İran'dan Hürmüz Boğazı için yeni rest: Müzakere dönemi bitti

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Tümgeneral Muhsin Rızai, Tahran'ın ABD ile ilişkilerinde önceki diplomatik sürece dönmeyeceğini belirterek İran'ın öne sürdüğü şartlar yerine getirilmeden Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmayacağını söyledi.

Rızai, İran'ın bundan sonraki diplomatik yaklaşımının geçmişteki müzakere modelinden farklı olacağını savunarak Washington'ın İran halkının haklarına saygı göstermesini ve Tahran tarafından ortaya konulan şartlara uymasını sağlayacaklarını ifade etti.

“Müzakere dönemi sona erdi”

Rızai açıklamasında ABD ile yürütülen diplomatik sürece ilişkin sert ifadeler kullandı. Müzakere aşamasının sona erdiğini belirten İranlı yetkili, bundan sonraki dönemi “eylem zamanı” olarak nitelendirdi. Rızai'nin açıklaması, Tahran'ın son haftalarda Hürmüz Boğazı ve ABD ile yürütülebilecek yeni müzakereler konusunda ortaya koyduğu koşullu yaklaşımın devamı niteliğinde.

İran daha önce de arabulucular üzerinden Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için çeşitli koşullar ortaya koymuştu. Rızai ağustos ayında savaşın sona ermesi, İran limanlarına yönelik ablukanın kaldırılması, yaptırımların sona erdirilmesi ve İran'a tazminat ödenmesi gibi taleplerin karşılanmasını boğazdaki normal seyrüsefere dönüşün şartları arasında göstermişti.

Hürmüz Boğazı şartlara bağlandı

Rızai son açıklamasında da Washington'ın İran'ın belirlediği şartları yerine getirmediği sürece Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmayacağını vurguladı. İran'ın Hürmüz konusundaki tutumu yalnızca Rızai tarafından dile getirilmiyor. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da İran halkının hakları tanınmadan ve ABD'nin taahhütlerini yerine getirmeden boğazın yeniden açılmayacağını açıklamıştı.

İran ile ABD arasındaki gerilim nedeniyle dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki ticari deniz trafiği ciddi biçimde kısıtlanmış durumda. Reuters'ın ağustos ayındaki haberine göre İran ve Umman, boğazdan geçiş için iki ülkenin sularını kapsayan yeni bir deniz koridoru üzerinde de çalışma yürütüyor.

İran'ın ABD'ye sunduğu diğer şartlar

Tahran'ın son dönemde Washington'a ilettiği talepler yalnızca Hürmüz Boğazı'yla sınırlı değil. İran yönetimi savaşın bütün cephelerde sona erdirilmesi, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması ve ABD'nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasını da talepleri arasında sıraladı.

Rızai daha önce ABD'nin İran'a yeniden askeri saldırı düzenlemesi halinde Tahran'ın daha güçlü bir karşılık vereceğini de açıklamıştı. İran yönetimi böylece Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüseferi, savaşın sona erdirilmesine yönelik daha geniş müzakere paketinin başlıca unsurlarından biri olarak konumlandırıyor.

Rızai'nin son açıklaması ise Tahran'ın mevcut şartlar altında önceki müzakere düzenine dönmeye hazır olmadığına ve Hürmüz Boğazı konusunda somut adım için ABD'den önce kendi taleplerinin karşılanmasını beklediğine işaret ediyor.