GCAP savaş uçağının kritik tasarım aşaması tamamlandı

İngiltere, İtalya ve Japonya’nın ortaklaşa geliştirdiği yeni nesil GCAP savaş uçağı için hazırlanan teknoloji gösterim motoru, yer testleri öncesindeki kritik tasarım aşamalarını tamamladı. Rolls-Royce, Avio Aero ve IHI Corporation tarafından oluşturulan konsorsiyum, geleceğin savaş uçağında kullanılacak güç ve tahrik sistemine yönelik tasarım incelemelerinde önemli ilerleme kaydedildiğini açıkladı.

Çalışmalar yalnızca motorun itki üretmesine değil, uçaktaki gelişmiş sensörler, elektronik harp sistemleri ve yeni nesil silahların yüksek elektrik ile soğutma gereksinimlerinin karşılanmasına da odaklanıyor.

Teknoloji gösterim motorunun tasarımı onay aşamasında

Üç şirket tarafından yürütülen tasarım incelemeleri, tamamen yeni merkez hat teknoloji gösterim motorunun nihai tasarım onayına yaklaşmasını sağladı. Konsorsiyum, motor parçalarının üretiminin İngiltere, İtalya ve Japonya’daki tesislerde sürdüğünü bildirdi.

Parçaların tamamlanmasının ardından teknoloji gösterim motoru birleştirilecek ve yer testlerine alınacak. Yer testlerinin kesin başlangıç tarihi açıklanmadı. Bununla birlikte şirketler, programın tasarımın olgunlaştırılması aşamasından fiziksel test aşamasına geçmeye hazırlandığını belirtti.

100’den fazla alt ölçekli test tamamlandı

Teknoloji gösterim motorunun geliştirilmesi kapsamında şimdiye kadar 100’den fazla alt ölçekli parça ve bileşen testi gerçekleştirildi. Bu testlerde motorun farklı bölümleri, malzemeleri ve teknolojileri tam ölçekli sistemin üreteceği koşullara benzer yükler altında incelendi.

GCAP (Global Combat Air Programme - Küresel Muharebe Hava Programı), Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya'nın ortaklaşa yürüttüğü 6. nesil bir stealth (hayalet) savaş uçağı ve hava muharebe ekosistemi geliştirme projesidir.

Toplanacak veriler, GCAP savaş uçağının nihai güç ve tahrik sisteminin tasarımında kullanılacak. Çalışmaların yeni teknolojilerden kaynaklanan teknik riskleri, geliştirme maliyetlerini ve program gecikmesi ihtimalini azaltması hedefleniyor.

Motor yalnızca itki üretmeyecek

GCAP motorunun geleneksel savaş uçağı motorlarından en önemli farklarından birinin yüksek elektrik üretme kapasitesi olması bekleniyor. Yeni nesil savaş uçaklarında radarlar, çok işlevli sensörler, elektronik harp sistemleri, iletişim donanımları ve gelecekte kullanılabilecek yönlendirilmiş enerji silahları önemli miktarda elektrik gücüne ihtiyaç duyuyor.

Rolls-Royce Gelecek Programları Direktörü Phil Townley, geliştirilen sistemi “uçan bir enerji santrali” olarak tanımladı. Townley, “Yalnızca itki üretmiyoruz. Yeni nesil sensörler ve silah sistemlerinin daha önce görülmemiş elektrik ve ısıl yüklerini yönetebilecek uçan bir enerji santrali oluşturuyoruz.” ifadelerini kullandı.

Isıl yönetim kritik önem taşıyor

Yeni nesil radarlar ve elektronik sistemlerin yüksek miktarda elektrik tüketmesi, uçak içerisinde ciddi miktarda ısı oluşmasına neden oluyor. Bu nedenle Rolls-Royce, Avio Aero ve IHI tarafından geliştirilen sistem; motor, elektrik üretimi ve ısıl yönetimi tek bir bütünleşik mimari içerisinde ele alıyor.

Motorun uçuş için gerekli itkiyi sağlarken sensörler ile görev sistemlerini beslemesi ve bunların ürettiği ısıyı yönetmesi planlanıyor. Bu yaklaşımın, uçağın yeni sensör ve silah sistemlerini kullanabilmesi açısından belirleyici olacağı değerlendiriliyor.

Teknoloji gösterim motoru programdaki riskleri azaltacak

Teknoloji gösterim motoru, GCAP’te kullanılacak nihai seri üretim motorunun doğrudan prototipi olarak tanımlanmıyor. Sistem öncelikle yeni teknolojilerin, bütünleşik mimarinin ve geliştirme yöntemlerinin denenmesi amacıyla kullanılacak.

Programın temel amacı, 2035 yılına kadar Eurofighter Typhoon ve Mitsubishi F-2 gibi mevcut uçakların yerini alacak son teknoloji ürünü yeni bir savaş uçağını hizmete sunmaktır.

Yer testleri sırasında elde edilen verilerle mühendislik modelleri doğrulanacak, bileşenler arasındaki uyum incelenecek ve nihai motor tasarımında karşılaşılabilecek sorunlar önceden belirlenecek. Teknoloji gösterim motoru ayrıca İngiliz, İtalyan ve Japon ekiplerin ortak kullandığı dijital tasarım araçları, üretim süreçleri ve çalışma yöntemlerinin sınanmasını sağlayacak. Böylece GCAP motorunun tasarım ve geliştirme süresinin kısaltılması hedefleniyor.

Reading’de ortak çalışma merkezi açıldı

Üç şirket, iş birliğini hızlandırmak amacıyla İngiltere’nin Reading kentinde özel bir Ortak Çalışma Merkezi kurdu. Merkez, Rolls-Royce, Avio Aero ve IHI mühendislerinin aynı yerde çalışmasına olanak sağlıyor.

Ekipler burada GCAP Ajansı ve uçağın endüstriyel ana yüklenicisi Edgewing ile yakın koordinasyon içerisinde faaliyet yürütüyor. Konsorsiyum, Reading merkezinin yalnızca fiziksel bir çalışma alanı olmadığını; üç ülke arasında uzun vadeli güven, ortaklık ve teknoloji paylaşımının göstergesi olduğunu belirtti.

Edgewing uçağın geliştirilmesinden sorumlu

GCAP savaş uçağının tasarım ve geliştirme sorumluluğunu İngiliz BAE Systems, İtalyan Leonardo ve Japan Aircraft Industrial Enhancement Company tarafından kurulan Edgewing üstleniyor. Üç ortak Edgewing’de yüzde 33,3 oranında eşit paya sahip.

Proje, her üç ülkenin savunma sanayi devlerinin eşit katılımıyla kurulan uluslararası bir ortaklık yapısına sahiptir.

Merkezi Reading’de bulunan şirket, savaş uçağının hizmet ömrü boyunca tasarım otoritesi olarak görev yapacak. Rolls-Royce, Avio Aero ve IHI konsorsiyumu ise Edgewing için uçağın güç ve tahrik alt sistemini geliştiriyor. Sistem hem motorun itki gücünü hem de uçaktaki yüksek enerji gereksinimini karşılayacak bütünleşik elektrik kaynağını kapsıyor.

IHI, Japon motor teknolojilerini projeye taşıyor

IHI Corporation Kıdemli Teknik Danışmanı Noriyuki Nakamura, Japonya’nın ileri motor teknolojilerini Avio Aero ve Rolls-Royce’un uzmanlığıyla birleştirdiklerini söyledi. Nakamura, geliştirilen güç ve tahrik sistemini geleceğin savaş uçağının “kalbi” olarak tanımladı.

Programın onlarca yıl sürecek bir çalışma olduğunu belirten Nakamura, üç ülkedeki şirketler arasında kurulan ortaklığın savunma ve havacılık motoru endüstrisi için yeni iş alanları, uzman personel ve uluslararası ortaklıklar oluşturacağını ifade etti.

Avio Aero: Önemli bir dönüm noktasına ulaşıldı

Avio Aero Savunma İş Birimi Genel Müdürü Edoardo Curti, üç şirketin mühendislik ekiplerinin teknoloji gösterim motorunun geliştirilmesinde kaydettiği ilerlemenin önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi.

Curti, çalışmaların değişen kullanıcı ihtiyaçlarını karşılayacak yeni nesil bir kabiliyet geliştirme hedefini desteklediğini belirtti. Rolls-Royce ve IHI ile iş birliğini daha da güçlendirdiklerini kaydeden Curti, GCAP kapsamında uzun vadeli ve güçlü bir endüstriyel ortaklığın temellerinin atıldığını ifade etti.

Program 9 binden fazla nitelikli işi destekliyor

Şirketlerin açıklamasına göre GCAP programı dünya genelinde 9 binden fazla yüksek nitelikli havacılık ve mühendislik görevini destekliyor. Programa İngiltere, İtalya ve Japonya’dan binden fazla tedarikçi katılıyor.

Ortaklar, projenin üç ülkedeki bağımsız savaş uçağı geliştirme kabiliyetini, mühendislik birikimini ve üretim altyapısını uzun vadede koruyacağını savunuyor. Motor konsorsiyumu, ortak araştırma, test ve üretim çalışmalarının üç ülkenin havacılık sektöründe yeni yeteneklerin yetiştirilmesine katkıda bulunacağını belirtiyor.

GCAP uçağının 2035’te hizmete girmesi hedefleniyor

GCAP, İngiltere’nin Tempest ve Japonya’nın F-X programlarının birleştirilmesiyle 2022 yılında başlatıldı. Program kapsamında geliştirilecek yeni nesil savaş uçağının 2035 yılında hizmete girmesi hedefleniyor. Uçağın İngiliz ve İtalyan hava kuvvetlerindeki Eurofighter Typhoon’ların yanı sıra Japonya Hava Öz Savunma Kuvvetlerindeki Mitsubishi F-2 uçaklarının yerini alması planlanıyor.

GCAP yalnızca insanlı bir savaş uçağından değil; insansız platformlar, gelişmiş sensörler, elektronik harp sistemleri ve güvenli veri bağlantılarıyla birlikte çalışacak daha geniş bir muharebe sisteminden oluşacak. Teknoloji gösterim motorunun yer testlerine geçmesi, uçağın itki, elektrik üretimi ve ısıl yönetim ihtiyaçlarının tek bir mimari içerisinde karşılanmasına yönelik en önemli teknik aşamalardan birini oluşturacak.