İran savaşı Suudi petrol üretimini vurdu

Suudi Arabistan'ın ham petrol üretimi, ağustosta sert biçimde geriledi. Riyad'ın OPEC Sekretaryasına bildirdiği verilere göre günlük üretim temmuza kıyasla 1,9 milyon varil azalarak 6,238 milyon varile düştü. Bu veri, Suudi Arabistan'ın doğrudan OPEC'e bildirdiği üretim verileri içerisinde 1990'dan bu yana görülen en düşük seviye olarak öne çıktı. OPEC'in ikincil kaynakları ise ağustos üretimini 7,276 milyon varil/gün olarak tahmin ediyor.

Suudi Arabistan petrolünü üretiyor ancak ihraç etmekte zorlanıyor

Üretimdeki düşüşün arkasındaki temel sorunlardan biri, Suudi Arabistan'ın petrolünü dış pazarlara ulaştırabileceği güzergâhlar olan Basra Körfezi ve Kızıldeniz'in aynı anda baskı altına girmesi oldu. Kpler verilerine göre Suudi Arabistan'ın ham petrol ihracatı ağustosta yaklaşık 3,1 milyon varil/güne geriledi. Temmuzda yaklaşık 5,1 milyon varil/gün olan ihracatın bu seviyeye düşmesi, en az 2013'ten bu yana görülen en düşük rakama işaret ediyor.

Üretim ile piyasaya sunulan petrol arasındaki fark da dikkat çekti. Suudi Arabistan'ın stoklardan yaptığı çekişlerle birlikte piyasaya sunduğu toplam ham petrol miktarı 7,122 milyon varil/gün seviyesinde gerçekleşti.

Riyad'ın alternatif ihracat planı da baskı altında

İran savaşının başlamasının ardından Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı azaltmak için petrol akışının daha büyük bölümünü Doğu-Batı Petrol Boru Hattı üzerinden Yanbu'ya yönlendirdi. Yanbu, Kızıldeniz üzerinden petrolün Hürmüz kullanılmadan Asya ve diğer pazarlara gönderilebilmesini sağladığı için Riyad açısından stratejik bir çıkış noktası haline geldi.

Husilerin temmuz sonunda Suudi limanlarına yönelik deniz ablukası ilan etmesi ve Babülmendep çevresindeki saldırıların artması bu alternatif güzergâhı da riske soktu. Reuters verilerine göre Yanbu'daki ham petrol ve kondensat yüklemeleri ağustosta Kpler hesabıyla 1,5 milyon varil/güne kadar geriledi. Önceki üç ayın ortalaması yaklaşık 3,9 milyon varil/gündü.

Eylül ayında ise Yanbu çıkışlarında kısmi toparlanma işareti görüldü. Reuters'ın 10 Eylül verilerine göre Kpler, yüklemeleri eylül ayında yaklaşık 2,9 milyon varil/gün olarak hesaplıyor. Vortexa'nın tahmini ise 3,7 milyon varil/gün seviyesinde.

OPEC üretimi de geriledi

Suudi Arabistan'daki düşüş, OPEC'in toplam üretim rakamına da yansıdı. Reuters'ın LSEG, Kpler, petrol şirketleri ve OPEC kaynaklarından derlediği verilere göre 11 OPEC ülkesinin toplam ham petrol üretimi ağustosta günlük 640 bin varil azalarak 19,71 milyon varile geriledi. OPEC+ kapsamında bazı üreticilerin ağustos ayında üretimi artırması planlanmasına rağmen Orta Doğu'daki savaş ve ihracat sorunları bu artışın etkisini sınırladı.

İran'ın üretim ve ihracatında yaşanan kayıplar da OPEC toplamındaki düşüşte etkili olurken, Suudi Arabistan'daki gerileme küresel petrol piyasası açısından daha büyük önem taşıyor. Riyad, dünyanın en büyük petrol ihracatçısı olduğu için ihracat kapasitesindeki her değişiklik küresel arz dengesi üzerinde doğrudan etkili oluyor.

Petrol piyasasında arz endişesi büyüyor

Suudi Arabistan'ın üretimindeki sert düşüş, İran'ın ihracat sorunları ve Hürmüz ile Babülmendep çevresindeki deniz taşımacılığı riskleri küresel petrol piyasasında arz endişelerini artırdı. Brent petrolünün fiyatı 10 Eylül'de 107 dolar seviyesinin üzerine çıkarken, ABD tipi WTI da 100 doların üzerinde işlem gördü. Ancak fiyat hareketlerinde yalnızca Suudi üretimindeki düşüş değil, bölgedeki diğer petrol üreticilerinin ihracat kapasitesine ilişkin riskler de etkili oldu.

Suudi Arabistan açısından ise asıl kritik soru, üretimin ne zaman toparlanacağı kadar üretilen petrolün hangi güzergâhlardan dünya piyasalarına taşınabileceği olacak. Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamalar sürerken Babülmendep hattındaki Husi ilerleyişinin devam etmesi, Riyad'ın alternatif ihracat stratejisinin önündeki riskleri artırıyor.