Yıldırımhan Tartışması: Gerçek ile Algı Arasında

Reklam

Türkiye’de savunma sanayiiyle ilgili tartışmaları takip edince şunu net görüyorum: konu çoğu zaman teknikten çok “algı” üzerinden yürütülüyor. Özellikle stratejik projeler gündeme geldiğinde, daha işin ne olduğu tam anlaşılmadan iki uç refleks hemen devreye giriyor: ya gereğinden fazla abartma ya da yergi...

Öncelikle şunu söylemek gerekiyor: Savunma projeleri doğası gereği tam şeffaf yürütülen işler değil. Dünya'da da durum farklı değil. ABD’den Çin’e, Rusya’dan İsrail’e hatta Kuzey Kore'ye kadar hiçbir ülke elindeki stratejik caydırıcılık kapasitesini tüm teknik detaylarıyla kamuoyuna açmaz.

Genelde gördüğümüz şey; konsept, prototip ve operasyonel sistem arasındaki aşamaların kontrollü şekilde paylaşılmasıdır. Bunun da neticesini fırlatma videosu olarak izleriz. O yüzden bir sistemin fuarda tanıtılması, “yarın savaşa girer” anlamına gelmediği gibi, “konsept” olması da onun boş olduğu anlamına gelmez.

Türkiye’nin son 20 yıldaki savunma sanayii performansına bakınca da artık eski reflekslerin çok karşılığı kalmadığını düşünüyorum. Hürkuş ve Hürjet ilk çıktığı zaman ''pazar bile bulamaz'' denilmişti. Bayraktar TB2 ilk çıktığında da aynı şekilde küçümsenmişti. Bugün gelinen noktada ise sahadaki etkisi herkesin malumu. Aynı hikâyeyi daha önce MİLGEM'de gördük. O zaman da ''bizden niye gemi alsınlar'' denilmişti. Daha sonra elektronik harp sistemlerinde ve çeşitli füze sistemlerinde de gördük. Siper hava savunma sistemi ve Atmaca füzeleri çıktığında konu büyük oranda kapandı mesela.

Savunma teknolojisi zaten böyle bir alan: lineer ilerlemiyor, özellikle savaş zamanında sıçramalı gidiyor. Ayrıca açıklanan her teknik verinin de nihai ürün spesifikasyonu olması gerekmiyor. Bu işin doğasında stratejik gizlilik var olmalı.

Benim gördüğüm, “Yıldırımhan” üzerinden yapılan tartışmada da bana göre asıl problem teknikten detaylardan çok politik yaklaşım üzerine olduğu. Açıklanan 6000 km menzil gibi iddialar elbette yüksek hedefler ama burada mesele sadece bugünün kapasitesi değil, bir hedef konulup konulmadığı ile alakalı. Savunma sanayii dediğimiz şey zaten büyük ölçüde hedef koyma ve o hedefe doğru yıllar içinde bir şekilde ilerleme işidir. Bugün insansız hava araçları son 10 yılda bir sıçrama yapsa da Türkiye'nin İHA macerası 1990'lı yılların başına kadar gidiyor.

Bir diğer konu da semboller. Atatürk imzası ya da Osmanlı tuğrası üzerinden yapılan yorumlar bana fazla yüzeysel geliyor. Bunları sadece “PR hamlesi” diye okumak mümkün ama ben füzenin üstündeki imza ve tuğrayı görünce, Türkiye’nin tarihsel sürekliliğini aynı çerçevede görme çabası olarak değerlendirdim. Bunu tamamen manipülasyon diye etiketlemek, fazla kolaycı bir yorum oluyor. Ancak ne yazık ki medyaya yansıyan tutum da manipülasyona çok açık oldu.

Bir de konu akabinde sürekli “bunları kimse konuşamıyor” meselesi var. Açıkçası buna tam katılmıyorum. Çünkü ortada ciddi eleştiriler de var, farklı görüşler de var, kamuya açık tartışma da var. Yani mutlak bir sessizlik hali yok. Tabii savunma sanayii üzerine herkes her detayı da aynı açıklıkta konuşmuyor.

Son olarak şunu söylemek lazım: Savunma projeleri sadece mühendislik konusu değil, aynı zamanda psikoloji ve özgüven meselesidir. Türkiye’nin geçmişte yaşadığı ambargoları düşününce, yerli projelere verilen güçlü destek de yapılan eleştiriler de aslında çok anlaşılır bir şey.

Bence asıl sorulması gereken soru; “Bugün bu sistem tam anlamıyla operasyonel mi?” değil sadece. Onun yanında; “Türkiye artık bu ölçekte hedefleri konuşabilen ve bunlara yatırım yapabilen bir noktaya geldi mi?”

Benim gördüklerimden dolayı vereceğim cevap: Yaklaştı. Bu yaklaşma, mükemmel ya da tamam demek değil. Sadece eskiden hiç konuşulmayan şeylerin artık konuşulabildiği bir eşiğe gelindiğini gösteriyor. Türkiye'nin mevcut en uzun menzilli yerli füzesi 560 km menzile sahip Roketsan’ın ürettiği Tayfun füzesidir. Şu an geliştirildiğini bildiğimiz Cenk füzesinin ise yaklaşık 2000 km menzile sahip olması bekleniyor. Bu noktadan bakıldığında 6000 km hedefi daha anlaşılır oluyor.