ABD, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki mayınlama kapasitesini hedef aldı

ABD güçleri, İran'ın stratejik Hürmüz Boğazı yakınındaki Larak (Lark) Adası'nda bulunan iki roket fırlatıcısına yönelik bir saldırı düzenledi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), operasyonun İran Devrim Muhafızları Ordusunun boğazdaki mayınlama faaliyetlerini engellemek amacıyla gerçekleştirildiğini açıkladı.

ABD'li yetkililere göre vurulan sistemler, deniz mayınlarını roketlerle Hürmüz Boğazı'na ulaştırmak üzere hazırlanıyordu. Söz konusu yöntem, klasik mayın dökme gemileri veya küçük teknelerin hedef bölgeye yaklaşmasına gerek kalmadan kıyıdan belirli mesafedeki deniz alanlarının mayınlanmasına imkan sağlayabilir.

Deniz mayınları roketlerle Hürmüz'e taşınabilir

Larak Adası'ndaki saldırının en dikkat çekici tarafını vurulan fırlatıcıların görevi oluşturuyor. ABD'nin açıklaması, İran'ın klasik mayın döşeme yöntemlerinin yanı sıra roketlerle uzaktan deniz mayını döşeme kapasitesini kullanmaya hazırlandığına işaret ediyor. Bu yöntemde özel olarak geliştirilen mühimmat, kıyıda bulunan çok namlulu roketatar sistemlerinden ateşlenerek belirlenen deniz alanına ulaştırılabiliyor.

İran envanterindeki deniz mayınları

Mühimmat denize düştükten sonra içerisindeki mayınlar konuşlandırılarak deniz trafiğini tehdit edebilecek bir mayın sahası oluşturulabiliyor. Böylece mayın döşeyen bir geminin veya sürat teknesinin hedef bölgeye fiziksel olarak yaklaşması gerekmiyor. Bu özellik özellikle Hürmüz gibi dar ve yoğun deniz trafiğine sahip bölgelerde önemli bir asimetrik kapasite oluşturuyor.

Fajr-5 roketatar sistemi kullanılmış olabilir

Larak Adası'nda vurulan roket sistemlerinin modeli ABD tarafından açıklanmadı. Bununla birlikte ABD Savunma Bakanlığında daha önce görev yapan David Des Roches, söz konusu sistemlerden birinin İran yapımı Fajr-5 olabileceğini değerlendirdi.

İran envanterinde bulunan 333 milimetre çapındaki Fajr-5, yaklaşık 75 kilometre menzile ulaşabilen ağır bir çok namlulu roketatar sistemi olarak biliniyor. Larak Adası'nın coğrafi konumu dikkate alındığında bu menzil, Hürmüz Boğazı'ndaki önemli deniz geçiş güzergahlarının roketlerle erişilebilir olmasını sağlıyor.

Des Roches, İran'ın bu tür sistemlerle özellikle boğazın Umman tarafındaki güney geçiş güzergahlarına deniz mayınları ulaştırabilecek potansiyel kapasiteye sahip olduğunu belirtti. Ancak ABD yönetimi vurulan fırlatıcılarının Fajr-5 olduğunu resmi olarak doğrulamadı.

İran'ın uzaktan mayınlama kapasitesi ortadan kalkmış değil

İki fırlatıcının imha edilmesi İran'ın belirli bir mayın döşeme girişimini engellemiş olsa da saldırının ülkenin genel deniz mayınlama kapasitesini ortadan kaldırdığına ilişkin herhangi bir gösterge bulunmuyor.

İran uzun yıllardır Hürmüz Boğazı'ndaki olası bir çatışmada deniz mayınlarını temel asimetrik savaş araçlarından biri olarak değerlendiriyor. DMO Deniz Kuvvetlerinin sürat tekneleri ve farklı deniz platformlarının yanı sıra kıyı konuşlu sistemleri kullanarak mayınlama operasyonları gerçekleştirebilecek kapasiteye sahip olduğu değerlendiriliyor. 

Larak Adası'ndaki iki fırlatıcının vurulması, belirli bir operasyonun önlenmesi açısından önemli olsa da İran'ın Hürmüz Boğazı'nı uzaktan veya geleneksel yöntemlerle mayınlama kapasitesinin büyük bölümünü kaybettiği anlamına gelmiyor. Bu kapasitenin ciddi biçimde azaltılabilmesi için mühimmat depoları, fırlatıcılar, komuta-kontrol altyapısı ve mayın döşeyebilen deniz platformlarının daha geniş ölçekte etkisiz hale getirilmesi gerekebilir.

ABD kısa süre önce Hürmüz'deki mayınları temizledi

Saldırı, ABD güçlerinin Hürmüz Boğazı'ndaki uluslararası deniz güzergahlarında mayın temizleme çalışmalarını tamamladığını açıklamasından yalnızca birkaç gün sonra gerçekleşti. CENTCOM, Amerikan güçlerinin boğazdaki uluslararası ticaret güzergahlarında bulunan deniz mayınlarını temizlediğini ve bölgenin yakından takip edilmeye devam edildiğini bildirmişti.

ABD Başkanı Donald Trump da İran'ın yeniden mayın döşemeye çalışması halinde buna askeri karşılık verileceği uyarısında bulunmuştu. Larak Adası'na düzenlenen saldırı, Washington'ın bu uyarının ardından İran'ın yeni bir mayınlama girişimi olarak değerlendirdiği faaliyete doğrudan askeri müdahalede bulunduğunu gösteriyor.

Hürmüz Boğazı küresel enerji ticareti için kritik önemde

Larak Adası, İran'ın Keşm Adası'nın hemen güneydoğusunda ve Hürmüz Boğazı'nın girişine son derece yakın bir konumda bulunuyor. Dolayısıyla adaya konuşlandırılan kıyı savunma sistemleri, roketatarlar ve diğer askeri unsurlar Hürmüz Boğazı'nın kontrolü açısından stratejik önem taşıyor. Boğaz aynı zamanda küresel enerji ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri.

İran'ın bölgeye yeniden deniz mayınları yerleştirmesi durumunda yalnızca askeri gemiler değil petrol tankerleri, LNG taşıyıcıları ve diğer ticari gemiler için de ciddi risk oluşabilir. ABD'nin Larak Adası'ndaki saldırısı bu nedenle yalnızca iki İran lançerinin imha edilmesinden öte, Washington'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden mayınlanmasına askeri güç kullanarak müdahale edeceğinin işareti olarak değerlendiriliyor.