Savunma sanayiinde ihracat ve uluslararası iş birliklerinde yeni dönem

Antalya’da gerçekleştirilen 5. Savunma ve Havacılık Sanayiinde Küresel Stratejiler Konferansı, savunma sanayiinin ihracat ve uluslararası iş birliklerine yönelik yol haritasının paylaşıldığı önemli oturumlara ev sahipliği yaptı. Konferansta konuşan Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, ihracatın yalnızca satış değil; stratejik etki, sürdürülebilir üretim ve jeopolitik dayanıklılık anlamına geldiğini vurguladı.

İhracatta rekor sözleşmeler ve yaygınlaşan etki

2025 yılında mal ve hizmet ihracatının birlikte değerlendirildiğinde 10 milyar doları aştığını belirten Görgün, sektörün aynı yıl 17,9 milyar dolar tutarında yeni ihracat sözleşmesi imzaladığını söyledi. Bu sözleşmelerin önümüzdeki yıllarda peyderpey teslim edileceği ve orta–uzun vadede ihracat artış trendinin sürdürülebilirliğini destekleyeceği ifade edildi.

İhracatın ülke geneline yayılmasının kritik bir eşik olduğuna dikkat çekilirken, 2024 yılında 58 ilin savunma ve havacılık ihracatı yaptığı, 1 milyon doların üzerinde ihracat yapan il sayısının 21’den 26’ya çıktığı belirtildi. Türkiye’nin ilk 100 ihracatçısı arasında yer alan savunma sanayii şirket sayısı da 17’den 26’ya yükseldi.

Stratejik pazar mimarisi ve Devletten Devlete Satış modeli

Savunma sanayiinde “dağınık satışlar” yerine stratejik pazar mimarisi kurmayı hedeflediklerini belirten Görgün, şirketlerin doğrudan imza atamadığı durumlarda SSB Devletten Devlete Askerî Satış (DEDAS) mekanizmasının devreye alındığını aktardı. Bu modelin; proje geliştirmeden finansmana, teslimattan idameye kadar daha öngörülebilir, hızlı ve güvenli bir işleyiş sunduğu vurgulandı.

Bu çerçevede KAAN’ın Endonezya’ya, askeri gemilerin Portekiz’e, HÜRJET’in ise İspanya’ya uzanan ihracat projeleri; ölçeğin ve güvenin ulaştığı seviyenin somut göstergeleri olarak değerlendirildi.

Küresel ölçekte dengeli ihracat dağılımı

2025 yılında imzalanan yeni sözleşmelerin bölgesel dağılımına bakıldığında; Asya-Pasifik’te 5,5 milyar dolar, Avrupa’da 5,3 milyar dolar, Amerika kıtasında 3,3 milyar dolar, Orta Doğu’da 2,2 milyar dolar, Afrika’da 1,7 milyar dolar ölçeğinde bir tablo ortaya çıktı.

İhracat kompozisyonunda ise Avrupa 3,3 milyar dolar, Asya 3,1 milyar dolar, Orta Doğu 1,4 milyar dolar, Kuzey Amerika 0,23 milyar dolar pay aldı. 2025’te en fazla ihracatın Avrupalı müttefiklere yapılması; güven, birlikte çalışabilirlik ve teslimat kabiliyetinin göstergesi olarak değerlendirildi.

Uluslararası endeksler başarıyı teyit etti

Uluslararası araştırma kuruluşu SIPRI verilerine göre Türkiye, son 10 yılda bir önceki 10 yıla kıyasla ihracatını en fazla artıran ülke oldu. Türkiye’nin toplam mal ihracatı içindeki savunma sanayiinin payı 2022’de yüzde 1,7 iken 2025 itibarıyla yüzde 3,6’ya yükseldi. Bu artışın yalnızca sayısal değil, kalıcı ve sürdürülebilir bir dönüşüme işaret ettiği vurgulandı.

Uluslararası iş birlikleri ve savunma diplomasisi güçlendi

Savunma Sanayii Başkanlığı’nın 2025 yılı boyunca 485 uluslararası iş birliği faaliyeti yürüttüğü, bunların 398’inin program niteliğinde olduğu ve toplamın yaklaşık yüzde 82’sine karşılık geldiği bildirildi.

Bu kapsamda; 25 devletlerarası iş birliği toplantısı, 25 uluslararası fuar/millî katılım, 17 çok taraflı platform faaliyeti, 13 Endüstri Günü ve Çalıştay ile 7 üst düzey ziyaret gerçekleştirildi.

Türkiye’de düzenlenen IDEF 2025, 96 ülke ve uluslararası kuruluştan katılımın sağlandığı, 52 Bakan/Bakan Yardımcısı ile 48 Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanı seviyesinde 202 resmi delegasyonun yer aldığı bir vitrin olarak öne çıktı.

NATO ve çok taraflı platformlarda etkin rol

Çok taraflı iş birlikleri kapsamında NATO başta olmak üzere müttefiklik mimarisi içinde savunma sanayii ekosisteminin etkinliğini artırmaya yönelik adımlar atıldı. NATO Müttefik Dönüşüm Komutanlığı (ACT) ile inovasyon alanındaki iş birlikleri derinleştirilerek, NATO Innovation Continuum serisinin 2025’teki ilk faaliyeti olan SPARK Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Ayrıca Multi-Domain Operations Conference düzenlenirken, teknoloji gösterimlerini içeren SHINE hattı ile bu süreklilik pekiştirildi.