Ermenistan, sandığa gidiyor: Rusya-Batı arasında kritik seçim

Ermenistan'da seçmenler pazar günü yeni parlamentoyu belirlemek için oy kullanmaya başladı. Seçimler, Başbakan Nikol Paşinyan'ın Rusya'dan uzaklaşarak Batılı ülkelerle ilişkileri geliştirmeyi hedefleyen dış politika yaklaşımının kamuoyundan ne ölçüde destek gördüğünü ortaya koyacak.

Paşinyan liderliğindeki iktidardaki Sivil Sözleşme Partisi, ülkenin dış politika eksenindeki değişim için güçlü bir halk desteği ararken, muhalefette yer alan birçok siyasi oluşum Moskova ile daha yakın ilişkiler kurulmasını savunuyor.

Rusya mı Batı mı?

Seçim süreci öncesinde Erivan ile Moskova arasındaki gerilim belirgin şekilde yükseldi. Rusya, son haftalarda Ermenistan'dan yapılan bazı ürün ithalatlarına kısıtlamalar getirirken, Rus yetkililer de Ermenistan'ın Batı ile yakınlaşma çabalarını Ukrayna örneğini göstererek eleştirdi.

Öte yandan Ermeni soruşturma makamları, seçimden bir gün önce muhalefetteki Güçlü Ermenistan Partisi'nin altı mensubu hakkında oy satın alma iddiasıyla yakalama kararı çıkardı. Hakkındaki suçlamalara rağmen partiye Merkez Seçim Komisyonu tarafından seçimlere katılma izni verildi.

Paşinyan, yarışın önünde görülüyor

Ermenistan parlamentosu en az 101 sandalyeden oluşuyor ve milletvekilleri beş yıllık süreyle görev yapıyor. Siyasi partilerin parlamentoda temsil edilebilmesi için en az yüzde 4, ittifakların ise yüzde 8 oy barajını aşması gerekiyor.

Seçimde 17 siyasi parti ile iki seçim ittifakı yarışıyor. Kamuoyu yoklamaları ve siyasi analistler, 2018 yılında kitlesel protestolar sonrasında iktidara gelen Paşinyan'ın seçimin en güçlü adayı olduğunu değerlendiriyor.

Nikol Paşinyan, 8 Mayıs 2018'den bu yana Ermenistan Başbakanı olarak görev yapan Ermeni siyasetçi ve eski gazetecidir.

Görevde bulunduğu süre boyunca Batılı ülkelerle ilişkileri güçlendirmeye çalışan Paşinyan, Ermenistan'ın ABD, Avrupa Birliği, Rusya ve bölgedeki diğer aktörlerle dengeli bir dış politika izlemesi gerektiğini savunuyor.

Bu politika Batılı ülkeler tarafından olumlu karşılanırken, Moskova'nın tepkisini çekmiş durumda. ABD Başkanı Donald Trump ile bazı Avrupalı liderler seçim sürecinde Paşinyan'a destek veren açıklamalar yaptı. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Paşinyan'ı "büyük bir dost ve lider" olarak tanımlayarak Ermenistan halkına destek mesajı verdi.

Muhalefet, Moskova ile ilişkilerin güçlendirilmesini savunuyor

Muhalefet cephesinde ise Rusya ile daha yakın iş birliği kurulmasını isteyen siyasi partiler öne çıkıyor. Muhalefet partileri, Paşinyan'ın Azerbaycan ile yürüttüğü normalleşme girişimlerine de karşı çıkıyor.

Geçen yıl Paşinyan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Washington'da ABD Başkanı Donald Trump'ın katıldığı bir törende barış sürecine ilişkin bir belgeyi parafe etmişti.

Nikol Paşinyan ve İlham Aliyev ilişkileri, son yıllarda Dağlık Karabağ sorununun çözülmesi ve tarihi adımların atılmasıyla "savaş ve çatışma" döneminden "diplomatik normalleşme ve ticaret" evresine geçiş yapmıştır.

Karabağ nedeniyle onlarca yıl süren anlaşmazlığın ardından Azerbaycan, 2023 yılında düzenlediği askeri operasyon sonucunda bölgenin tamamında kontrolü ele geçirmişti. Ermenistan'daki 101 sandalyeli Ulusal Meclis'i belirlemek üzere düzenlenen genel seçimlerde 16 siyasi parti ve 2 siyasi ittifak olmak üzere toplam 18 siyasi oluşum yarışıyor.

• Sivil Sözleşme Partisi (Nikol Paşinyan): Mevcut Başbakan liderliğindeki parti, seçime "Barış için Ayağa Kalk" sloganıyla giriyor. Kamuoyu yoklamalarında birinci sırada görünen parti; Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği ile entegrasyonu, Türkiye ve Azerbaycan ile ilişkilerin normalleştirilmesini savunuyor. Ancak tek başına iktidar olmak için gereken %52'lik meclis çoğunluğunu yakalayıp yakalayamayacağı belirsizliğini koruyor.

• Güvenli Ermenistan İttifakı (Samvel Karapetyan / Narek Karapetyan): Rusya Ermenisi ünlü milyarder iş insanı Samvel Karapetyan liderliğinde kurulan bu yeni ittifakın seçim listesinin başında Narek Karapetyan bulunuyor. Seçim kampanyasını "Değişim Ancak Samvel Karapetyan ile Mümkün" sloganıyla yürüten ittifak, anketlerde ikinci ve üçüncü sırada yarışıyor. Güçlü bir Rusya yanlısı çizgiye sahip olan oluşum, Paşinyan'ın dış politikasını ülkeyi felakete sürüklemekle suçluyor.
• Ermenistan İttifakı (Robert Koçaryan): Eski Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan liderliğindeki bu köklü ittifak, "Birlikte Yapabiliriz" sloganını kullanıyor. Geleneksel milliyetçi ve Rusya ile yakın ilişkileri savunan bir tabana hitap ediyor. Paşinyan'ın tavizkar politikalara imza attığını belirterek sert muhalefet yapıyor.
• Müreffeh Ermenistan Partisi (Gagik Tsarukyan): Resmi olarak bir ittifak kurmasa da bünyesine iki küçük partiyi (Demokratik Alternatif ve Ana Ermenistan) katarak genişleyen güçlü bir oluşumdur. "Garantili Barış, Müreffeh Ermenistan, Güvenli Yaşam" vaadiyle yarışan parti, Moskova ile ilişkilerin acilen düzeltilmesi gerektiğini savunuyor.

• Birliğin Kanatları (Arman Tatoyan): Eski Kamu Hakları Başombudsmanı Arman Tatoyan tarafından 2025'te kurulan bu parti, "Adalet Geliyor" sloganıyla merkez-sağ seçmene hitap ediyor. Eski Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan'ın partisine yakın duran Tatoyan, hem Paşinyan'ı hem de Koçaryan'ı başbakan olarak desteklemeyeceğini net bir dille açıkladı.
• Yeni Güç Partisi (Hayk Marutyan): Erivan'ın eski belediye başkanı Hayk Marutyan liderliğindeki parti, özellikle başkentteki seküler ve genç seçmenler arasında alternatif bir güç olmaya çalışıyor.

AB'den Rusya'nın ekonomik adımlarına eleştiri

Rusya'nın seçim öncesinde Ermenistan'a yönelik attığı ekonomik adımlar uluslararası kamuoyunda da yankı buldu.

Moskova son dönemde Ermenistan'dan ithal edilen çiçek, bazı alkollü içecekler, patates, kuru meyve ve balık ürünlerine çeşitli sınırlamalar getirdi. Rus yetkililer söz konusu kararların teknik ve tarımsal nedenlere dayandığını açıkladı. Avrupa Komisyonu ise bu uygulamaları ekonomik baskı yöntemi olarak değerlendirdi ve eleştirdi.

. Mevcut Başbakan Nikol Paşinyan için bir "kader günü" olarak nitelendirilen bu seçimler, ülkenin Rusya ile olan geleneksel bağlarını mı koruyacağı yoksa Batı ile entegrasyonu mu derinleştireceği sorusuna yanıt arıyor

Bununla birlikte Rusya, Ermenistan'ın enerji ve altyapı sektörlerinde önemli bir nüfuza sahip olmayı sürdürüyor. Kremlin, Erivan'ın aynı anda hem Avrupa Birliği ile entegrasyon hedefi güdüp hem de Rusya öncülüğündeki Avrasya Ekonomik Birliği içerisinde kalamayacağını savunuyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin daha önce yaptığı açıklamada, iki ekonomik blok içinde eş zamanlı yer almanın "tanımı gereği imkansız" olduğunu belirterek Ermenistan'a net bir mesaj vermişti.

Seçim sonuçlarının, Ermenistan'ın gelecek dönemde izleyeceği dış politika çizgisi ile Rusya'yla ilişkilerinin seyrini belirlemede önemli rol oynaması bekleniyor.