Hindistan’ın 1000’inci T-90 tankı üretim hattından çıktı

Hindistan, T-90 Bhishma ana muharebe tankı programında önemli bir üretim eşiğini geride bıraktı. 22 Mayıs’ta Çennai yakınlarındaki Avadi’de bulunan Ağır Araç Fabrikası’nda üretilen 1000’inci T-90IM Bhishma tankı Hindistan ordusuna teslim edildi. Yaklaşık yirmi yıl önce Rus tasarımları ve ithal parçalarla başlayan program, bugün yaklaşık yüzde 80 yerli katkı oranına sahip bir platforma dönüştü.

Tank üretimini yöneten devlet şirketi AVNL, teslim edilen aracın T-90IM Bhishma olduğunu açıkladı. “IM” ibaresi, tankın yerli üretim niteliğini ifade ederken, 2000’li yılların başında Rusya’dan tedarik edilen ilk T-90’lardan ayrışmasını sağlıyor. Program boyunca motor üretimi ve elektromanyetik kule tahrik sistemi gibi kritik teknolojilerin yerelleştirilmesi hedeflendi.

T-90 programında yerli üretim süreci

T-90, 1990’ların başında geliştirilen üçüncü nesil bir Rus ana muharebe tankı olarak, Hindistan’ın uzun yıllar kullandığı T-72 platformunun devamı niteliğinde ortaya çıktı. Hindistan, T-90 için ilk sözleşmesini 2001 yılında imzaladı. İlk etapta 124 adet tank tam montajlı şekilde teslim edilirken, sonraki araçlar yarı montajlı kitler halinde Avadi tesislerinde birleştirildi.

2006 yılında imzalanan lisans üretim anlaşması ise 1000 adet T-90S’in Hindistan’da üretilmesine olanak sağladı. Programın ilk önemli kilometre taşı, 2009’da tamamen Hindistan’da üretilen ilk T-90S’in teslim edilmesi oldu.

T-72 Ajeya

1961’den bu yana ülkenin ana zırhlı araç üretim merkezi olarak faaliyet gösteren Avadi’deki Ağır Araç Fabrikası, Vijayanta, T-72 Ajeya ve yerli Arjun tankı dahil olmak üzere 4 bin 600’den fazla zırhlı araç üretti.

Arjun tankı

Ülkenin sanayi altyapısı ve mühendislik birikimi, teknoloji transferindeki gecikmelere rağmen T-90’un yerlileştirilmesini mümkün kıldı.

Motor ve alt sistemlerde yerlileşme

Yerlileştirme çalışmaları, savunma sanayinde en kritik alanlardan biri olan güç grubu ve alt sistemlere kadar uzandı. AVNL, Bhishma tankında kullanılan V-92S2 dizel motorunun üretimini tamamen ülke içinde gerçekleştirmeyi başardı. Elektrik sistemleri, soğutma altyapısı ve bakım kolaylığı sağlayan modüler alt sistemler de yerli tedarik zincirine dahil edildi.

T-90 Bhishma

Yeni üretim partilerinde ise filo modernizasyonu kapsamında geliştirilen 1350 beygir gücündeki yerli motorun kullanılmaya başlanması planlanıyor. Bu geliştirme, platformun hareket kabiliyetini orijinal Rus tasarımının ötesine taşımayı hedefliyor.

Hindistan Ordusu, 1300’den fazla T-90 varyantını T-72 Ajeya ve Arjun tanklarıyla birlikte kullanıyor. Bu geniş zırhlı filo, hem Pakistan sınırındaki düz arazilerde hem de Çin sınırındaki yüksek irtifa bölgelerinde görev yapacak şekilde yapılandırıldı.

Çin - Hindistan sınırındaki Hint tankları

2020’deki Galwan gerilimi sonrasında yüksek rakımlı bölgelerde zırhlı hareket kabiliyetinin önemi artarken, Ukrayna savaşının öne çıkardığı insansız hava aracı tehdidi nedeniyle T-90’larda doğaçlama kafes zırh uygulamaları da görülmeye başladı.

İhracat hedeflerine destek

1000’inci tankın teslimatı yalnızca askeri değil, ticari açıdan da önem taşıyor. Hindistan’ın yüksek adetli üretim kapasitesi ve artan yerli katkı oranı, AVNL’nin gelecekte Asya, Orta Doğu ve Afrika’daki potansiyel ihracat pazarlarında daha güçlü konum elde etmesine katkı sağlayabilir.

Avadi’de üretim hattından çıkan 1000’inci T-90IM Bhişma, Hindistan’ın Rus tedarikine bağımlılığı azaltma ve kendi savunma sanayi altyapısını geliştirme hedefinin somut sonuçlarından biri olarak öne çıkıyor. Program kapsamında geliştirilen 1350 beygirlik yerli motor ise ülkenin artık yalnızca lisanslı üretim değil, özgün teknolojik geliştirme kapasitesine de ulaştığını gösteriyor.