Netanyahu’dan ABD’ye çağrı: Türkiye’ye F-35 vermeyin

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO zirvesi kapsamında Türkiye’ye yapacağı ziyaret öncesinde Washington yönetimine Ankara’ya gelişmiş silah satılmaması çağrısında bulundu. Netanyahu, özellikle F-35 savaş uçakları ve bu uçaklarda kullanılan motorların Türkiye’ye verilmemesi gerektiğini savundu.

Netanyahu'dan beklenen Türkiye karşıtı çıkış geldi

Fox News’e verdiği röportajda konuşan Netanyahu, Türkiye’ye yönelik sert eleştirilerde bulundu. Türkiye’yi “Amerika’dan nefret eden ve ‘Amerika’ya ölüm’ diye slogan atan aşırı bir hareket olan Müslüman Kardeşler tarafından ele geçirilmiş bir rejim” olarak nitelendirdi.

Netanyahu, “Bence onlara F-35 veya savaş uçakları için motor verilmemeli” ifadelerini kullandı. Türkiye’yi “büyük bir ülke” olarak tanımlayan Netanyahu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yönetiminden duyduğu rahatsızlığı dile getirdi. Netanyahu, Erdoğan’ın İsrail’i açık şekilde yok etmekle tehdit ettiğini ve Kıbrıs’ın yarısının Türkiye tarafından işgal edildiğini ileri sürdü.

Türkiye'ye yönelik F-35 ve F110 motor satışına ilişkin ABD planları

ABD yönetiminin geçtiğimiz dönemde Türkiye’ye F110 savaş uçağı motorları satılmasına ve Ankara’nın F-35 programına yeniden dahil edilmesine yönelik sinyaller verdiği biliniyor. Reuters’ın haberine göre ABD yönetimi, Türkiye’ye 700 milyon doların üzerinde jet motoru satışına ilişkin niyetini Kongre’ye resmi olarak bildirdi.

ABD Başkanı Donald Trump, konuyla ilgili yaptığı açıklamada Türkiye’yi memnun edecek bir adım atabileceklerini belirterek, “Muhtemelen onu çok mutlu edecek bir şey yapacağım” ifadelerini kullandı. F-35 satışının gerçekleşmesi için sürecin ABD Kongresi’nin onayına bağlı olduğu belirtiliyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD yasaları çerçevesinde bazı şartların yerine getirilmesi gerektiğini vurgulayarak, sürecin Kongre yetki alanında olduğunu ifade etti. Trump ise konunun çözüleceğini belirtti. ABD Kongresi’nde ise F110 motorunun satışı için engelleme girişimi söz konusu.

Bölgesel güç dengesi tartışması büyüyor

Netanyahu, Türkiye’ye gelişmiş savaş uçakları verilmesinin Orta Doğu’daki güç dengesini bozacağını savundu. İsrail Başbakanı, bu durumun İsrail’in hava üstünlüğünü ve ABD’nin bölgedeki stratejik konumunu olumsuz etkileyebileceğini ifade etti. İsrail envanterinde çok sayıda F-35 savaş uçağı bulunuyor. İsrail’in yanı sıra Yunanistan da Türkiye’ye F-35 satışına karşı çıkan ülkeler arasında yer alıyor.

NATO zirvesi öncesi diplomatik mesaj

Türkiye’ye F-35 satışının, Ankara’da düzenlenecek NATO zirvesi öncesinde Ankara’ya ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a yönelik önemli bir diplomatik jest olarak değerlendirilebileceği belirtiliyor. Söz konusu olası satışın, ABD’nin Türkiye ile savunma ve güvenlik alanındaki ilişkilerini yeniden derinleştirme arayışının bir parçası olduğu ifade ediliyor.

Özellikle NATO içinde son yıllarda yaşanan görüş ayrılıkları ve Türkiye’nin bazı stratejik konularda ittifak üyeleriyle yaşadığı gerilimler dikkate alındığında, F-35 programına yeniden dahil edilme ihtimali Ankara-Washington hattında yeni bir sayfa açabilecek bir gelişme olarak görülüyor.

S-400 krizi ve F-35 programından çıkarılma süreci

Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından 2019 yılında F-35 programından çıkarılmıştı. ABD yasalarına göre Türkiye’nin programa yeniden dahil olabilmesi için S-400 sistemini işletmemesi veya bulundurmaması gerekiyor.

ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, Aralık ayında yaptığı açıklamada Trump ile Erdoğan arasındaki yakın ilişkinin iki ülkenin bu konuda uzun yıllardır görülmeyen düzeyde verimli görüşmeler yapmasını sağladığını ifade etmişti.

İsrail ile Türkiye arasındaki ilişkiler, geçmişte bölgedeki en güçlü iş birliklerinden biri olarak görülmesine rağmen son yıllarda ciddi gerilim yaşıyor. Özellikle 7 Ekim 2023’te başlayan Gazze savaşı sonrasında iki ülke arasındaki ilişkilerin daha da kötüleştiği değerlendiriliyor.