Suudi Arabistan'ın petrol ihracatında kritik stok riski

Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'nda yaşanan kesinti, ülkenin Kızıldeniz kıyısındaki petrol ihracatı ve rafineri faaliyetleri üzerindeki baskıyı artırıyor. Kesintinin uzaması halinde Yanbu çevresindeki ham petrol stoklarının azalması, bölgedeki rafinerilerin beslenmesi ve ihracat operasyonlarında yeni sorunlara yol açabilir.

Petroline olarak da bilinen hat, Suudi Arabistan'ın doğusundaki petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu'ya bağlıyor. Boru hattı, özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik risklerinin arttığı dönemlerde Suudi petrolünün boğazı kullanmadan dünya pazarlarına ulaştırılmasını sağlayan stratejik güzergâhlardan biri olarak öne çıkıyor.

Yanbu'daki petrol stokları azalıyor

Kpler'in 17 Eylül tarihli analizine göre saldırı öncesinde Doğu-Batı Petrol Boru Hattı üzerinden günde yaklaşık 5,5 milyon varil petrol taşınıyor, bunun yaklaşık 4,5 milyon varillik bölümü Yanbu üzerinden ihraç ediliyordu. Saldırıların ardından birden fazla pompa istasyonunun devre dışı kalmasıyla Yanbu'ya yönelik akış ciddi şekilde aksadı.

Analizde, kesinti başladığında Yanbu'daki stokların normal ihracat temposuyla yaklaşık üç ila beş günlük yüklemeyi karşılayabilecek seviyede olduğu, ihracat yerine rafineri faaliyetlerine öncelik verilmesi halinde mevcut ham petrolün yaklaşık dokuz günlük rafineri operasyonuna karşılık gelebileceği hesaplandı.

Bununla birlikte sosyal medyada yayımlanan bazı tahminlerde Yanbu ihracat terminali ile Muajjiz'deki stokların 20 Eylül'den itibaren en düşük seviyelere gerileyeceği; SAMREF, YASREF, Yanbu Aramco, Rabigh ve Cidde'deki tesislerin de ilerleyen günlerde kritik stok seviyelerine ulaşabileceği öne sürülüyor.

Bu tesisler için verilen kesin tarihler resmi Suudi makamları, Aramco veya bağımsız enerji piyasası verileri tarafından henüz doğrulanmış değil.

Avrupa'ya petrol sevkiyatları etkilendi

Kesintinin ihracata etkileri ise şimdiden görülmeye başladı. Reuters, Yanbu'dan ham petrol yüklemelerinin durdurulduğunu ve Suudi Arabistan'ın bazı Avrupalı müşterilere yönelik sevkiyatları iptal ettiğini bildirdi. Saudi Aramco'nun en az iki Avrupalı rafineri müşterisine ekim ayında ham petrol teslimatı yapılmayacağını bildirdiği de aktarıldı. Kesintinin ne kadar süreceği konusunda ise belirsizlik devam ediyor.

Kpler'e göre Suudi Arabistan hasarlı bölümleri aşmak amacıyla geçici bir bypass hattı üzerinde çalışıyor. Tam onarımın dört ila altı hafta sürebileceği tahmin edilirken daha düşük kapasiteyle akışın daha erken yeniden başlatılması ihtimali bulunuyor.

Hürmüz'e bağımlılık yeniden artabilir

Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'nın uzun süre devre dışı kalması, Suudi Arabistan'ın alternatif ihracat güzergâhlarına daha fazla başvurmasını gerektiriyor.

Petroline'ın temel stratejik işlevlerinden biri, doğudaki petrol sahalarından çıkarılan ham petrolü Hürmüz Boğazı'ndan geçirmeden Kızıldeniz'e ulaştırmak. Hattın kapasitesinin kaybedilmesi Suudi Arabistan'ın Körfez çıkışlı sevkiyatlara ve dolayısıyla Hürmüz güzergâhına bağımlılığını artırıyor.

Riyad, kesintinin etkisini azaltmak amacıyla alternatif deniz taşımacılığı ve gemiden gemiye transfer yöntemlerine yönelmiş durumda. Umman açıklarındaki Sohar çevresi de bu operasyonlarda kullanılan noktalardan biri haline geldi.

Kesintinin uzaması halinde asıl belirleyici unsur, Suudi Arabistan'ın Yanbu'ya ham petrol akışını ne kadar sürede ve hangi kapasitede yeniden sağlayabileceği olacak. Mevcut veriler ihracat ve rafineri stokları üzerinde ciddi baskı oluştuğunu gösterirken belirli tesislerin hangi gün kritik seviyeye ulaşacağına ilişkin tahminler henüz doğrulanmış değil.