Türkiye’nin Ar-Ge zirvesine savunma sanayi damgası: 150 milyar TL’lik yatırım

Turkishtime tarafından bu yıl 13’üncüsü hazırlanan “Türkiye Ar-Ge 500 Araştırması”nın 2025 yılı sonuçlarında savunma ve havacılık sanayi şirketleri zirveye damga vurdu. Geçen yıl da listenin ilk sırasında yer alan TUSAŞ, 65,2 milyar TL’lik Ar-Ge harcamasıyla liderliğini korudu. ASELSAN, ROKETSAN ve HAVELSAN’ın TUSAŞ’ı takip etmesiyle sıralamanın ilk dört basamağını savunma sanayi şirketleri oluşturdu. TEI ise altıncı sırada yer aldı. 

Araştırmaya dahil edilen 500 şirketin toplam Ar-Ge harcaması 257,9 milyar TL’ye ulaşırken, ilk sıralarda savunma sanayi şirketlerinin belirgin ağırlığı görüldü.

2025 yılı Ar-Ge harcamalarında ilk 6 şirket şöyle sıralandı:

1. TUSAŞ: 65,2 milyar TL

2. ASELSAN: 48,2 milyar TL

3. ROKETSAN: 21,4 milyar TL

4. HAVELSAN: 9,5 milyar TL

5. Ford Otomotiv: 8,3 milyar TL

6. TEI: 6 milyar TL

TUSAŞ, ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN ve TEI’nin toplam Ar-Ge harcaması 150 milyar TL’yi aştı. Böylece beş savunma ve havacılık şirketi, araştırmadaki 500 şirketin toplam Ar-Ge harcamasının yaklaşık yüzde 58’ini tek başına gerçekleştirdi.

Ar-Ge ihracatında savunma sanayi öne çıktı

Savunma ve havacılık sanayinin ağırlığı, Ar-Ge çalışmalarının ihracata dönüşümünde de kendisini gösterdi. Araştırmada ilk kez hazırlanan “Ar-Ge Ürünleriyle En Fazla İhracat Gerçekleştiren İlk 100” listesine göre, 2023-2025 döneminde Ar-Ge ürünlerinden gerçekleştirilen toplam ihracat 843,9 milyar TL’ye ulaştı. Bunun 245,1 milyar TL’sini savunma ve havacılık sanayi oluşturdu.

ASELSAN, Ar-Ge ürünlerinden elde edilen ihracatta Türkiye genelinde ikinci sıraya yerleşirken, TUSAŞ üçüncü ve ROKETSAN altıncı oldu. Böylece üç savunma sanayi şirketi bu alanda ilk 10’a girdi.

Fikri mülkiyet verilerinde de sektörün ağırlığı dikkat çekti. ASELSAN, 2025 yılında 82 tescilli patentle Türkiye genelinde üçüncü olurken, TUSAŞ 66 patentle dördüncü, ROKETSAN ise 42 patentle beşinci sırada yer aldı. Faydalı model tescillerinde ise TUSAŞ 43 tescille listenin zirvesine çıktı.

Ar-Ge istihdamında yüzde 86’lık pay

Savunma ve havacılık sanayinin araştırmada en güçlü olduğu alanlardan biri de Ar-Ge istihdamı oldu. ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN ve TEI’nin Ar-Ge merkezlerinde toplam 22 bin 71 kişi görev yaptı.

Bu beş şirket, Ar-Ge istihdamında ilk 10’a giren şirketlerde çalışan toplam 25 bin 513 personelin yüzde 86,51’ini oluşturdu. ASELSAN 9 bin 691 çalışanla ilk sırada yer alırken, onu TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN ve TEI izledi.

Savunma sanayinin ağırlığı kadın Ar-Ge istihdamına da yansıdı. Söz konusu beş şirkette toplam 4 bin 873 kadın Ar-Ge çalışanı görev yaparken, ASELSAN 2 bin 121 çalışanla bu alanda da ilk sırada yer aldı.

ASELSAN ayrıca 1.253 Ar-Ge projesiyle araştırmanın proje sayısı lideri oldu. Araştırma sonuçları, savunma ve havacılık sanayinin Ar-Ge harcamalarının yanı sıra istihdam, patent, faydalı model, proje geliştirme ve Ar-Ge ürünlerinin ihracata dönüşümü açısından da Türkiye’nin Ar-Ge ekosisteminde öne çıktığını gösterdi.