FCAS sonrasında yeni hamle: Airbus, GCAP programı için görüşmeye hazırlanıyor

Avrupa'nın yeni nesil savaş uçağı geliştirme programlarında yaşanan gelişmeler, kıtanın savunma sanayii ortaklıklarının yeniden şekillenmesine neden oluyor. Airbus şirketinin, İngiltere, İtalya ve Japonya tarafından yürütülen Küresel Muharip Hava Programı'na (GCAP) katılım seçeneklerini değerlendirmek üzere İngiliz savunma sanayii şirketi BAE Systems ile görüşmeye hazırlandığı bildirildi. Görüşmelerin, Airbus'ın programda üstlenebileceği rol ve olası sanayi iş birliklerine odaklanması bekleniyor.

Financial Times'ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre görüşmeler, Almanya ve Fransa'nın Geleceğin Muharip Hava Sistemi (FCAS) kapsamındaki ortak savaş uçağı geliştirme çalışmalarını sonlandırmasının ardından gündeme geldi.

Almanya ve Fransa'nın ortak savaş uçağı programı başarısızlıkla sona erdi

Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Haziran 2026'da ortak yeni nesil savaş uçağı geliştirme girişimini sona erdirme konusunda anlaşmaya vardı. İki ülke, programın diğer teknoloji bileşenlerinde iş birliğini sürdürme seçeneğini ise gündemde tuttu.

Bu karar, iki ülke arasında uzun süredir devam eden savunma sanayii anlaşmazlıklarının sonucu olarak değerlendirildi. Nitekim Almanya'nın ortak uçak projesinden sonra Fransa ile yürüttüğü tank programından da çekilmeyi değerlendirdiğine ilişkin gelişmeler, Berlin ile Paris arasındaki savunma sanayii ortaklıklarının geleceğine yönelik tartışmaları artırdı.

FCAS programı, 2017 yılında Fransa ve Almanya tarafından başlatılmış, daha sonra İspanya'nın katılımıyla genişletilmişti. Proje kapsamında Dassault Rafale ve Eurofighter Typhoon savaş uçaklarının yerini alabilecek yeni nesil bir muharip platformun geliştirilmesi hedefleniyordu. Ancak programın başlıca sanayi ortakları Airbus ile Dassault Aviation arasında tasarım yetkisi, iş paylaşımı ve fikrî mülkiyet hakları konusunda yaşanan anlaşmazlıklar giderilemedi.

Airbus ile Dassault arasındaki anlaşmazlık FCAS için belirleyici oldu

FCAS programının savaş uçağı bileşeninde yaşanan sorunların merkezinde, Fransız Dassault Aviation ile Almanya ve İspanya'yı temsil eden Airbus arasındaki görev paylaşımı bulunuyordu. Dassault, yeni nesil savaş uçağının geliştirilmesinde tasarım ve mühendislik liderliğinin kendisinde olmasını savunurken Airbus, programın ortak yapısına uygun daha geniş bir iş paylaşımı talep ediyordu.

İki şirket arasında yürütülen müzakereler, geliştirme çalışmalarının sonraki aşamasına geçilmesini sağlayacak uzlaşmayla sonuçlanmadı. Ayrıca Fransa'nın uçak gemilerinden görev yapabilecek ve nükleer caydırıcılık görevlerinde kullanılabilecek bir savaş uçağına ihtiyaç duyması, Almanya'nın operasyonel gereksinimleriyle farklılık oluşturuyordu.

Almanya'nın GCAP seçeneği yeniden gündemde

FCAS'ın savaş uçağı geliştirme çalışmalarının sona ermesinin ardından Almanya, gelecekteki muharip uçak ihtiyacını karşılamak için alternatif ortaklık seçeneklerini değerlendirmeye başladı. Bu süreçte Almanya'nın GCAP programına yönelmesi gündeme gelirken İngiltere ile Almanya arasında da olası katılıma yönelik temaslar gerçekleştirildi.

İngiltere, Almanya'nın GCAP'a katılımına açık olduğunu belirtirken Berlin yönetimi henüz nihai bir karar açıklamadı. Airbus'ın BAE Systems ile görüşmeye hazırlanması, hükümetler düzeyindeki değerlendirmelerin sanayi şirketleri arasında da ele alınacağını gösteriyor.

GCAP'ın mevcut ortakları 2035 hedefini koruyor

İngiltere, İtalya ve Japonya tarafından 2022 yılında başlatılan GCAP programında, yeni nesil savaş uçağının 2035 yılında hizmete alınması hedefleniyor.

Programın başlıca sanayi ortakları arasında BAE Systems, Leonardo ve Japonya'nın Mitsubishi Heavy Industries şirketleri bulunuyor. Üç ülke, geliştirme ve üretim faaliyetlerine ilişkin iş paylaşımını büyük ölçüde belirlemiş durumda. Programda GCAP savaş uçağının kritik tasarım aşamasında kaydedilen ilerlemeler, mevcut ortakların geliştirme takvimini sürdürdüğünü ortaya koyuyor.

Airbus'ın programa katılması hâlinde Almanya ve İspanya'nın savunma sanayii kuruluşlarına verilecek görevlerin yeniden değerlendirilmesi gerekecek. Bu durum, mevcut ortakların üretim sorumlulukları ve teknoloji paylaşımı üzerinde yeni müzakereleri gündeme getirebilir.

Airbus, savaş uçağının yanı sıra insansız sistemlerle de ilgileniyor

Financial Times'ın haberine göre Airbus ile BAE Systems arasında planlanan görüşmeler, yalnızca GCAP savaş uçağına olası katılımla sınırlı kalmayacak. Şirketlerin, insanlı savaş uçaklarıyla birlikte görev yapabilecek otonom insansız hava araçları ve farklı platformlar arasında veri paylaşımını sağlayacak muharebe ağı teknolojileri üzerinde de iş birliği seçeneklerini değerlendirmesi bekleniyor.

Airbus, Reuters'a yaptığı açıklamada Almanya, İspanya ve diğer Avrupa ülkelerinin savunma sanayii kuruluşlarının geliştirme, üretim ve operasyonel kullanım süreçlerinde önemli ve eşit katılım elde etmesi koşuluyla ortaklıklara açık olduğunu bildirdi. Şirket, gelecekteki programın geliştirme takvimi ve sanayi yapısının belirlenmesi için Almanya ve İspanya'dan siyasi kararların alınması gerektiğini de vurguladı. Airbus ile BAE Systems arasındaki görüşmelerin sonucunda yeni bir ortaklık kurulup kurulmayacağı henüz bilinmiyor.