Körfez'deki çatışmalar, küresel petrol arzını vurdu

Norveç merkezli araştırma kuruluşu Rystad Energy, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlamasından bu yana küresel petrol piyasalarında yaklaşık 1 milyar varillik kümülatif ham petrol arz kaybı oluştuğunu bildirdi. Kuruluş, mevcut koşullar altında yıl sonuna kadar toplam kaybın en az 2 milyar varile ulaşabileceğini öngördü.

Rystad Energy'nin değerlendirmesine göre, çatışmanın başladığı 28 Şubat'tan bu yana Körfez bölgesindeki petrol üretimi ve ihracat akışlarında ciddi aksamalar yaşandı. Hesaplanan 1 milyar varillik kaybın, ABD'nin stratejik petrol rezervinin yaklaşık iki buçuk katına karşılık geldiği belirtildi.

Çatışma öncesinde altı Körfez ülkesinin toplam günlük petrol arzı 24,2 milyon varil seviyesindeyken, mevcut üretimin 12,4 milyon varile gerilediği kaydedildi.

Arz kesintilerinin odağında Körfez üreticileri var

Ülke bazında değerlendirildiğinde en büyük etki Suudi Arabistan'da görüldü. Günlük yaklaşık 3,8 milyon varillik arzın kesintiden etkilendiği, bunun toplam kaybın yaklaşık yüzde 32'sine karşılık geldiği ifade edildi. Buna rağmen yüksek petrol fiyatları ve Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı üzerinden Yenbu Limanı'na yapılan sevkiyatların desteğiyle ülkenin ihracat gelirleri mart ayında 24,6 milyar dolara yükselerek 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Irak'ta ise güneydeki büyük üretim sahalarının Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen deniz yolu ihracatına bağımlı olması nedeniyle günlük yaklaşık 2,8 milyon varillik arzın etkilendiği belirtildi. Ülkenin ihracat gelirlerinin şubat ayındaki 6,8 milyar dolar seviyesinden nisanda yaklaşık 1 milyar dolara gerilediği aktarıldı.

Kuveyt'te günlük arz kaybının yaklaşık 2 milyon varil olarak hesaplandığı bildirildi.

Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinde de sert düşüş yaşandığına dikkat çekildi. Çatışma öncesinde günlük yaklaşık 120 geminin kullandığı boğazdan geçen gemi sayısının mart ayında 5 ila 10 seviyesine kadar düştüğü, nisan ve mayıs aylarında ise normal seviyelerin yaklaşık yüzde 20 altında kaldığı kaydedildi.

Normalleşmenin 2027'ye kadar uzayabileceği değerlendiriliyor

Rystad Energy, petrol üretimi ve ticaret akışlarındaki toparlanmanın ani olmayacağını, kademeli bir süreç izleyeceğini öngörüyor. Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması durumunda dahi tankerlerin yeniden konumlandırılması ve lojistik zincirlerin normale dönmesinin birkaç haftalık gecikmeyle gerçekleşebileceği belirtildi.

Kuruluş, kaybedilen hacimlerin yaklaşık yüzde 85'inin ekim ayına kadar geri kazanılabileceğini değerlendirirken, özellikle Irak ve Kuveyt'teki bazı üretim sahalarında yaşanan teknik ve operasyonel kısıtlar nedeniyle tam normalleşmenin Ocak 2027'yi bulabileceğini tahmin etti.

Rystad Energy Orta Doğu ve Kuzey Afrika Araştırma Direktörü Aditya Saraswat, temel senaryoda dahi kümülatif arz kaybının yıl sonuna kadar iki katına çıkmasının beklendiğini belirterek, çatışmanın sürdüğü her ay toplam kayıplara yaklaşık 350 milyon varil eklendiğini ifade etti.

Saraswat, altı Körfez üreticisinde günlük 11,8 milyon varillik üretimin devre dışı kalmasının, söz konusu krizi modern petrol döneminin en büyük arz kesintilerinden biri haline getirdiğini kaydetti.