Ermenistan savaş uçaklarında, İran yapımı mühimmat görüldü

Ermenistan Hava Kuvvetleri’ne ait Su-30SM uzun menzilli savaş uçakları, 28 Mayıs’ta Erivan’daki Cumhuriyet Meydanı üzerinde düzenlenen askeri geçitte yeni bir silah konfigürasyonuyla görüntülendi.

Uçaklarda İran yapımı olduğu değerlendirilen Yasin sınıfı hassas güdümlü süzülme bombalarının taşınması, İran mühimmatının Soğuk Savaş sonrası bir Rus savaş uçağına ilk kez entegre edildiğine işaret eden gelişme olarak öne çıktı. Görüntülenen mühimmatların Yasin sınıfı güdümlü süzülme bombaları olduğu değerlendiriliyor.

Ermenistan Hava Kuvvetleri envanterindeki Sukhoi Su-30SM savaş uçakları, ülkenin modern askeri havacılık tarihindeki en çok tartışılan ve son dönemde büyük stratejik değişimler geçiren unsurlarından biridir

Yasin, İran Savunma Bakanlığı tarafından geliştirilen ve ilk kez 2019 yılında resmi olarak tanıtılan uydu/ataletsel güdümlü bir süzülen bombadır. Geleneksel serbest düşümlü bombalara akıllı kanat ve güdüm kiti eklenmesiyle üretilmiştir. Bu mühimmatlar, savaş uçaklarının hedefleri görüş ötesi menzillerden, güdümlü füzelere kıyasla daha düşük maliyetle vurmasına imkân sağlıyor.

İlk kez Ağustos 2019'da tanıtılan bu mühimmat, fırlatıldıktan sonra açılan katlanabilir kanat yapısı sayesinde hedefine süzülerek ulaşır.

Rusya, Su-30SM platformunu eski Sovyet coğrafyasında standart savaş uçağı olarak konumlandırmaya çalışırken, Belarus ve Kazakistan da uçağın kullanıcıları arasında yer alıyor.

İran-Rusya savunma iş birliği derinleşiyor

İran Savunma Bakanlığı’nın 2025 yılında hava kuvvetleri için 48 adet Su-35 savaş uçağı sipariş ettiği doğrulanmıştı. Bu durum, Su-30SM ve özellikle Su-30SM2 varyantı ile Su-35 platformları arasında belirli ölçüde ortaklık oluştururken, Su-30SM üzerindeki İran mühimmatı entegrasyonunun gelecekte Su-35’e yönelik kararları da etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Azerbaycan'ın Pakistan'dan JF-17 Block III savaş uçakları satın almasının ardından, Ermenistan hava üstünlüğünü dengelemek adına Su-30 yönünde adımlar atmıştır.

Rusya ile İran arasındaki savunma iş birliği, Şubat 2022’de Ukrayna’daki geniş çaplı savaşın başlamasının ardından belirgin şekilde genişledi. İran, bu süreçte Kuzey Kore dışında Rusya’nın en büyük savunma tedarikçilerinden biri olarak öne çıktı. Yeni İran süzülme bombaları ve diğer mühimmatların geliştirilmesinde Rus teknoloji transferlerinin rol oynadığı yönündeki değerlendirmeler de dikkat çekiyor.

Ermenistan’ın sınırlı sayıdaki Su-30SM filosu

Ermenistan Hava Kuvvetleri, Su-30 platformunun en küçük kullanıcısı konumunda bulunuyor. Rusya öncülüğündeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü kapsamında sağlanan askeri kredi düzenlemeleriyle temin edilen dört adet Su-30SM, Aralık 2019’da teslim edilmişti. Dönemin Ermenistan Savunma Bakanı Davit Tonoyan, bu teslimatların 12 uçaklık tam bir filonun ilk adımı olduğunu açıklamıştı. Ancak Erivan yönetiminin Moskova ile ilişkilerini zaman içinde zayıflatması ve NATO’ya yakınlaşması nedeniyle bu plan hayata geçirilmedi.

Ermenistan, Hindistan (HAL firması) tarafından lisans altında üretilen 8 ila 12 adet Su-30MKI çok rollü savaş uçağı satın alma aşamasındadır.

Başbakan Nikol Paşinyan ise daha sonra Su-30SM’lerin tam hava-hava füze paketi olmadan satın alındığını kabul etmiş, bunun 2020 Dağlık Karabağ Savaşı sırasında uçakların etkin rol oynayamamasında önemli bir etken olduğunu belirtmişti. Su-30SM, uzun menzili, gelişmiş sensör paketi ve yüksek uçuş performansıyla öne çıkan ağır sınıf bir savaş uçağı olarak değerlendiriliyor.

Başbakan Nikol Paşinyan, savaşın ardından yaptığı açıklamada Rus yapımı İskender füzelerini sert bir dille eleştirerek, "Atılan füzelerin ya hiç patlamadığını ya da sadece yüzde 10'unun patladığını" itiraf etmiştir.

Ermenistan’ın bu platformu ve Rus yapımı Iskander-M balistik füze sistemlerini birlikte kullanmasının, başlangıçta bölgesel güç dengesi açısından önemli sonuçlar doğurabileceği yönünde beklentiler bulunuyordu. Ancak Ermenistan, değişen ittifaklar ortamında Rus yapımı Iskander füzelerini Hindistan'ın Pralay sistemleriyle değiştirmeyi planladığı yönünde gelişmeler de gündeme geldi.

İran ile Ermenistan arasındaki yakın stratejik ilişkilerin ise Ankara ile Tahran arasında özellikle Suriye sahasında yaşanan görüş ayrılıkları nedeniyle daha da önem kazandığı değerlendiriliyor.