Hürmüz Boğazı için kritik görüşme: İran ve Körfez ülkeleri Umman’da buluşuyor

İran ve Körfez ülkelerinin dışişleri bakanlarının, Hürmüz Boğazı üzerinden ticari deniz taşımacılığının yeniden başlamasını sağlayacak geçici bir düzenleme oluşturmak amacıyla 14 Eylül Pazartesi günü Umman’ın Salalah kentinde bir araya gelmesi bekleniyor. Financial Times’ın haberine göre Umman’ın arabuluculuğunda gerçekleştirilecek görüşme, İran ile altı Körfez İşbirliği Konseyi ülkesi arasında savaşın başlamasından bu yana gerçekleşecek ilk üst düzey temas olacak.

İran ve Körfez ülkeleri aynı masada

Toplantıya Körfez İşbirliği Konseyi’nin altı üyesinin dışişleri bakanları ile İranlı üst düzey bir yetkilinin katılması bekleniyor. Bazı Körfez ülkelerinin toplantıya katılmayı kabul ettiği belirtilirken, görüşmelerin temel gündemini Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğinin güvenli şekilde yeniden başlatılması oluşturacak.

İran ve Umman’ın desteklediği düzenlemede, ticari gemilerin İran ve Umman karasularından geçerek güvenli şekilde ilerlemesini sağlayacak geçici bir mekanizma oluşturulması hedefleniyor. İran Dışişleri Bakanlığı da 14 Eylül’de Umman’da İran, Irak ve diğer Körfez ülkelerinin katılımıyla bir toplantı yapılacağını ve Hürmüz’den geçen ticari gemiler için güvenli rotalara ilişkin İran-Umman görüşmelerinin sonuçlarının ele alınacağını açıkladı.

ABD anlaşmanın önündeki en büyük engel

Ancak olası düzenlemenin hayata geçirilmesinin önündeki en önemli sorunlardan biri ABD’nin tutumu olarak öne çıkıyor. Washington, İran’a yönelik deniz ablukasını sürdürürken ABD’nin dahil olmadığı ve İran ile Körfez ülkeleri arasında bağımsız şekilde yürütülecek bir düzenlemeye sıcak bakmıyor.

Financial Times’a göre ABD’nin İran’la daha geniş kapsamlı bir anlaşma sağlanmadan Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamaların kaldırılmasına yönelik girişimlere karşı çıkması, Körfez ülkelerinin önündeki temel sorunlardan biri. Washington ayrıca İran’ın nükleer programı başta olmak üzere daha geniş güvenlik başlıklarının müzakere edilmesini istiyor.

Hürmüz’de gemi trafiği tarihi seviyelere geriledi

Görüşmeler, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari deniz trafiğinin savaş nedeniyle ciddi ölçüde azalmasının ardından gerçekleştirilecek. Reuters verilerine göre 10 Eylül’de boğazdan yalnızca 7 gemi geçiş yaptı. Bu sayı, savaş öncesindeki günlük ortalama yaklaşık 125 ticari geminin oldukça altında kaldı.

Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığının yeniden başlamasına yönelik diplomatik girişimlerin duyulması ise enerji piyasalarında tansiyonun kısmen düşmesine neden oldu. Reuters, görüşme haberlerinin ardından petrol fiyatlarının haftalık yükselişini sınırladığını bildirdi.