ABD, tanker saldırıları sonrası İran’ı vurdu

Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilere yönelik saldırıların ardından ABD, İran’a karşı hava harekatı başlattı. Washington yönetimi, saldırıların uluslararası deniz güvenliğini hedef aldığını belirterek askeri ve ekonomik adımları eş zamanlı devreye aldı.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların ticari gemileri hedef almasının “ağır bir bedeli” olacağını vurgulayarak İran’a yönelik hava operasyonlarının başlatıldığını duyurdu. Açıklamada, operasyonların İran’ın eylemlerine karşılık niteliği taşıdığı ifade edildi.

Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) verilerine göre, 24 saat içinde üç tanker gemi hasar gördü. Olaylarda can kaybı yaşanmadı.

Tanker saldırıları ve bölgesel tepkiler

Katar ve Suudi Arabistan, saldırıları kınayarak kendi tankerlerinin de hedef alındığını açıkladı. Katar, Al-Rekayyat isimli geminin boğaz yakınlarında vurulduğunu belirtirken, İran’ı doğrudan sorumlu tuttu. Suudi Arabistan ise Wadyan adlı tankerinin hedef alındığını duyurarak saldırıları uluslararası deniz güvenliği ve küresel enerji arzına yönelik tehdit olarak nitelendirdi.

İran ise saldırıların sorumluluğunu üstlenmedi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, suçlamaları “iyi komşuluk ilkesine aykırı” olarak değerlendirdi. Bekayi ayrıca, gemilerin rotalarını koordine etmeden ilerlemesi veya takip sistemlerini manipüle etmesinin risk oluşturduğunu belirterek, İran’ın boğazda güvenli geçişi sağlamaya çalıştığını savundu.

ABD’den askeri ve ekonomik baskı yeniden başladı

ABD’li yetkililer, saldırıları “kesinlikle kabul edilemez” olarak nitelendirirken İran’ın sonuçlarıyla karşılaşacağını ifade etti. CENTCOM açıklamasında İran’ın eylemleri “yersiz, tehlikeli ve ateşkesin açık ihlali” olarak tanımlandı.

Washington yönetimi askeri adımların yanı sıra ekonomik yaptırımları da devreye aldı. ABD Hazine Bakanlığı, İran’a petrol satışına imkan tanıyan yaptırım muafiyetini iptal etti. Söz konusu muafiyetin, geçtiğimiz ay ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının bir parçası olduğu belirtilirken, mevcut işlemler için 17 Temmuz’a kadar geçiş süresi tanındığı açıklandı.

Ateşkes gölgesinde artan gerilim

Geçtiğimiz ay varılan 14 maddelik ABD-İran mutabakatı, taraflar arasında ateşkesi uzatmayı hedefliyordu. Anlaşma, tüm cephelerde çatışmaların sona erdirilmesini ve İran’ın nükleer silah edinmemesini içeriyordu. Ayrıca İran’ın yeniden yapılanması ve ekonomik kalkınması için 300 milyar dolarlık bir fon öngörülürken, ABD’nin bu fona katkısı zorunlu tutulmamıştı.

Son gelişmeler, söz konusu ateşkesin sahadaki sürdürülebilirliğine ilişkin soru işaretlerini artırırken, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin küresel enerji arzı ve deniz güvenliği üzerindeki etkilerinin büyüyebileceği değerlendiriliyor.