Tam güneş tutulması saat kaçta, Türkiye'den izlenebilecek mi?

Avrupa, 12 Ağustos 2026 Çarşamba günü nadir bir gökyüzü olayına sahne olacak. Tam Güneş tutulması Grönland, İzlanda, İspanya, Rusya’nın kuzeyindeki küçük bir bölge ve Portekiz’in kuzeybatı ucundan izlenebilecek. Türkiye ise tutulmanın görünürlük alanının dışında kalacak.

NASA’ya göre Ay’ın tam gölgesi Kuzey Kutbu çevresinden başlayarak Grönland, İzlanda ve Kuzey Atlantik üzerinden İspanya’ya ulaşacak. İspanya’da tutulma akşam saatlerinde ve Güneş ufka yaklaşırken gerçekleşecek. Tam tutulmanın süresi gözlem yapılan konuma göre değişecek ve merkez hattına yakın bölgelerde 2 dakika 18 saniyeye ulaşabilecek.

İspanya’nın kuzeyi ve orta kesimlerindeki geniş bir şeridin yanı sıra Balear Adaları’nın bazı bölümleri tam tutulma hattında yer alacak. Portekiz’in kuzeydoğusundaki küçük bir bölgeden de Güneş’in tamamen örtüldüğü kısa evre izlenebilecek.

Avrupa’nın büyük bölümünde parçalı tutulma görülecek

Tam tutulma hattının dışında kalan Britanya, Fransa, Belçika, İsviçre, İtalya’nın kuzeyi ve Avrupa’nın diğer birçok bölgesinde parçalı Güneş tutulması yaşanacak. Bu bölgelerde Ay, Güneş’in tamamını örtmeyecek ancak bazı noktalarda Güneş diskinin yüzde 90’dan fazlasını kapatacak.

Britanya’nın güneybatısında örtülme oranının yüzde 96’ya yaklaşması bekleniyor. Lancashire Üniversitesi astrofizikçilerinden Megan Argo, bunun Britanya’dan 1999’dan bu yana görülebilecek en güçlü Güneş tutulması olacağını belirtti.

Avrupa ana karası, 1999’dan bu yana ilk defa bir tam Güneş tutulmasına tanıklık edecek. Britanya’dan izlenebilecek bir sonraki tam Güneş tutulmasının ise 2090 yılında gerçekleşmesi bekleniyor.

Tutulmanın parçalı evreleri Kuzey Amerika’nın bazı bölgelerinde de görülebilecek. NASA, Alaska’dan Kuzey Carolina’ya uzanan kuzey kesimlerin yanı sıra Kanada’nın büyük bölümü ve Kuzeybatı Afrika’da parçalı tutulmanın izlenebileceğini açıkladı.

Hesaplamalara göre yaklaşık 980 milyon kişi tutulmanın en az bir evresini görme imkânına sahip olacak. Ay’ın Güneş’i tamamen örttüğü dar koridorda ise yaklaşık 15,2 milyon kişi yaşıyor.

Güneş tutulması Türkiye’den görülecek mi?

12 Ağustos’taki tutulma Türkiye’den ne tam ne de parçalı olarak izlenebilecek. Tutulmanın gölge alanı Türkiye’ye ulaşmayacak ve önemli evreleri ülkede Güneş’in batmasının ardından gerçekleşecek.

Türkiye’deki gökyüzü meraklıları, tutulmayı NASA ve Avrupa Uzay Ajansı gibi kuruluşların internet üzerinden gerçekleştireceği canlı yayınlardan takip edebilecek. İstanbul’dan görülebilecek bir sonraki Güneş tutulmasının 2 Ağustos 2027’de parçalı olarak gerçekleşmesi bekleniyor.

Güneş tutulması, Ay’ın Dünya ile Güneş arasına girerek Güneş ışığının tamamını veya bir bölümünü engellemesiyle meydana geliyor. Ay’ın Güneş’i tamamen örtmesi “tam”, yalnızca bir bölümünü kapatması ise “parçalı” Güneş tutulması olarak adlandırılıyor.

Güneş tutulması nasıl güvenli izlenir?

NASA ve Avrupa Uzay Ajansı, tutulmanın parçalı evrelerinde Güneş’e çıplak gözle bakılmaması gerektiği uyarısında bulunuyor. Normal güneş gözlükleri, koyuluk derecesi ne olursa olsun yeterli koruma sağlamıyor.

Doğrudan gözlem için ISO 12312-2 standardına uygun tutulma gözlüklerinin veya güvenli güneş filtrelerinin kullanılması gerekiyor. Kamera, dürbün ve teleskopla yapılacak gözlemlerde ise filtrenin cihazın ön kısmına yerleştirilmesi öneriliyor.

Göz koruması yalnızca tam tutulma hattında, Güneş’in Ay tarafından bütünüyle örtüldüğü kısa süre boyunca çıkarılabiliyor. Güneş’in en küçük bölümü yeniden görünür hâle geldiğinde koruyucu gözlüğün tekrar takılması gerekiyor.