Özbekistan, Çin yapımı J-10CE savaş uçaklarını resmen gösterdi

Özbekistan'ın Çin'den Chengdu J-10CE çok rollü savaş uçakları satın aldığına yönelik aylardır devam eden iddialar, uçakların ilk kez resmi görüntülerde ortaya çıkmasıyla doğrulandı. Özbekistan'ın 35. Bağımsızlık Günü kapsamında yayımlanan görüntülerde en az altı J-10CE savaş uçağı görülürken, böylece Taşkent yönetimi Pakistan'ın ardından Çin yapımı savaş uçağının bilinen ikinci yabancı kullanıcısı oldu.

28 Ağustos'ta devlet televizyonu ''O'zbekiston 24'' tarafından yayımlanan görüntülerde Özbekistan Hava Kuvvetleri işaretlerini taşıyan J-10CE'lerin piste iniş yaptığı, formasyon halinde uçtuğu ve su takıyla karşılandığı görüldü. Özbekistan Savunma Bakanlığı da daha sonra uçakların görüntülerini yayımlayarak J-10CE'lerin ülke hava kuvvetlerindeki varlığını resmen ortaya koydu.

Karşi-Hanabad, Özbekistan'ın en önemli askeri hava üslerinden biri olarak biliniyor. K2 olarak da adlandırılan üs, 2001-2005 yılları arasında ABD tarafından Afganistan'daki askeri operasyonların desteklenmesi amacıyla kullanılmıştı. J-10CE'lerin aynı üsse konuşlandırılması, Karşi-Hanabad'ın Özbekistan'ın modern savaş uçağı filosunun önemli merkezlerinden biri haline gelebileceğine işaret ediyor.

Özbekistan Savunma Bakanlığı da görüntüleri yayımladı

Devlet televizyonundaki görüntülerin ardından Özbekistan Savunma Bakanlığı da yeni savaş uçaklarını içeren resmi bir video yayımladı. 

Bakanlık görüntüleri “Hava sınırlarımız modern savaş uçakları tarafından korunuyor” ifadeleriyle paylaştı. Böylece daha önce sosyal medyada yayımlanan ve Özbekistan bayrağını andıran kuyruk işaretlerine sahip J-10CE'leri gösteren fotoğrafların ardından uçakların Özbekistan'a teslim edildiği resmi kaynaklarla da ortaya konuldu.

Taşkent yönetimi bununla birlikte satın alınan toplam uçak sayısı, teslimat takvimi, mühimmat paketi veya anlaşmanın mali değerine ilişkin ayrıntıları henüz açıklamadı.

Tedarik edilecek 24 adet J-10CE iddiası henüz doğrulanmadı

Özbekistan'ın J-10CE satın alacağına ilişkin haberler uçakların ortaya çıkmasından aylar önce gündeme gelmişti. Savunma kaynaklarına dayandırılan haberlerde Taşkent'in Çin'den yaklaşık 1 milyar dolar karşılığında 24 adet J-10CE satın almak üzere anlaşmaya vardığı ileri sürülmüştü. Ancak ne Özbekistan ne de Çin yönetimi 24 uçaklık siparişin büyüklüğünü veya anlaşmanın mali değerini resmi olarak doğruladı.

Son görüntülerde altı uçağın birlikte görülmesi, bunların daha büyük bir sipariş kapsamında teslim edilen ilk parti olabileceği değerlendirmelerine yol açtı. Bu nedenle Özbekistan'ın en az altı J-10CE'yi teslim aldığı doğrulanırken, toplam siparişin 24 uçaktan oluştuğu bilgisi halen iddia niteliğini koruyor.

J-10CE'nin ikinci yabancı kullanıcısı oldu

Özbekistan'ın J-10CE'leri envanterine katması, Çin'in savaş uçağı ihracatı açısından da önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. J-10CE'nin şimdiye kadarki tek doğrulanmış yabancı kullanıcısı Pakistan'dı. Pakistan Hava Kuvvetleri, Çin'den tedarik ettiği J-10CE'leri Mart 2022'den itibaren hizmete almaya başlamıştı.

J-10CE

Özbekistan'ın uçakları resmen göstermesiyle Çin'in gelişmiş savaş uçağı ilk kez Orta Asya'da bir ülkenin hava kuvvetleri envanterine girmiş oldu. Bu durum aynı zamanda uzun yıllardır Rus ve Sovyet kökenli savaş uçaklarının hakim olduğu Orta Asya savunma pazarında Çin açısından önemli bir ihracat başarısı anlamına geliyor.

Özbekistan Sovyet uçaklarından J-10CE'ye geçiyor

Özbekistan Hava Kuvvetlerinin savaş uçağı filosu uzun yıllardır Sovyetler Birliği döneminden kalan platformlara dayanıyor. MiG-29'lar ülkenin temel savaş uçakları arasında bulunurken Özbekistan geçmişte Su-27'leri de aktif olarak kullandı. Taşkent'in Rusya ile Su-30 savaş uçaklarının tedariki konusunda görüşmeler gerçekleştirdiği de daha önce açıklanmıştı.

Chengdu J-10CE'nin tercih edilmesi ise Özbekistan'ın savaş uçağı tedarikinde ilk kez modern Çin yapımı bir platforma yönelmesi anlamına geliyor. Bu gelişme Taşkent'in askeri tedarik kaynaklarını çeşitlendirme politikasının yeni bir aşaması olarak değerlendiriliyor.

Özbekistan son dönemde yalnızca Çin'den değil Batılı üreticilerden de yeni hava platformları satın alıyor. Ülke, Avrupa yapımı Airbus C295 nakliye uçaklarını kullanırken 2026'da Brezilyalı Embraer'in C-390 Millennium askeri nakliye uçağının da Orta Asya'daki ilk müşterisi olmuştu.

Embraer C-390 Millennium

Özbekistan'ın J-10CE tercihi yalnızca ülkenin hava kuvvetlerinin modernizasyonu açısından değil, Orta Asya'daki savunma sanayisi dengeleri bakımından da dikkat çekiyor. Bölgedeki ülkelerin savaş uçağı filoları tarihsel olarak Sovyet ve Rus yapımı platformlardan oluşuyor.

Özbekistan'ın modern savaş uçağı ihtiyacında Çin'e yönelmesi, Pekin'in daha önce büyük ölçüde Rusya'nın hakim olduğu yüksek teknoloji gerektiren bir savunma pazarına girdiğini gösteriyor. Bununla birlikte gelişmenin Özbekistan'ın Rusya ile askeri ilişkilerinden uzaklaştığı şeklinde değerlendirilmesi için henüz yeterli veri bulunmuyor. Taşkent, farklı ülkelerden yaptığı tedariklerle savunma kaynaklarını çeşitlendiren bir politika izliyor.

J-10CE'nin Özbekistan envanterine girmesi ise Çin açısından Pakistan'ın ardından ikinci yabancı kullanıcıyı ve Orta Asya'daki ilk J-10CE müşterisini kazanması nedeniyle önemli bir ihracat başarısı olarak öne çıkıyor.