ABD’nin İran’a 13 gece süren saldırılarında diplomasi arası

ABD Başkanı Donald Trump’ın, Amerikan ordusuna İran’da yeni saldırılar gerçekleştirmeme talimatı verdiği bildirildi. Kararla birlikte yaklaşık iki hafta boyunca devam eden günlük hava saldırılarına ara verildi.

ABD ordusu, 13 gece art arda İran’daki hedeflere saldırılar düzenlemişti. Son iki gecede yeni bir Amerikan bombardımanı kaydedilmemesi, Washington’ın geçici olarak diplomasiye yöneldiği şeklinde değerlendirildi.

Karar resmî ve kalıcı bir ateşkes değil

Axios’un konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre Trump, cuma günü kendisine sunulan yeni saldırı planına onay vermedi ve ABD ordusuna o gün İran’da operasyon düzenlememesi talimatını verdi.

Kararın yalnızca cuma gününü mü kapsadığı yoksa daha uzun süreli bir saldırı durdurma politikasının başlangıcı mı olduğu kesinleşmedi. Beyaz Saray tarafından İran’la resmî ateşkes ilan edildiğine ilişkin bir açıklama yapılmadı. ABD ordusu yeni saldırılara kısa süre içerisinde başlayabilecek hazırlık düzeyini koruyor.

Trump 13 gün boyunca saldırı planlarını onayladı

ABD’li yetkililere göre Trump, önceki 13 gün boyunca her öğleden sonra Pentagon tarafından hazırlanan hedef ve saldırı planlarını inceliyordu.

Başkanın onay verdiği operasyonlar birkaç saat içinde gerçekleştiriliyor; İran’daki füze tesisleri, hava savunma sistemleri, komuta merkezleri, İHA altyapısı ve deniz unsurları hedef alınıyordu. Trump’a cuma günü de benzer bir saldırı planı sunuldu ancak ABD Başkanı bu kez operasyona onay vermedi.

“İran’la anlaşmak daha akıllıca”

Trump, Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada İran’a yönelik askerî seçeneklerin masada kalmaya devam ettiğini söyledi.

ABD’nin saldırıları sürdürmek veya İran’ın askerî kapasitesini daha geniş çapta hedef almak dâhil farklı seçeneklere sahip olduğunu belirten Trump, buna rağmen diplomatik anlaşmanın daha doğru bir yol olacağını ifade etti.

Trump, “Şu anda onlarla konuşuyoruz. Günler geçtikçe daha ciddi hâle geldiklerini düşünüyorum. Tetiğe basmaya hazırız, kilitlenmiş ve hazır durumdayız ancak onlarla konuşuyoruz.” dedi.

“Anlaşmaya hazır olduklarını düşünmüyorum”

Trump, Beyaz Saray Muhabirleri Derneğinin cuma akşamı düzenlenen yemeğinde yaptığı konuşmada ise İran’ın henüz anlaşmaya hazır olmadığını düşündüğünü söyledi.

Buna rağmen müzakereleri dinlemeye ve diplomatik teklifleri değerlendirmeye hazır olduğunu belirten Trump, askerî seçeneğin tamamen kaldırılmadığı mesajını verdi.

Trump’ın açıklamaları, saldırılara verilen aranın İran’a yönelik politika değişikliğinden çok diplomatik temasların sonuçlarını görmek amacıyla alınan geçici bir karar olduğuna işaret ediyor.

ABD ordusu geniş çaplı operasyon planlarını hazırlıyor

Axios’a konuşan kaynaklar, mevcut saldırı yoğunluğunun büyük çaplı muharip operasyonlara geçilmediği sürece askerî etkisinin sınırına yaklaştığını belirtti.

ABD ordusunun İran’a yönelik daha geniş bir harekât için planlama çalışmalarını sürdürdüğü ancak Trump’ın bu planların uygulanması yönünde emir vermediği aktarıldı.

Geniş kapsamlı seçeneklerin İran’ın enerji, ulaşım ve askerî altyapısındaki daha fazla hedefi içerebileceği belirtiliyor. ABD yönetimi hedef listesinin ayrıntılarını kamuoyuyla paylaşmadı.

İsrail yeni saldırı dalgası bekliyordu

İsrailli yetkililere göre İsrail güvenlik kabinesi ve ordusu, ABD’nin cuma günü İran’a yönelik yeni ve geniş çaplı bir bombardıman düzenlemesini bekliyordu.

İsrail ordusu, saldırının İran tarafından İsrail’e yönelik misillemeye yol açabileceği ihtimali nedeniyle yüksek alarm durumuna geçti. Ancak Washington’ın planlarına ilişkin net bilgiye sahip olmayan İsrailli yetkililer, Trump’ın saldırıya onay vermemesi üzerine hazırlıklarını yeniden değerlendirdi.

Umman heyeti Tahran’a ulaştı

Trump’ın saldırıları durdurma talimatı, Ummanlı bir heyetin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik görüşmeler için Tahran’a ulaşmasından birkaç saat sonra geldi.

Umman, ABD ile İran arasında uzun süredir arabuluculuk rolü yürütüyor. Son görüşmelerin boğazdaki ticari gemi geçişleri, İran’a uygulanan deniz ablukası ve karşılıklı saldırıların azaltılması üzerinde yoğunlaştığı bildirildi.

Müzakereler hakkında bilgi sahibi iki bölgesel kaynak, Umman ile İran arasındaki görüşmelerde ilerleme sağlandığını ve hafta sonu bir düzenlemeye varılabileceğini öne sürdü. Henüz taraflarca duyurulmuş kesin bir anlaşma bulunmuyor.

İran’ın ateşkes teklifini reddettiği bildirilmişti

İran yönetimi, daha önce kendisine iletilen ABD ateşkes teklifini Washington’ın şartlarını kabul edilemez bulduğu gerekçesiyle reddetmişti.

Buna rağmen ABD saldırılarının durması ve Umman’ın Tahran’daki temasları, Hürmüz Boğazı merkezli sınırlı bir uzlaşma ihtimalini yeniden gündeme getirdi.

Tarafların resmî ateşkese ulaşıp ulaşmayacağı, İran’ın deniz trafiğine yönelik kısıtlamaları ile ABD’nin İran limanlarına uyguladığı abluka konusunda varılabilecek anlaşmaya bağlı olacak.