ABD ile İran arasındaki savaşın alanı genişliyor

İran ile ABD arasında Şubat 2026’da başlayan ve geçici mutabakatın bozulmasının ardından yeniden şiddetlenen savaş, 21 Temmuz itibarıyla farklı cephelerde devam ediyor. ABD ordusu İran’daki askerî tesisleri bombalarken Tahran yönetimi de Orta Doğu’daki Amerikan üslerini, ABD’nin bölgesel ortaklarını ve Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemileri füze ve insansız hava araçlarıyla hedef alıyor.

Taraflar arasındaki çatışmaların durduğunu gösteren yürürlükte ve doğrulanmış bir ateşkes bulunmuyor. Arabulucuların 10 günlük geçici ateşkes önerisi ise henüz taraflarca kabul edilmedi.

ABD’nin İran’a yönelik saldırıları 10’uncu gecesinde

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’a yönelik hava ve füze saldırılarının üst üste 10’uncu geceye girdiğini açıkladı.

Operasyonlarda savaş uçakları, silahlı insansız hava araçları, savaş gemileri ve farklı uzun menzilli mühimmatlar kullanılıyor. CENTCOM, son saldırıların İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemileri hedef alma kapasitesini azaltmayı amaçladığını savunuyor.

B-2 Spirit hayalet bombardıman uçakları İran çatışmasında aktif olarak kullanılmaktadır.

ABD ordusunun açıkladığı hedefler arasında şunlar bulunuyor:

• Devrim Muhafızlarına ait komuta merkezler,
• Balistik füze ve kamikaze İHA fırlatma noktaları
• Hava savunma sistemleri
• Kıyı gözetleme radarları
• Askerî haberleşme ağları
• Yer altı silah ve mühimmat depoları
• Askerî lojistik tesisleri
• İran’ın deniz operasyonlarında kullandığı unsurlar

İran medyası Tebriz, Buşehr, Şiraz ve ülkenin güney kıyılarındaki farklı noktalarda saldırılar düzenlendiğini bildirdi. İranlı yetkililer, bazı saldırıların elektrik, su ve sivil altyapıyı da etkilediğini savundu. CENTCOM ise sivil altyapının hedef alındığı yönündeki suçlamalara ilişkin ayrıntılı açıklama yapmadı.

İran, bölgedeki ABD üslerini vuruyor

İran, ABD’nin saldırılarına balistik füzeler ve kamikaze İHA’larla karşılık veriyor. Tahran yönetimi, saldırıların bölgedeki Amerikan askerî varlığı ve ABD operasyonlarına destek veren tesisleri hedef aldığını belirtiyor. İran’ın son saldırılarının yoğunlaştığı ülkeler arasında Ürdün, Irak, Kuveyt, Bahreyn, Katar, Umman ve Suriye bulunuyor.

İran, Körfez ve Orta Doğu genelinde yedi farklı Arap ülkesinde yer alan stratejik noktaları ve askeri üsleri hedef alan binlerce füze ve İHA saldırısı düzenlemiştir.

Devrim Muhafızları; Bahreyn ve Kuveyt’teki ABD askerî tesislerini, Umman’daki radarları, Ürdün’deki yakıt ve mühimmat depolarını hedef aldığını açıkladı. İran tarafından açıklanan hedef ve hasarların tamamı bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.

ABD’nin asker kaybı 17’ye yükseldi

ABD yönetimine göre İran ile savaşın başlamasından bu yana hayatını kaybeden ABD askerlerinin sayısı 17’ye yükseldi. Yaralanan askerlerin sayısının ise 430’u geçtiği bildirildi. Kuzey Irak’ta düşürülen İran’a ait bir saldırı İHA’sının patlamamış mühimmatı kontrollü şekilde imha edilirken bir ABD askeri hayatını kaybetti, bir asker yaralandı.

ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine ile ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in Pentagon'da düzenlediği ortak bir basın toplantısından.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın ABD askerlerinin ölümünün karşılığını “katbekat ödeyeceğini” söyledi. Trump’ın Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Genelkurmay Başkanı Dan Caine’e yeni talimatlar verdiği açıklandı. Trump yönetimi, saldırıların genişletilebileceğini belirtirken İran’daki altyapı ve nükleer programla bağlantılı noktaların da hedef listesine alınabileceğinin sinyalini verdi.

Hürmüz Boğazı savaşın merkezinde

İran–ABD savaşındaki en önemli cephelerden birini Hürmüz Boğazı oluşturuyor. Küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatının önemli bir bölümü İran ile Umman arasındaki bu dar geçitten gerçekleştiriliyor.

ABD, 14 Temmuz’da İran limanlarına giren veya bu limanlardan çıkan gemilere yönelik deniz ablukasını yeniden yürürlüğe koydu.

CENTCOM’un açıklamasına göre ABD donanması:

• İran limanlarına giden gemileri durduruyor veya başka yöne yönlendiriyor.
• Ablukaya uymayan gemilerin hareket kabiliyetini devre dışı bırakıyor.
• İran’ın askerî deniz faaliyetlerini sınırlandırmaya çalışıyor.
• Ticari gemilerin İran dışındaki limanlara geçişini destekliyor.

ABD, bölgede uçak gemileri, güdümlü füze taşıyan muhripler ve deniz piyadelerini taşıyan amfibi hücum gemileri bulunduruyor.

Ticari gemiler saldırıların hedefinde

İran güçleri, Hürmüz Boğazı’ndan geçen bazı tanker ve ticari gemileri füze, İHA ve farklı mühimmatlarla hedef almakla suçlanıyor. Tahran yönetimi bazı gemi saldırılarını üstlenirken bazı olaylardaki sorumluluğu reddediyor. Devrim Muhafızları, ABD’nin yönlendirdiğini ileri sürdüğü güzergâhları kullanan gemilerin güvenliğinin garanti edilemeyeceğini açıkladı.

2026 yılı Şubat ayından bu yana süren Hürmüz Boğazı Krizi kapsamında, bölgede doğrudan saldırıya uğrayarak, el koyularak veya abluka tedbirleriyle toplamda 50'den fazla ticari gemi devre dışı kalmış veya hasar görmüştür.

ABD ordusu ise saldırıların ticari deniz trafiğini ve sivil denizcileri tehlikeye attığını belirterek İran’ın kıyı radarları, küçük savaş tekneleri, füze rampaları ve deniz gözetleme altyapısını hedef alıyor. Son saldırılarda Birleşik Arap Emirlikleri yakınlarında bir geminin daha vurulduğu bildirildi. Geminin hasarı ve saldırının sorumlusu konusunda ayrıntılı bilgi açıklanmadı.

İran’ın saldırıları Körfez ülkelerine yayıldı

İran yalnızca Amerikan askerlerinin bulunduğu üsleri değil, ABD operasyonlarına destek sağladığını ileri sürdüğü bölge ülkelerindeki tesisleri de hedef alıyor. Bahreyn, Kuveyt, Katar, Ürdün ve Umman son saldırı dalgalarında füze ve İHA’ların hedefi oldu. Bu ülkelerin hava savunma sistemleri, yaklaşan çok sayıda hava hedefini etkisiz hâle getirdiklerini açıkladı.

İran'ın Kuveyt'teki askeri ve kamu binalarını hedef alan füze ve İHA saldırıları devam ediyor. Saldırıda doğrudan isabet alan ve büyük hasar gören stratejik tesis Kuveyt Saad Al-Abdullah Güvenlik Bilimleri Akademisi.

Kuveyt’te enerji ve su altyapısının zarar görmesi, çatışmanın sivil yaşam üzerindeki etkilerine ilişkin endişeleri artırdı. Ülkenin su ihtiyacının yaklaşık yüzde 90’ı deniz suyunu arıtma tesislerinden karşılanıyor. Bununla birlikte Körfez ülkelerinin İran’a karşı resmen savaş ilan ettiği veya Tahran’a yönelik geniş çaplı saldırılara başladığı doğrulanmadı.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin ABD ile “tam ölçekli bir savaş” içerisinde olduğunu söyledi. Pezeşkiyan, Amerikan saldırılarının yalnızca askerî tesislerle sınırlı kalmadığını ve ülkenin ekonomik ile sivil altyapısını da etkilediğini savundu. ABD yönetimi ise operasyonların İran’ın askerî kapasitesini ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğine yönelik tehdidini azaltmayı amaçladığını belirtiyor.

Yemen’de Husiler Suudi limanlarını tehdit etti

İran’a yakın Yemen merkezli Husiler, Suudi Arabistan limanlarına yönelik deniz ablukası başlatacaklarını açıkladı. Tehdit, Suudi petrol ihracatının yanı sıra Babülmendep Boğazı ve Kızıldeniz’deki ticari gemi trafiğini de etkileyebilecek nitelik taşıyor.

Yemen'deki Husi güçleri, geçmişte Yemen ordusundan ele geçirdi. Bununla birlikte İran'dan çok yoğun bir füze ve insansız hava aracı (İHA) teknolojisi desteği almıştır.

Bu cephede İran ve ABD orduları arasındaki doğrudan çatışmalara benzer yoğunlukta bir savaş henüz yaşanmıyor. Ancak Husilerin ticari gemilere veya ABD kuvvetlerine saldırması, ABD’nin Yemen’de yeniden geniş çaplı hava harekâtı başlatmasına neden olabilir.

Lübnan cephesi, eşzamanlı komunu koruyor

İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar, İran–ABD savaşının bölgesel uzantılarından biri olmayı sürdürüyor. ABD, Hizbullah’a karşı geniş çaplı bir kara savaşına doğrudan katılmıyor ancak İsrail’e askerî ve istihbari destek sağlıyor.

İsrail hava saldırıları sonucu yıkılan resmi Lübnan Sivil Savunma (Lebanese Civil Defense) karargahının enkazı

Washington ayrıca Lübnan yönetimi üzerinde Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve ülkenin güneyindeki kontrolün Lübnan ordusuna devredilmesi için diplomatik baskı kuruyor.Bu nedenle Lübnan’daki çatışmalar, İran ile ABD arasındaki savaşın doğrudan cephesinden ziyade bağlantılı bir cephe olarak değerlendiriliyor.

10 günlük ateşkes önerisi masada

Çatışmaların şiddetlenmesine rağmen diplomatik kanallar tamamen kapanmış değil. Arabulucu ülkeler, İran ile ABD’ye 10 günlük geçici ateşkes önerisi sundu. Önerinin saldırıları geçici olarak durdurmayı ve daha önce imzalanan İslamabad Mutabakatı’nın yeniden yürürlüğe konulmasını amaçladığı bildirildi.

İslamabad Görüşmeleri için Pakistan'a giden üst düzey İran heyetinin havalimanındaki resmi karşılama töreninden bir kesit. Fotoğrafta soldan sağa sırasıyla Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Asim Munir, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı İshak Dar yer almaktadır.

İranlı üst düzey bir yetkili, teklifin Tahran’a iletildiğini doğruladı. Ancak 21 Temmuz itibarıyla İran veya ABD’nin öneriyi kabul ettiği ve karşılıklı saldırıların durduğu yönünde resmî açıklama yapılmadı.

İran–ABD savaşında üç ana cephe

İran ile ABD arasındaki doğrudan savaşta üç temel çatışma alanı öne çıkıyor:

1. ABD’nin İran topraklarındaki askerî tesislere yönelik hava ve füze saldırıları
2. İran’ın Orta Doğu’daki ABD üslerine düzenlediği balistik füze ve İHA saldırıları
3. Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukası ve ticari gemilere yönelik saldırılar

Körfez ülkeleri çatışmanın giderek genişleyen bölgesel alanını oluştururken Yemen ve Lübnan, doğrudan savaşa dönüşme riski taşıyan bağlantılı cepheler olarak öne çıkıyor.