ve Badme çevresinde çatışmalar

Etiyopya'nın Tigray bölgesi ile Eritre arasındaki sınır hattında son günlerde askerî hareketlilik yoğunlaştı. Özellikle Rama, Egela ve Badme çevresinde federal birliklerin ilerleyişi ile Tigray güçlerinin faaliyetlerine ilişkin haberler öne çıktı. Armed Conflict Location & Event Data (ACLED) ve bölgedeki çatışmaları takip eden açık kaynak araştırmacılarının aktardığı bilgilere göre Etiyopya ordusu ile Tigray Savunma Kuvvetleri (TDF), 5-7 Kasım tarihleri arasında Rama çevresinde birliklerini konuşlandırdı.

Taraflar arasında 7 Kasım'da Rama yakınlarındaki Wadi Ambray bölgesinde çatışmalar yaşandı. ACLED, federal ordunun Rama'nın kontrolünü yeniden ele geçirdiğini bildirirken Tigray güçleri, hükümet birliklerine ağır kayıplar verdirdiklerini ileri sürdü. Federal birliklerin Rama ile Zalambessa arasındaki sınır hattında da faaliyetlerini artırdığı bildirildi. Yerel kaynaklar, Etiyopya ordusunun Kinto ve Leyto çevresinde yeni mevziler oluşturduğunu aktardı.

Badme çevresinde Etiyopya ve Eritre birlikleri karşı karşıya

Tigray'ın kuzeybatısındaki Badme çevresi de askerî hareketliliğin yoğunlaştığı bölgeler arasında yer alıyor. Yerel çatışma takipçilerinin aktardığına göre Etiyopya ordusu, Kasım ayının başında Sheraro ve Adi Awala yerleşimlerini kontrol altına aldı. Bu gelişmenin ardından federal birliklerin Eritre sınırına yakın bölgelerdeki faaliyetleri arttı. Eritre ordusunun da Badme çevresindeki askerî varlığını güçlendirdiği bildirildi.

9 Kasım'da Etiyopya ve Eritre birlikleri arasında Badme yakınlarında çatışmalar yaşandığına ilişkin haberler yayımlandı. Bazı açık kaynak araştırmacıları, Etiyopya ordusunun Eritre topraklarında İHA saldırıları gerçekleştirdiğini de öne sürdü. Ancak söz konusu çatışmaların sınırın hangi tarafında meydana geldiği ve İHA saldırısı iddiaları bağımsız olarak doğrulanamadı.

Badme, Etiyopya ile Eritre arasında geçmişte yaşanan savaşların merkezinde bulunan tartışmalı bölgelerden biri olması nedeniyle stratejik önem taşıyor.

Tigraylı generalden federal orduya karşı yeni operasyon açıklaması

Tigraylı askerî yetkililerin açıklamaları da bölgedeki gerilimin yükseldiğini gösteriyor. Yerel kaynaklarda paylaşılan bir videoda, “Sherifo” adıyla bilinen General Woldegiorgis Teklay'ın diğer üst düzey Tigraylı komutanlarla birlikte federal orduya karşı yeni operasyonlar düzenleneceğini açıkladığı belirtildi.

Teklay, Etiyopya ordusunun mevcut birliklerinin yeterli savaş tecrübesine sahip olmadığını savunarak Tigray güçlerinin 2020-2022 yılları arasındaki savaşta deneyimli hükümet birlikleriyle mücadele ettiğini söyledi.

Tigray güçlerinin birlik içinde hareket ettiğini ileri süren general, federal ordu unsurlarının bölgeden çıkarılması amacıyla karşı taarruz düzenleneceğini ifade etti. Söz konusu açıklamalar Tigraylı komutanın değerlendirmelerini yansıtıyor. Planlanan operasyonların kapsamına ve hazırlık durumuna ilişkin bağımsız doğrulama bulunmuyor.

Amhara'da Fano güçleri Sudan sınırında saldırılar düzenledi

Etiyopya'nın kuzeyindeki çatışmalar yalnızca Tigray bölgesiyle sınırlı kalmadı. Amhara bölgesinde federal ordu ile Fano güçleri arasındaki mücadele de devam etti. Yerel kaynaklar, Gondar'ın batısında ve Sudan sınırına yakın Metema bölgesinde çatışmalar yaşandığını bildirdi. Çatışmalar yüzünden Sudan'ın bölgeye açılan Al Kadaif sınır kapısı sık sık kapanmak durumunda kalıyor.

Fano yanlısı hesapların aktardığına göre Amhara Fano Ulusal Hareketi (AFNM) unsurları, 9 Kasım'da Zebach Bahir çevresindeki Etiyopya ordusu mevzilerine saldırılar düzenledi. Fano güçleri tarafından yayımlanan bazı görüntülerde hükümet askerlerinin esir alındığı öne sürüldü. Bölgedeki kaynaklar, Etiyopya Hava Kuvvetlerinin çatışma alanlarında İHA keşif faaliyetlerini artırdığını da ileri sürüyor.

Amhara'daki çatışmalar sürerken Fano komutanlarından Asres Mare'nin hükümet güçlerine teslim olduğuna ilişkin iddialar da gündeme geldi. Yerel kaynaklara göre Etiyopya hükümetine yakın çevrelerde Mare'nin teslim olduğu yönünde haberler yayımlandı. Ancak Fano komutanı, kendisine atfedilen açıklamada bu iddiaları reddetti ve silahlı mücadeleyi sürdüreceğini belirtti.

Asres Mare Damte, Etiyopya’nın Amhara bölgesinde federal hükümet güçlerine (ENDF) karşı savaşan Fanoisimli Amhara milis/gerilla hareketinin ve Amhara Fano Ulusal Hareketi’nin (AFNM) önde gelen isimlerinden biridir. Fano’nun güney kesimindeki en etkili fraksiyonlardan biri olan Fano Gojjam’ın başkan yardımcılığı, Fano güçlerinin siyasi bölüm başkanlığı ve AFNM Politbüro ile Halkla İlişkiler (PR) başkanlığı görevlerini yürütmektedir.

Federal ordu Amhara'daki A2 kara yolunda ilerliyor

Sudan sınırındaki çatışmaların yanı sıra Amhara'nın doğusunda bulunan A2 kara yolu üzerinde de askerî hareketlilik yaşandı. Etiyopya ordusunun Kasım ayının ilk günlerinde Wuchale ve Girana yerleşimlerini Fano güçlerinden geri aldığı bildirildi. Açık kaynak çatışma takipçilerine göre federal birlikler, 6 Kasım'da Lipso'yu ve 10 Kasım'da Wurgessa'yı yeniden kontrol altına aldı.

Dessie ile Woldia arasındaki ulaşımı sağlayan A2 kara yolu, bölgedeki yerleşimler arasındaki bağlantı açısından önem taşıyor. Federal ordunun bu güzergâh üzerindeki kontrolünü güçlendirmesi, Amhara'nın doğusundaki askerî hareketliliğin dikkat çeken gelişmelerinden biri oldu. Bununla birlikte yol üzerindeki yerleşimlerin kontrolü, bölgedeki bütün kırsal alanların hükümet birliklerinin denetimine geçtiği anlamına gelmiyor.

Tigray'da siyasi gerilim ve maaş krizi

Tigray bölgesinde askerî çatışmalarla birlikte siyasi ve idari sorunlar da sürüyor. Geçici bölgesel yönetimin, Kasım ayının başında Tigray Halk Kurtuluş Cephesinin (TPLF) bazı eski yetkililerine yönelik işlemler gerçekleştirdiği bildirildi. Yerel kaynaklar, aralarında eski güvenlik yöneticilerinin de bulunduğu en az yedi kişinin gözaltına alındığını aktardı. Bölgede kamu çalışanlarının geciken maaş ödemeleri de tartışma konusu oldu.

Yerel kaynaklara göre yaklaşık 130 bin kamu çalışanının geçmiş dönem maaşlarının ödenmesi için federal hükümet tarafından kaynak aktarıldı. Ancak çalışanların kimlik ve görev durumlarının doğrulanmasına yönelik işlemler nedeniyle ödemelerin geciktiği ileri sürüldü. Tigray geçici yönetimiyle bağlantılı yetkililer, maaş ödemelerinin başlatılacağını açıkladı. Maaş krizinin çözülmesi, bölgedeki kamu hizmetlerinin sürdürülebilirliği ve geçici yönetimin kurumsal işleyişi açısından önem taşıyor.

Batı Tigray üzerindeki anlaşmazlık devam ediyor

Etiyopya'nın kuzeyindeki gerilimin önemli nedenlerinden biri de Batı Tigray'ın idari statüsüne ilişkin anlaşmazlık. Bölge, Tigray ve Amhara yönetimleri arasında uzun süredir tartışma konusu olmayı sürdürüyor.

Yerel kaynaklarda, federal hükümet tarafından desteklenen Tigray geçici yönetiminin Daniel Negash'ı Batı Tigray için başkoordinatör olarak görevlendirdiği ileri sürüldü. Ancak atamanın resmî kapsamı ve yeni yöneticinin sahada hangi yetkileri kullanabileceği konusunda yeterli doğrulama bulunmuyor. Bölgedeki idari kontrol anlaşmazlığı, 2022'de imzalanan Pretoria Anlaşması sonrasında çözüme kavuşturulamayan başlıca sorunlardan biri olmaya devam ediyor.

Pretoria Anlaşması sonrasında güvenlik dengeleri yeniden değişiyor

Etiyopya hükümeti ile Tigray Halk Kurtuluş Cephesi arasında Kasım 2022'de imzalanan Pretoria Anlaşması, iki yıl süren savaşın sona erdirilmesini hedefliyordu. Anlaşmanın ardından Tigray'da geçici yönetim oluşturulması, silahlı unsurların terhis edilmesi ve kamu hizmetlerinin yeniden başlatılması yönünde adımlar atıldı. Ancak silahsızlanma sürecinin tamamlanamaması, tartışmalı bölgelerin statüsü ve taraflar arasındaki siyasi anlaşmazlıklar kalıcı istikrarın sağlanmasını güçleştirdi.

Tigray güçleri ile federal ordu arasındaki karşılıklı operasyonların yanı sıra Eritre birliklerinin sınır hattındaki hareketliliği, bölgesel gerilimi daha karmaşık hâle getiriyor. Amhara'daki Fano çatışmaları da federal ordunun aynı dönemde farklı bölgelerde güvenlik operasyonları yürütmek zorunda kaldığını gösteriyor. Bununla birlikte mevcut gelişmelerin 2020-2022 dönemindeki ölçekte yeni bir savaşa dönüşeceğine ilişkin kesin bir değerlendirme yapmak için yeterli veri bulunmuyor.